{"id":256,"slug":"royal-merchant-finance-irregular-loans-077-cr-0091","public_iri":"https://jawafdehi.org/case/royal-merchant-finance-irregular-loans-077-cr-0091","offence_type":"CORRUPTION","case_type":"CORRUPTION","state":"PUBLISHED","title":"रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स कर्जा अनियमितता: सञ्चालक छविरमण अधिकारीसमेतविरुद्ध रु. १ करोड ७५ लाख बिगोको भ्रष्टाचार मुद्दा (077-CR-0091)","short_description":"नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. को दरबारमार्ग शाखाबाट मापदण्डविपरीत रु. १ करोड ७५ लाखभन्दा बढीको कर्जा प्रवाह गरेको आरोप; विशेष अदालतले सबै प्रतिवादीलाई सफाइ दियो।","authors":[{"slug":"gaurav-karki","display_name":"Gaurav Karki","name_ne":"गौरव कार्की","photo_url":"https://jawafdehi.org/assets/teammembers/gaurav.webp","title":"Caseworker","has_public_page":true}],"case_publish_date":"2026-10-26","public_edit_history":[],"public_notes":"","thumbnail":null,"banner":null,"thumbnail_image_id":null,"banner_image_id":null,"thumbnail_url":"","banner_url":"","case_start_date":"2021-03-09","case_end_date":"2024-02-22","dates":{"stages":[{"end":"2024-02-22","stage":"initial","start":"2021-03-09","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0091"},{"stage":"appeal","start":"2025-04-16","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2083"}]},"status":"ongoing","case_track":null,"status_override":null,"proceedings_started_on":"2021-03-09","proceedings_decided_on":null,"appeal_verdicts":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2083":null},"appeal_parties":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2083":["https://jawafdehi.org/entity/person/bikas-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/bishnu-prasada-dhitala","https://jawafdehi.org/entity/person/chaviraman-adhikari","https://jawafdehi.org/entity/person/durgadatt-joshi","https://jawafdehi.org/entity/person/i-naresha-svara","https://jawafdehi.org/entity/person/iccha-bahadura-guruna","https://jawafdehi.org/entity/person/lekhanath-dahal","https://jawafdehi.org/entity/person/lokendraman-karmacarya","https://jawafdehi.org/entity/person/manoj-kumar-bhettaval","https://jawafdehi.org/entity/person/pramoda-bhattarai","https://jawafdehi.org/entity/person/ramacandra-basaula","https://jawafdehi.org/entity/person/rishiraj-bhatt","https://jawafdehi.org/entity/person/rita-vade-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/rohit-dahal","https://jawafdehi.org/entity/person/sagara-nyaupane","https://jawafdehi.org/entity/person/santosha-dhitala","https://jawafdehi.org/entity/person/subarna-raja-bhandari"]},"entities":[{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/lekhanath-dahal","display_name":"लेखनाथ दाहाल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"लेखनाथ दाहाल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/rohit-dahal","display_name":"रोहित दाहाल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"रोहित दाहाल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bikas-shreshtha","display_name":"बिकास श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"बिकास