{"id":2514,"slug":"tax-settlement-commission-tax-waiver-077-cr-0117","public_iri":"https://jawafdehi.org/case/tax-settlement-commission-tax-waiver-077-cr-0117","offence_type":"CORRUPTION","case_type":"CORRUPTION","state":"PUBLISHED","title":"कर फर्छ्यौट आयोग प्रकरण: अध्यक्ष लुम्बध्वज महतसमेतविरुद्ध रु. १ अर्बभन्दा बढी कर छुटको भ्रष्टाचार मुद्दा (077-CR-0117)","short_description":"कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ का अध्यक्ष लुम्बध्वज महतसमेतका पदाधिकारीले अधिकारक्षेत्रबाहिर गई बदनियतपूर्वक रु. १,००,३३,२०,३८५।– बक्यौता कर छुट दिएको आरोपमा अख्तियारले विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर गरेको छ।","authors":[{"slug":"gaurav-karki","display_name":"Gaurav Karki","name_ne":"गौरव कार्की","photo_url":"https://jawafdehi.org/assets/teammembers/gaurav.webp","title":"Caseworker","has_public_page":true}],"case_publish_date":"2026-10-26","public_edit_history":[],"public_notes":"","thumbnail":null,"banner":null,"thumbnail_image_id":null,"banner_image_id":null,"thumbnail_url":"","banner_url":"","case_start_date":"2021-06-23","case_end_date":"2023-06-20","dates":{"stages":[{"end":"2023-06-20","stage":"initial","start":"2021-06-23","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0117"},{"stage":"appeal","start":"2024-01-11","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/080-cr-1172"}]},"status":"ongoing","case_track":null,"status_override":null,"proceedings_started_on":"2021-06-23","proceedings_decided_on":null,"appeal_verdicts":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/080-cr-1172":null},"appeal_parties":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/080-cr-1172":["https://jawafdehi.org/entity/person/cudamani-sharma-dhakal","https://jawafdehi.org/entity/person/lumvadhvaj-mahat","https://jawafdehi.org/entity/person/umesh-prasad-dhakal"]},"entities":[{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/lumvadhvaj-mahat","display_name":"लुम्वध्वज महत","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"charged","notes":"तत्कालीन अध्यक्ष, कर फर्छ्यौट आयोग २०७१","name":{"en":"लुम्वध्वज महत","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/umesh-prasad-dhakal","display_name":"उमेश प्रसाद ढकाल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"charged","notes":"तत्कालीन सदस्य, कर फर्छ्यौट आयोग २०७१","name":{"en":"उमेश प्रसाद ढकाल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/cudamani-sharma-dhakal","display_name":"चुडामणी शर्मा ढकाल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"charged","notes":"तत्कालीन सदस्य, कर फर्छ्यौट आयोग; महानिदेशक, आन्तरिक राजस्व विभाग","name":{"en":"चुडामणी शर्मा ढकाल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/government/department/ird","display_name":"Inland Revenue Department","entity_type":"GovernmentOrganization","type":"related","outcome":null,"notes":"आरोपितमध्ये एक जना तत्कालीन महानिदेशकको हैसियतमा कार्यरत रहेको सरकारी निकाय; राजस्व असुलीसँग सम्बन्धित","name":{"en":"Inland Revenue Department","ne":"आन्तरिक राजस्व विभाग"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/district/kathmandu-np0327","display_name":"Kathmandu","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:District","type":"location","outcome":null,"notes":"कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ तथा आन्तरिक राजस्व विभागको केन्द्रीय कार्यालय रहेको जिल्ला","name":{"en":"Kathmandu","ne":"काठमाडौँ"},"image":null}],"tags":["भ्रष्टाचार"],"description":"### क) अभियोगदावीको सार\n\nअख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मिति २०७८।