श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/manoj-kumar-bhettaval","display_name":"मनोज कुमार भेट्टवाल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"मनोज कुमार भेट्टवाल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/chaviraman-adhikari","display_name":"छविरमण अधिकारी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"छविरमण अधिकारी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/rita-vade-shreshtha","display_name":"रिता वादे श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"रिता वादे श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/lokendraman-karmacarya","display_name":"लोकेन्द्रमान कर्माचार्य","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"लोकेन्द्रमान कर्माचार्य","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/durgadatt-joshi","display_name":"दुर्गादत्त जोशी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"दुर्गादत्त जोशी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/ramacandra-basaula","display_name":"रामचन्द्र बसौला","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"रामचन्द्र बसौला","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/rishiraj-bhatt","display_name":"ऋषिराज भट्ट","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"ऋषिराज भट्ट","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/i-naresha-svara","display_name":"ई.नरेश स्वार","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"ई.नरेश स्वार","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/iccha-bahadura-guruna","display_name":"ईच्छा बहादुर गुरुङ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"ईच्छा बहादुर गुरुङ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bishnu-prasada-dhitala","display_name":"बिष्णु प्रसाद धिताल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"बिष्णु प्रसाद धिताल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/santosha-dhitala","display_name":"सन्तोष धिताल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"सन्तोष धिताल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/sagara-nyaupane","display_name":"सागर न्यौपाने","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"सागर न्यौपाने","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/subarna-raja-bhandari","display_name":"सुबर्ण राज भण्डारी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"सुबर्ण राज भण्डारी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/pramoda-bhattarai","display_name":"प्रमोद भट्टराई","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0091","name":{"en":"प्रमोद भट्टराई","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/district/kathmandu-np0327","display_name":"Kathmandu","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:District","type":"location","outcome":null,"notes":"कर्जा प्रवाह भएको रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्सको दरबारमार्ग शाखा रहेको जिल्ला","name":{"en":"Kathmandu","ne":"काठमाडौँ"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/company/listed/cit","display_name":"Citizen Investment Trust","entity_type":"Organization,Corporation","type":"related","outcome":null,"notes":"साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. मा लगानी रहेको नागरिक लगानी कोष","name":{"en":"Citizen Investment Trust","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/government/body/ciaa","display_name":"Commission for the Investigation of Abuse of Authority","entity_type":"GovernmentOrganization","type":"related","outcome":null,"notes":"अनुसन्धान गरी विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर गर्ने निकाय","name":{"en":"Commission for the Investigation of Abuse of Authority","ne":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग"},"image":null}],"tags":["भ्रष्टाचार","दुरुपयोग"],"description":"### क) अभियोगदावीको सार\n\nअख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका अनुसन्धान अधिकृत सन्तोष निरौला समेतको प्रतिवेदनले नेपाल सरकार वादी भई मिति २०७७।११।२५ (दर्ता मिति २०७७/११/२५) मा विशेष अदालत, काठमाडौंमा मुद्दा नं. 077-CR-0091 को आरोपपत्र दायर भएको हो। नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. र सो फाइनान्ससमेत मर्ज भई बनेको तत्कालीन एपेक्स डेभलपमेण्ट बैंक लि. (हाल उक्त बैंक नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. मा मर्ज भएको) मा नागरिक लगानी कोषका नवौं तहका कर्मचारी छविरमण अधिकारी कोषको तर्फबाट सञ्चालकमा नियुक्त भई सो पदमा बहाल रहँदा बैंकिङ्ग प्रक्रियाविपरीत कर्जा प्रवाहमा संलग्न भएकोले निजउपर कारबाही हुन भन्ने उजुरीको अनुसन्धानबाट आयोगले देहायबमोजिमको दाबी लिएको छ:\n\n**१.** साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का सञ्चालकहरू छविरमण अधिकारी, रिता वादे श्रेष्ठ, लोकेन्द्रमान कर्माचार्य, सुबर्ण राजभण्डारी, बिष्णुप्रसाद धिताल र इच्छा बहादुर गुरुङले दरबारमार्ग शाखाबाट प्रवाह भएका अधिकांश कर्जाहरूमा कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डहरूसमेत नअपनाई अनियमित तबरले कर्जा प्रवाह गरी आफ्नो ओहदाको वा सो सम्बन्धी कर्तव्य पालना गर्दा सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति रु. १,७५,६७,८९४।४२ बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गरेको — जुन भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ अनुरूपको कसुर हो।\n\n**२.** City Engineering Consultancy का इन्जिनियर नरेश स्वारले धितोको मूल्याङ्कन गरी प्रतिवेदन दिँदा बदनियतपूर्वक भए गरेका कुरा लुकाई छिपाई नभएको कुरा देखाई गलत गरी प्रतिवेदन दिएको — जुन भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १९ को उपदफा (२) बमोजिमको कसुर हो।\n\n**३.** साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि./एपेक्स डेभलपमेण्ट बैंकका निमित्त कार्यकारी अधिकृत ऋषिराज भट्ट, सहायक महाप्रबन्धक रामचन्द्र बसौला, बरिष्ठ प्रबन्धकद्वय बिकास श्रेष्ठ र दुर्गादत्त जोशी, अधिकृतद्वय सागर न्यौपाने र प्रमोद भट्टराई तथा सहायक अधिकृत सन्तोष धितालले सञ्चालकहरूको मत सल्लाहमा लागेर सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गर्ने कार्यमा संलग्न भई दफा १७ को कसुरको मतियार भएको।\n\n**४.** अरुणीमा हाउजिङ प्रा.लि. का सञ्चालक रोहित दाहाल र लेखनाथ दाहाल तथा इनोभेटिभ कन्सेप्ट नेपाल प्रा.लि. का सञ्चालक मनोज कुमार भेट्टवालले सार्वजनिक संस्थाबाट ऋण रकम लिई लाभसमेत लिएको।\n\n**५.** हिनामिना गरेको सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्तिको बिगो रु. १,७५,६७,८९४।४२ (एक करोड पचहत्तर लाख सड्सठ्ठी हजार आठ सय चौरानब्बे रुपैयाँ बयालीस पैसा) कायम गरी उक्त बिगो भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई पाउन मागदाबी लिइएको।