०३।०९ मा कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ का तत्कालीन पदाधिकारीहरू — अध्यक्ष लुम्बध्वज महत, सदस्यद्वय उमेशप्रसाद ढकाल र चुडामणी शर्मा ढकाल (तत्कालीन महानिदेशक, आन्तरिक राजस्व विभाग) — उपर विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको हो (विशेष अदालत मुद्दा नं. 077-CR-0117)। नेपाल सरकारले मिति २०७१/१०/२२ मा नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित गरेको सूचित आदेशबाट कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ को अधिकारक्षेत्र तोकिएकोमा, पदाधिकारीहरूले सोही सूचित आदेश तथा कर फर्छ्यौट आयोग ऐन, २०३३ ले दिएको अधिकारक्षेत्रभन्दा बाहिर गई बदनियतपूर्वक करदाताहरूसँग कर फर्छ्यौट सम्झौता गरी नेपाल सरकारलाई प्राप्त हुनुपर्ने ठूलो मात्राको राजस्व रकम चुहावट गरेको अभियोगदावी लिइएको छ।\n\nआयोगमा परेको उजुरीका सम्बन्धमा भएको अनुसन्धानबाट देहायका आधारहरू पुष्टि हुन आएको अभियोगदावी रहेको छ:\n\n**१.** करदाताहरूको विभिन्न कर शीर्षकमा कर बक्यौता रहेको अवस्थामा कर फर्छ्यौट आयोगका पदाधिकारीहरूले कानूनी आधार र प्रमाणको मूल्याङ्कन नगरी आपसी कुराकानीलाई मात्र आधार लिई कर छुट दिने गरी सम्झौता गरेको।\n\n**२.** मनोमानी किसिमले बदनियतपूर्वक रु. १,००,३३,२०,३८५।– (अक्षरुपी एक अर्ब तेत्तीस लाख बीस हजार तीन सय पचासी रुपैयाँ) बक्यौता कर छुट दिएको।\n\n**३.** प्रतिवादीहरूले कर फर्छ्यौट आयोग ऐन, २०३३ को दफा १७ बमोजिम असल नियतले आफ्नो कार्य सम्पादन नगरी आफ्नो व्यक्तिगत लाभ हुने तथा राज्यलाई हानिनोक्सानी पुर्‍याउने गरी बदनियतपूर्ण कार्य गरेको।\n\nउक्त कार्य भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ७ र दफा ७ को देहाय (क) मा परिभाषित कसुर भएको ठहर गर्दै, सोही ऐनको दफा ७ ले उल्लेख गरेबमोजिम विगो रु. १,००,३३,२०,३८५।– कायम गरी दफा ३ को उपदफा (१) र दफा ३ को उपदफा (१) को देहाय (झ) बमोजिम कैद तथा दफा ७ बमोजिम जरिवाना सजाय हुन मागदाबी लिइएको छ। विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा ९ समेतको आधारमा आरोपपत्र दायर गरिएको हो। आरोपपत्र दायर भएको जानकारी आयोगका प्रवक्ता नारायण प्रसाद रिसालद्वारा मिति २०७८।०३।०९ को प्रेस विज्ञप्तिमार्फत सार्वजनिक गरिएको छ।\n\n| प्रतिवादी | भूमिका/अभियोग | बिगो | मागदावी |\n|---|---|---|---|\n| लुम्बध्वज महत | तत्कालीन अध्यक्ष, कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ — अधिकारक्षेत्रबाहिर गई बदनियतपूर्वक कर छुटको सम्झौता | रु. १,००,३३,२०,३८५।– | भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम कैद, दफा ७ बमोजिम जरिवाना |\n| उमेशप्रसाद ढकाल | तत्कालीन सदस्य, कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ — अधिकारक्षेत्रबाहिर गई बदनियतपूर्वक कर छुटको सम्झौता | रु. १,००,३३,२०,३८५।– | भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम कैद, दफा ७ बमोजिम जरिवाना |\n| चुडामणी शर्मा ढकाल | तत्कालीन सदस्य, कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१; तत्कालीन महानिदेशक, आन्तरिक राजस्व विभाग — अधिकारक्षेत्रबाहिर गई बदनियतपूर्वक कर छुटको सम्झौता | रु. १,००,३३,२०,३८५।– | भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम कैद, दफा ७ बमोजिम जरिवाना |\n\nप्रेस विज्ञप्तिको ब्यहोराअनुसार उक्त रु. १,००,३३,२०,३८५।– को विगो तीनै जना प्रतिवादीउपर एउटै रकमका रूपमा कायम गरिएको हो; प्रतिवादीपिच्छे छुट्टाछुट्टै विगो विभाजन गरिएको देखिँदैन।