\n\nआरोपपत्र अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ बमोजिम दायर गरिएको हो। अभियोजनले भर परेका प्रमाणमध्ये मिति २०७४/०३/१८ को विशेष निरीक्षण प्रतिवेदन रहेको, जसलाई वादीका साक्षी सुदिप फुयाल, राजु पौडेल, महेश्वरलाल श्रेष्ठ, राजनदेव भट्टराई, सचिनराज पिया र निरज अधिकारीले मिति २०८०/०५/२७ मा एकै मिलानको बकपत्र गरी सनाखत गरेका छन्; साथै धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन, कर्जा प्रवाहसम्बन्धी कागजात र प्रतिवादीहरूको बयान मिसिल संलग्न रहेका छन्।\n\n| प्रतिवादी | भूमिका/अभियोग | बिगो | मागदावी |\n|---|---|---|---|\n| छविरमण अधिकारी | नागरिक लगानी कोषका नवौं तहका कर्मचारी; कोषको तर्फबाट साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. मा प्रतिनिधि सञ्चालक | रु. १,७५,६७,८९४।४२ (साझा बिगो) | दफा १७ बमोजिम बिगो नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई दफा ३(१) बमोजिम जरिवाना र दफा ३(१)(झ) बमोजिम कैद |\n| रिता वादे श्रेष्ठ (रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य) | सञ्चालक | रु. १,७५,६७,८९४।४२ (साझा बिगो) | ऐ. |\n| लोकेन्द्रमान कर्माचार्य | सञ्चालक | रु. १,७५,६७,८९४।४२ (साझा बिगो) | ऐ. |\n| सुबर्ण राज भण्डारी | सञ्चालक | रु. १,७५,६७,८९४।४२ (साझा बिगो) | ऐ. |\n| बिष्णु प्रसाद धिताल | सञ्चालक | रु. १,७५,६७,८९४।४२ (साझा बिगो) | ऐ. |\n| ईच्छा बहादुर गुरुङ | सञ्चालक | रु. १,७५,६७,८९४।४२ (साझा बिगो) | ऐ. |\n| ई. नरेश स्वार | City Engineering Consultancy का इन्जिनियर; धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदनमा गलत ब्यहोरा | — | दफा १९(२) बमोजिम सजाय |\n| ऋषिराज भट्ट | निमित्त कार्यकारी अधिकृत; मतियार | — | दफा २२ बमोजिम दफा १७ अनुसारको कसुरदारलाई हुने सजायको आधा सजाय |\n| रामचन्द्र बसौला | सहायक महाप्रबन्धक; मतियार | — | ऐ. |\n| बिकास श्रेष्ठ | बरिष्ठ प्रबन्धक; मतियार | — | ऐ. |\n| दुर्गादत्त जोशी | बरिष्ठ प्रबन्धक; मतियार | — | ऐ. |\n| सागर न्यौपाने | अधिकृत; मतियार | — | ऐ. |\n| प्रमोद भट्टराई | अधिकृत; मतियार | — | ऐ. |\n| सन्तोष धिताल | सहायक अधिकृत; मतियार | — | ऐ. |\n| रोहित दाहाल | अरुणीमा हाउजिङ प्रा.लि. का सञ्चालक; ऋण रकम लिई लाभ लिएको | — | दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशबमोजिम दफा १७ अनुसार कसुर गर्ने प्रतिवादीसरह सजाय |\n| लेखनाथ दाहाल | अरुणीमा हाउजिङ प्रा.लि. का सञ्चालक; ऋण रकम लिई लाभ लिएको | — | ऐ. |\n| मनोज कुमार भेट्टवाल | इनोभेटिभ कन्सेप्ट नेपाल प्रा.लि. का सञ्चालक; ऋण रकम लिई लाभ लिएको | — | ऐ. |\n\n### ख) प्रतिवादीको बयानको सार\n\nउपलब्ध विशेष अदालतको फैसला (सारांश) मा प्रत्येक प्रतिवादीको बयानको छुट्टाछुट्टै ब्यहोरा खुलेको छैन। फैसलाले सबै प्रतिवादीले अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कारी बयान गरेको र प्रतिवादीहरूले बदनियतपूर्वक कर्जा प्रवाह गरेको भन्ने अभियोग दाबी मिसिल संलग्न प्रमाण कागजबाट पुष्टि हुन नआएको उल्लेख गरेको छ। प्रतिवादीहरूतर्फबाट मिति २०८०/०५/३१ मा प्रदिप पौडेल, धिरणबहादुर श्रेष्ठ, माधव ढकाल, रघुनाथ पौडेल, सिद्धिराज जोशी, नविन तिवारी र गुन्जमणी भट्टराईको बकपत्र भएको तथा प्रतिवादी सुबर्ण राज भण्डारीका साक्षी राजाराम श्रेष्ठको मिति २०८०/०५/२९ मा बकपत्र भएको देखिन्छ। प्रतिवादी रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्यले धितोको मूल्याङ्कनकर्ताको नाम थाहा नभएको भनी निवेदन दिएपछि मिति २०८०/०८/०४ मा सम्बन्धित बैंकबाटै मूल्याङ्कनकर्ताको नाम खुलाउन अदालतले आदेश गरेको थियो। प्रतिवादी सन्तोष धितालका नाममा जारी समाह्वान म्याद मिति २०७८/११/२२ मा निजको घरदैलोमा टाँस भई तामेल भएकोमा निज अदालतमा हाजिर नभई फरार रहेकाले निजको बयान मिसिलमा देखिँदैन।\n\n| क्र.सं | प्रतिवादी | भूमिका | बयानको सार |\n|---|---|---|---|\n| १ | छविरमण अधिकारी | नागरिक लगानी कोषको तर्फबाट प्रतिनिधि सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| २ | रिता वादे श्रेष्ठ (रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य) | सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार; धितो मूल्याङ्कनकर्ताको नाम थाहा नभएको निवेदन |\n| ३ | लोकेन्द्रमान कर्माचार्य | सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| ४ | सुबर्ण राज भण्डारी | सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार; निजका साक्षी राजाराम श्रेष्ठको बकपत्र |\n| ५ | बिष्णु प्रसाद धिताल | सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| ६ | ईच्छा बहादुर गुरुङ | सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| ७ | ई. नरेश स्वार | City Engineering Consultancy का इन्जिनियर/मूल्याङ्कनकर्ता | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| ८ | ऋषिराज भट्ट | निमित्त कार्यकारी अधिकृत | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| ९ | रामचन्द्र बसौला | सहायक महाप्रबन्धक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| १० | बिकास श्रेष्ठ | बरिष्ठ प्रबन्धक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| ११ | दुर्गादत्त जोशी | बरिष्ठ प्रबन्धक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| १२ | सागर न्यौपाने | अधिकृत | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| १३ | प्रमोद भट्टराई | अधिकृत | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| १४ | सन्तोष धिताल | सहायक अधिकृत | म्याद तामेल भएतापनि अदालतमा हाजिर नभई फरार; बयान मिसिलमा देखिँदैन |\n| १५ | रोहित दाहाल | अरुणीमा हाउजिङ प्रा.लि. का सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| १६ | लेखनाथ दाहाल | अरुणीमा हाउजिङ प्रा.लि. का सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n| १७ | मनोज कुमार भेट्टवाल | इनोभेटिभ कन्सेप्ट नेपाल प्रा.लि. का सञ्चालक | अदालतसमक्ष आरोपित कसुरमा इन्कार |\n\n### ग) विशेष अदालतको फैसलाको सार\n\n- **अदालत:** विशेष अदालत, काठमाडौँ — **इजलास नं. १**\n- **इजलास:** अध्यक्ष माननीय श्री टेकनारायण कुँवर, सदस्य माननीय श्री राम बहादुर थापा\n- **मुद्दा नं.:** 077-CR-0091 | **दर्ता मिति:** २०७७/११/२५ | **फैसला मिति:** २०८०/११/१० | **निर्णय नं.:** १८३\n- (फैसलाको इति सम्वत् २०८० साल ११ महिना १० गते रोज ५)\n\nअदालतले (१) प्रतिवादीहरूले आरोपदाबी बमोजिमको कसुर गरेको देखिन्छ वा देखिँदैन र (२) आरोपित कसुरमा सजाय हुने हो वा होइन भन्ने प्रश्न निरूपण गरी **सबै प्रतिवादीहरूले आरोपदाबीबाट सफाइ पाउने ठहर** गरेको छ। छविरमण अधिकारी, रिता वादे श्रेष्ठ (रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य), लोकेन्द्रमान कर्माचार्य, सुबर्ण राज भण्डारी, बिष्णु प्रसाद धिताल, ईच्छा बहादुर गुरुङ, ई. नरेश स्वार, ऋषिराज भट्ट, रामचन्द्र बसौला, बिकास श्रेष्ठ, दुर्गादत्त जोशी, सागर न्यौपाने, प्रमोद भट्टराई, सन्तोष धिताल, रोहित दाहाल, लेखनाथ दाहाल र मनोज कुमार भेट्टवाल — सबैले सफाइ पाएका छन्। कुनै पनि प्रतिवादी दोषी नठहरिएकाले कैद, जरिबाना वा बिगो असुलीको आदेश भएन र दाबीको बिगो रु. १,७५,६७,८९४।