\n\n### ग) विशेष अदालतको फैसलाको सार\n\nअदालती अभिलेखअनुसार विशेष अदालत, काठमाडौंबाट यस मुद्दामा **मिति २०८०।०३।०५ (20 June 2023) मा फैसला** भएको हो।\n\nसञ्चारमाध्यमको प्रतिवेदनअनुसार विशेष अदालतले तीनै जना प्रतिवादी — अध्यक्ष लुम्बध्वज महत, सदस्य उमेशप्रसाद ढकाल र सदस्य चुडामणी शर्मा ढकाल — लाई कसुरदार ठहर गरी **९ वर्ष कैद** सजाय सुनाएको र निजहरूबाट **जम्मा रु. ६.१६ अर्ब** क्षतिपूर्ति तथा जरिवाना असुल गर्ने आदेश दिएको। यो रकम आरोपपत्रमा कायम बिगो रु. १,००,३३,२०,३८५।– भन्दा निकै बढी हो, किनभने यसमा बिगोबाहेक जरिवानासमेत समावेश छ।\n\n**स्रोतको सीमा:** माथिको सजाय र रकमको विवरण myRepublica को समाचार प्रतिवेदनबाट लिइएको हो; विशेष अदालतको फैसलाको प्रति यस अभिलेखमा संलग्न छैन। तसर्थ इजलास, नि.नं., न्यायाधीशहरूको नाम तथा प्रतिवादीपिच्छेको छुट्टाछुट्टै सजाय विभाजन यकिन हुन सकेको छैन। फैसला मिति भने अदालती अभिलेखबाट पुष्टि भएको हो।\n\n### घ) सर्वोच्च अदालतको चरण\n\nक्षतिपूर्ति तथा जरिवानाको रकम ठूलो भएकाले धरौटी राख्न नसकी प्रतिवादीहरू थुनामा परेका र थुनालाई गैरकानूनी भन्दै निजहरूले सर्वोच्च अदालतमा **बन्दीप्रत्यक्षीकरणको निवेदन** दिएका छन् (सर्वोच्च अदालत मुद्दा नं. 080-CR-1172, दर्ता मिति २०८०।०९।२६)।\n\nमिति २०८१।०८।११ (26 November 2024) मा माननीय न्यायाधीश **मनोजकुमार शर्मा** र **निर्पध्वज निरौला** को इजलासले विपक्षीहरूलाई झिकाई मुद्दाको सुनुवाइ अगाडि बढाउने आदेश दिएको। यस चरणको अन्तिम निर्णय अभिलेखमा उपलब्ध छैन।\n\n**हालको अवस्था:** विशेष अदालतबाट कसुरदार ठहर; मुद्दा सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन।","key_allegations":["कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ का अध्यक्ष लुम्बध्वज महत र सदस्यद्वय उमेशप्रसाद ढकाल तथा चुडामणी शर्मा (तत्कालीन महानिदेशक, आन्तरिक राजस्व विभाग) ले नेपाल सरकारले मिति २०७१/१०/२२ मा नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित गरेको सूचित आदेश र कर फर्छ्यौट आयोग ऐन, २०३३ ले दिएको अधिकारक्षेत्रभन्दा बाहिर गई करदाताहरूसँग बदनियतपूर्वक कर फर्छ्यौट सम्झौता गरी रु. १ अर्बभन्दा बढी बक्यौता कर छुट दिई नेपाल सरकारलाई प्राप्त हुनुपर्ने राजस्व चुहावट गरेको।","कर फर्छ्यौट आयोगका पदाधिकारीहरूले करदाताहरूको विभिन्न कर शीर्षकमा बक्यौता रहेको अवस्थामा कानूनी आधार र प्रमाणको मूल्याङ्कन नगरी आपसी कुराकानीलाई मात्र आधार बनाई मनोमानी रूपमा कर छुट दिने सम्झौता गरेको।","तत्कालीन पदाधिकारीहरूले कर फर्छ्यौट आयोग ऐन, २०३३ को दफा १७ बमोजिम असल नियतले कार्य सम्पादन नगरी व्यक्तिगत लाभ हुने गरी राज्यलाई ठूलो हानिनोक्सानी पुर्‍याएको।"],"timeline":[{"date":"2015-02-05","title":"कर फर्छ्यौट आयोग सम्बन्धी सूचित आदेश राजपत्रमा प्रकाशित","date_bs":"2071-10-22","description":"नेपाल सरकारको सूचित आदेश नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भई कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ को अधिकारक्षेत्र तोकिएको। प्रतिवादीहरू अध्यक्ष लुम्बध्वज महत, सदस्य उमेशप्रसाद ढकाल र चुडामणी शर्मा ढकाल (तत्कालीन महानिदेशक, आन्तरिक राजस्व विभाग) ले यसै सूचित आदेश तथा कर फर्छ्यौट आयोग ऐन, २०३३ ले दिएको अधिकारक्षेत्र बाहिर गई करदाताहरूसँग आपसी कुराकानीलाई मात्र आधार लिई कर छुट दिने गरी सम्झौता गरी रु. १,००,३३,२०,३८५।- बक्यौता कर छुट दिई राजस्व चुहावट गरेको आरोप।"},{"date":"2021-06-23","title":"विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर","date_bs":"2078-03-09","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले प्रतिवादीहरू लुम्बध्वज महत, उमेशप्रसाद ढकाल र चुडामणी शर्मा ढकाल उपर विगो रु. १,००,३३,२०,३८५।