४२ अस्वीकृत भयो।\n\n**अदालतका मुख्य आधारहरू:**\n\n**१.** भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ का आधारभूत तत्व (प्रकरण ७४): (क) हिनामिनाको कार्य राष्ट्रसेवकले गरेको, (ख) सरकारी सम्पत्ति वास्तविक सम्पत्ति रहेको, (ग) सो सम्पत्ति संरक्षण गर्नु ओहदाको कर्तव्य रहेको, (घ) हिनामिना/हानिनोक्सानी/दुरुपयोग वा निजी प्रयोग भएको, (ङ) अनुचित लाभ लिने/दिने बदनियतले कार्य गरेको, (च) गैरकानुनी लाभ लिएको/दिएको देखिनुपर्ने।\n\n**२.** बदनियत (mens rea) वस्तुगत तथ्यगत परिस्थिति (Objective factual circumstances) बाट पुष्टि हुनुपर्ने; बदनियत तत्वको अभावमा हानिनोक्सानीको आधारमा मात्र भ्रष्टाचार ठहर गर्नु न्यायिक दृष्टिकोणले उपयुक्त हुँदैन।\n\n**३.** लापरवाहीको हकमा सम्भावित दुष्परिणामको पूर्वाभास (Foreseeability) हुँदाहुँदै कार्य गरेको/नगरेको देखिनुपर्ने र हानिनोक्सानीको निकटस्थ कारण (Proximity test) राष्ट्रसेवककै act or omission हुनुपर्ने।\n\n**४.** राष्ट्रसेवकको हैसियत: छविरमण अधिकारी नागरिक लगानी कोषबाट तलब भत्ता खाने भएकाले दफा २(घ)(१) अनुसार राष्ट्रसेवकको परिभाषाभित्र पर्ने देखिए तापनि अन्य प्रतिवादीहरू राष्ट्रसेवकको परिभाषाभित्र पर्ने देखिएन।\n\n**५.** नेपाल राष्ट्र बैंकबाट इजाजतप्राप्त निजी क्षेत्रको बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको कर्जा र सोको साँवा, ब्याज, शुल्कसहितको बक्यौता (Outstanding) लाई बिगो कायम गरी दफा १७ भित्रको कसुर मान्न उपयुक्त एवम् न्यायसंगत हुँदैन; विधायिकी मनसाय (Intention of legislature), निजी/व्यावसायिक कानुनको विधिशास्त्र (Private corporate jurisprudence) र फौजदारी विधिशास्त्रको परिधि हेक्का राख्नुपर्ने।\n\n**६.** विशेष कानुनको उपलब्धता: बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐनको दफा ५७ (धितो लिलाम), बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ऋण असुली ऐन, २०५८, बैंकिङ कसूर तथा सजाय ऐन, २०६४ तथा नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ को दफा ८४(१) र दफा ९५, ९६, ९९, १०० र १०१ बाटै उपचार हुन सक्ने।\n\n**७.** समानान्तर कारबाही: यिनै प्रतिवादीसमेत उपर उच्च अदालत पाटनमा बैंकिङ कसुर मुद्दा विचाराधीन रहेको र ऋण असुली न्यायाधिकरणबाट अरुणिमा हाउजिङ प्रा.लि. बाट नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंकले ऋण असुल गर्न पाउने गरी फैसला भई असुली प्रक्रियामा रहेको।\n\n**८.** मर्जरका बखत विज्ञहरूबाट पटक-पटक सम्पत्ति/दायित्व मूल्याङ्कन र जोखिम विश्लेषण गरी Share swap ratio कायम गरेर जोखिम स्वीकार गरिएको; नेपाल राष्ट्र बैंकको नियमित/आकस्मिक निरीक्षण र लेखापरीक्षणमा यसअघि कुनै कैफियत नजनाइएकोमा वाणिज्य बैंकमा रूपान्तरण भएपछि मात्र किन कैफियत देखियो भन्ने सवाल मिसिल प्रमाणबाट अनुत्तरित रहेको।\n\n**९.** नागरिक लगानी कोष लगानीकर्ताका हैसियतले लाभांश/बोनस प्राप्त गर्ने संस्था भएकोमा कोषको के कति रकम हानिनोक्सानी वा हिनामिना भएको हो भन्ने अभियोजन पक्षले स्पष्ट खुलाउन सकेको देखिएन; प्रतिवादीहरूले बदनियतपूर्वक कर्जा प्रवाह गरेको भन्ने ठोस र वस्तुनिष्ठ प्रमाणबाट पुष्टि हुन सकेन।\n\n**धितो मूल्याङ्कनसम्बन्धी अङ्क:** ई. नरेश स्वारको प्रारम्भिक मूल्याङ्कन (Preliminary Valuation Report) मा Fair Market Value रु. ६,२१,७१,०००।– र Distress Value रु. ४,९७,३७,०००।–; लिलामीका लागि पुनः मूल्याङ्कनमा FMV रु. ४,०४,७३,०००।– र DV रु. २,५३,६३,०८०।–; मोही कटाईपछिको पुनः मूल्याङ्कनमा FMV रु. १५,०८४,००।– (फैसलामा लेखिएबमोजिम) र DV रु. ९४,२५,६४०।–। Distress Value भन्दा धेरै कम Fair Market Value देखाइएकोले आरोपपत्रमै त्रुटिपूर्ण अङ्क उल्लेख भएको जस्तो देखिने टिप्पणी अदालतले गरेको छ। मिति २०८०/०७/२० मा पुनः मूल्याङ्कन गर्ने Shreenu Engineering Services का इ. सुरेन्द्रकुमार सिंह तथा देउराली कन्सल्टिङ इन्जिनियरिङ प्रा.लि. का मूल्याङ्कनकर्तालाई विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा ७(क) बमोजिम झिकाई बकपत्र गराउने आदेश भएको थियो।\n\n**ई. नरेश स्वारको हकमा छुट्टै आधार:** एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक र City Engineering Consultancy बीच आधिकारिक मूल्याङ्कनकर्ताको सम्झौता भई निजले सूचीकृत मूल्याङ्कनकर्ताका हैसियतमा निजी क्षेत्रको वित्तीय संस्थालाई प्रतिवेदन दिएको हुँदा सो प्रतिवेदनलाई \"सरकारी निकाय वा सार्वजनिक संस्थाको कामको सिलसिलामा\" दिइएको प्रतिवेदन मान्न नसकिने; घरजग्गाको मूल्य समयअनुसार घटबढ हुने र खोला/भिरपहरोको जग्गालाई घडेरीयोग्य भनेको, बाटो नभएकोलाई बाटो भएको भनेको वा अरूको जग्गालाई ऋणीको भनेको अवस्था नदेखिएको; कर्जा दिने/नदिने र धितोले खाम्ने/नखाम्ने निर्णय व्यवस्थापन तथा सञ्चालक समितिले गर्ने विषय भएको; लाभ/प्रतिफल लिएको पुष्टि नभएकाले दफा १९(२) को कसुर स्थापित हुन सकेन।\n\n**फरार प्रतिवादीको हकमा:** सन्तोष धिताल म्याद तामेल भएर पनि हाजिर नभई फरार रहे तापनि मिसिल संलग्न प्रमाणका आधारमा फैसला गर्न कानुनी बाधा नपर्ने ठहर भएको।\n\n**अन्तिमता:** फैसलामा चित्त नबुझे विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम ३५ दिनभित्र सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गर्न जानु भनी विशेष सरकारी वकील कार्यालय, काठमाडौँ मार्फत अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगलाई पुनरावेदन म्याद दिने आदेश भएको छ। उपलब्ध स्रोत कागजातबाट हदम्यादभित्र सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन परे/नपरेको यकिन हुन सकेको छैन।","key_allegations":["नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का तत्कालीन सञ्चालकहरू छविरमण अधिकारीसमेतले दरबारमार्ग शाखाबाट प्रवाह भएका अधिकांश कर्जामा कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डसमेत नअपनाई अनियमित तवरले कर्जा प्रवाह गरी सार्वजनिक संस्थाको रु. १ करोड ७५ लाखभन्दा बढी सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गरेको।","बैंकका तत्कालीन निमित्त कार्यकारी अधिकृत, सहायक महाप्रबन्धक, वरिष्ठ प्रबन्धकसहितका कर्मचारीहरूले सञ्चालकहरूको मतसल्लाहमा लागी अनियमित कर्जा प्रवाहमार्फत सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति हिनामिना गर्ने कार्यमा मतियारका रूपमा संलग्न भएको।","एक निजी इन्जिनियरिङ परामर्श कम्पनीका इन्जिनियरले कर्जाको धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन तयार गर्दा बदनियतपूर्वक भएका कुरा लुकाई छिपाई तथा नभएको कुरा देखाई गलत प्रतिवेदन दिएको।","माथि उल्लिखित कुराहरू अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको अभियोग दाबी हुन्; विशेष अदालतले उक्त दाबी पुग्न नसकी प्रतिवादीहरूलाई आरोपित कसुरबाट सफाइ दिने ठहर गरेको छ।"],"timeline":[{"date":"2021-03-09","title":"विशेष अदालत काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर","date_bs":"2077-11-25","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले नागरिक लगानी कोषको तर्फबाट तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि./एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक लि. मा संचालक रहेका छविरमण अधिकारी समेतविरुद्ध दरबारमार्ग शाखाबाट न्यूनतम मापदण्ड नअपनाई अनियमित कर्जा प्रवाह गरी सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गरेको आरोपमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ बमोजिम विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको। बिगो रु.