- कायम गरी भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ७ र दफा ७ को देहाय (क) बमोजिमको कसुरमा दफा ३ को उपदफा (१) र सोही उपदफाको देहाय (झ) बमोजिम कैद तथा दफा ७ बमोजिम जरिवाना सजायको मागदाबी लिई विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा ९ समेतका आधारमा विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको।"},{"date":"2021-06-23","title":"अख्तियारको प्रेस विज्ञप्ति प्रकाशन","date_bs":"2078-03-09","description":"आयोगका प्रवक्ता नारायण प्रसाद रिसालद्वारा जारी प्रेस विज्ञप्तिमार्फत कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ का पदाधिकारीहरूविरुद्ध आरोपपत्र दायर गरिएको सार्वजनिक जानकारी गराइएको। उजुरी सम्बन्धमा भएको अनुसन्धानबाट पदाधिकारीहरूले ऐनको दफा १७ बमोजिम असल नियतले कार्य सम्पादन नगरी व्यक्तिगत लाभ लिई राज्यलाई हानिनोक्सानी पुर्‍याएको पुष्टि हुन आएको उल्लेख।"}],"ai_generated_sections":["description","key_allegations","timeline"],"evidence":[{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/ciaa_press_release/1965","additional_details":"","material":{"display_name":"कर फछर्यौट आयोग, २०७१ का पदाधिकारी चुडामणी शर्मा ढकाल (तत्कालीन महानिर्देशक, आन्तरिक राजश्व विभाग) समेत ३ जना उपर बिगो रु. १,००,३३,२०,३८५।– कायम गरी राजस्व चुहावट गरी भ्रष्टाचार गरेको सम्बन्धी आरोप-पत्र दायर।","material_type":"press_release","urls":[{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/1965. कर फछर्यौट आयोग, २०७१ का पदाधिकारी चुडामणी शर्मा ढकाल (तत्कालीन महानिर्देशक, आन्तरिक र - 1.pdf","role":"RAW"},{"link":"https://ciaa.gov.np/pressrelease/1965","role":"SOURCE_PAGE"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/0dcc42e988f870325d31d121682fc2dd3f001143b8604268459908a798f6ab67.md","role":"MARKDOWN"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/news/20241126.c37e820b","additional_details":"यो समाचार लेखले कर फर्छ्यौट आयोग, २०७१ का तत्कालीन पदाधिकारी चुडामणी शर्मासमेत विरुद्धको कर फर्छ्यौट मुद्दामा सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशद्वय मनोजकुमार शर्मा र निर्पध्वज निरौलाको इजलासले प्रतिवादीहरूलाई झिकाई मुद्दाको सुनुवाइ अगाडि बढाउने आदेश दिएको जनाएको छ। यसले मुद्दा नं. 077-CR-0117 (अध्यक्ष लुम्बध्वज महत, उमेशप्रसाद ढकाल र चुडामणी शर्मा विरुद्धको रु. १ अर्बभन्दा बढी कर छुट भ्रष्टाचार प्रकरण) सर्वोच्च अदालतमा पुनरावलोकन/पुनरावेदन चरणमा रहेको पुष्टि गर्छ। लेख २०८१ मंसिर ११ (26 November 2024) मा प्रकाशित भएको हो। यो प्राथमिक अदालती अभिलेख नभई सञ्चारमाध्यमको प्रतिवेदन भएकोले गौण प्रमाणका रूपमा रहन्छ।","material":{"display_name":"SC orders to summon defendants in tax settlement case linked to Chudamani Sharma - myRepublica - The New York Times Partner, Latest news of Nepal in English, Latest News Articles | Republica","material_type":"news","urls":[{"link":"https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/news/sc-orders-to-summon-opposition-party-in-chudamanis-case-67459c9b62581.html","role":"RAW"}]}}],"notes":"","court_cases":["https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0117","https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/080-cr-1172"],"missing_details":null,"bigo":1003320385,"weight":0,"versionInfo":{"action":"published","datetime":"2026-10-26T13:44:30.143297+00:00"},"created_at":"2026-06-10T15:15:59.867655+05:45","updated_at":"2026-10-26T19:29:30.156922+05:45"}