१,७५,६७,८९४।४२ कायम गरी भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७, दफा ३(१) र ३(१)(झ), इन्जिनियर नरेश स्वाँरउपर दफा १९(२) तथा मतियारहरूउपर दफा २२ बमोजिम सजायको मागदाबी लिइएको।"},{"date":"2021-03-09","title":"अख्तियारको प्रेस विज्ञप्ति — आरोपपत्र दायर गरिएको","date_bs":"2077-11-25","description":"आयोगका प्रवक्ता नारायण प्रसाद रिसालको नामबाट 'आरोपपत्र दायर गरिएको' विषयमा प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी बिगो रु.१,७५,६७,८९४।४२ नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई पाउन मागदाबी लिइएको सार्वजनिक गरिएको।"}],"ai_generated_sections":["description","key_allegations","timeline"],"evidence":[{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/ciaa_press_release/1936","additional_details":"","material":{"display_name":"साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लिमिटेडका संचालक छविरमण अधिकारीसमेत १७ जना उपर बिगो रु. १,७५,६७,८९४।४२ कायम गरी सार्वजनिक सम्पत्ति हानिनोक्सानी गरेको सम्बन्धी आरोप-पत्र दायर।","material_type":"press_release","urls":[{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/1936. साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लिमिटेडका संचालक छविरमण अधिकारीसमेत १७ जन - 1.pdf","role":"RAW"},{"link":"https://ciaa.gov.np/pressrelease/1936","role":"SOURCE_PAGE"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/276cd981927d290a203988473cfad61f67a6972d7897e21379ea16e027e62dc6.md","role":"MARKDOWN"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/court_order/special.077-cr-0091","additional_details":"","material":{"display_name":"077-CR-0091 आदेश","material_type":"court_order","urls":[{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/court-orders/special/077-CR-0091.1.doc","role":"RAW"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/507817eec841b28afd72c92854d8a5fc5dbad2bc0407cf883c53e7e5f3217690.md","role":"MARKDOWN"}]}}],"notes":"","court_cases":["https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0091","https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2083"],"missing_details":"क) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले दायर गरेको अभियोगपत्र\nख) हदम्याद भित्र वादी वा प्रतिवादीले सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गरे नगरेको ब्याहोरा\nग) मिति २०७४/०३/१८ को विशेष निरीक्षण प्रतिवेदन\nघ) ई. नरेश स्वारको धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन (Preliminary Valuation Report)\nङ) प्रतिवादीहरूले अदालतसमक्ष गरेको इन्कारी बयानको ब्यहोरा\nच) मिति २०८०/०५/२७ र २०८०/०५/३१ का वादी तथा प्रतिवादीका साक्षीहरूको बकपत्र","bigo":17567894,"weight":0,"versionInfo":{"action":"published","datetime":"2026-10-26T13:44:56.056189+00:00"},"created_at":"2026-06-10T15:23:27.633715+05:45","updated_at":"2026-10-26T19:29:56.074179+05:45"}