{"id":257,"slug":"royal-merchant-finance-irregular-loans-077-cr-0090","public_iri":"https://jawafdehi.org/case/royal-merchant-finance-irregular-loans-077-cr-0090","offence_type":"CORRUPTION","case_type":"CORRUPTION","state":"PUBLISHED","title":"साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्सको दरबारमार्ग शाखा कर्जा अनियमितता: अध्यक्ष बसन्त मल्लसमेतविरुद्ध रु. २ करोड ९७ लाख बिगोको भ्रष्टाचार मुद्दा (077-CR-0090)","short_description":"नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्सको दरबारमार्ग शाखाबाट अनियमित कर्जा प्रवाह गरी रु. २ करोड ९७ लाखभन्दा बढी सार्वजनिक सम्पत्ति हिनामिना गरेको आरोपमा विशेष अदालतले सबै प्रतिवादीलाई सफाइ दियो।","authors":[{"slug":"gaurav-karki","display_name":"Gaurav Karki","name_ne":"गौरव कार्की","photo_url":"https://jawafdehi.org/assets/teammembers/gaurav.webp","title":"Caseworker","has_public_page":true}],"case_publish_date":"2026-10-26","public_edit_history":[],"public_notes":"","thumbnail":null,"banner":null,"thumbnail_image_id":null,"banner_image_id":null,"thumbnail_url":"","banner_url":"","case_start_date":"2021-03-09","case_end_date":"2024-02-22","dates":{"stages":[{"end":"2024-02-22","stage":"initial","start":"2021-03-09","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0090"},{"stage":"appeal","start":"2025-04-16","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2084"}]},"status":"ongoing","case_track":null,"status_override":null,"proceedings_started_on":"2021-03-09","proceedings_decided_on":null,"appeal_verdicts":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2084":null},"appeal_parties":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2084":["https://jawafdehi.org/entity/person/basant-malla","https://jawafdehi.org/entity/person/bharatakaji-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/chaviraman-adhikari","https://jawafdehi.org/entity/person/i-raju-pokharela","https://jawafdehi.org/entity/person/lokendraman-karmacarya","https://jawafdehi.org/entity/person/madhuralal-sinya","https://jawafdehi.org/entity/person/madhuvan-lal-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/mukund-prasad-parajuli","https://jawafdehi.org/entity/person/pradip-bahadur-karmacarya","https://jawafdehi.org/entity/person/rita-vade-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/suraja-shreshtha-077-cr-0090"]},"entities":[{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/mukund-prasad-parajuli","display_name":"मुकुन्द प्रसाद पराजुली","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक तथा ऋणी, हजुरको हार्डवेयर पसल","name":{"en":"मुकुन्द प्रसाद पराजुली","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/basant-malla","display_name":"बसन्त मल्ल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक अध्यक्ष, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"बसन्त मल्ल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/madhuvan-lal-shreshtha","display_name":"मधुवन लाल श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रबन्ध सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"मधुवन लाल श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/chaviraman-adhikari","display_name":"छविरमण अधिकारी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"नागरिक लगानी कोषका प्रतिनिधि सञ्चालक, रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"छविरमण अधिकारी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/madhuralal-sinya","display_name":"मधुरलाल सिन्या","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"मधुरलाल सिन्या","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/rita-vade-shreshtha","display_name":"रिता वादे श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0090","name":{"en":"रिता वादे श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/lokendraman-karmacarya","display_name":"लोकेन्द्रमान कर्माचार्य","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक, साविक एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक","name":{"en":"लोकेन्द्रमान कर्माचार्य","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bharatakaji-shreshtha","display_name":"भरतकाजी श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"साधारण शेयरधनी प्रतिनिधि सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"भरतकाजी श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/pradip-bahadur-karmacarya","display_name":"प्रदिप बहादुर कर्माचार्य","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सहायक महाप्रबन्धक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"प्रदिप बहादुर कर्माचार्य","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/i-raju-pokharela","display_name":"ई. राजु पोखरेल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0090","name":{"en":"ई. राजु पोखरेल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/suraja-shreshtha-077-cr-0090","display_name":"सुरज श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक तथा मूल्याङ्कनकर्ता इन्जिनियर, गणपति कन्सल्ट्यान्सी","name":{"en":"सुरज श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/district/jhapa-np0104","display_name":"Jhapa","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:District","type":"location","outcome":null,"notes":"गौरादह-४ मा पर्ने कि.नं.१९६, १९४५ र १५२ का धितो राखिएका जग्गाहरु रहेको जिल्ला, जसको अधिक मूल्याङ्कन गरिएको","name":{"en":"Jhapa","ne":"झापा"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/nagarika-lagani-kosa-2501a1","display_name":"Nagrik Lagani Kosh","entity_type":"Person","type":"related","outcome":null,"notes":"सार्वजनिक संस्था, जसको लगानी रहेको फाइनान्स कम्पनीमा हानिनोक्सानी भएको; आरोपित छविरमण अधिकारी कार्यरत रहेको निकाय जसको तर्फबाट निज संचालकमा नियुक्त भएका","name":{"en":"Nagrik Lagani Kosh","ne":"नागरिक लगानी कोष"},"image":null}],"tags":["भ्रष्टाचार","दुरुपयोग"],"description":"### क) अभियोगदावीको सार\n\nनागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. (सो फाइनान्ससमेत मर्ज भई बनेको तत्कालीन एपेक्स डेभलपमेण्ट बैंक लि., हाल उक्त बैंक नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. मा मर्ज भएको) मा नागरिक लगानी कोषको तर्फबाट सञ्चालकमा नियुक्त भई गएका कोषका नवौं तहका कर्मचारी छविरमण अधिकारी सञ्चालक पदमा बहाल रहँदा बैंकिङ्ग प्रक्रियाविपरीत कर्जा प्रवाहमा संलग्न भएकोले निजउपर कारबाही हुन भन्ने उजुरीका सम्बन्धमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगबाट अनुसन्धान भएको थियो। अनुसन्धानपश्चात् आयोगले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ बमोजिम मिति २०७७।११।२५ मा विशेष अदालत, काठमाडौंमा ११ जना प्रतिवादीविरुद्ध आरोपपत्र दायर गर्‍यो। आयोगको दाबीअनुसार विवादित कर्जा साविक फाइनान्सको दरबारमार्ग शाखासँग सम्बन्धित भई कर्जा फाइल व्यवस्थापन समितिबाट उठान भई कार्यकारी अधिकृतको ब्रिफिङपछि सञ्चालक समितिको मिति २०७०।०३।२५ को १९२ औं बैठकबाट स्वीकृत भएको थियो। यस मुद्दाको बिगो रु.२,९७,९१,८९७।४७ (दुई करोड सन्तानब्बे लाख एकानब्बे हजार आठ सय सन्तानब्बे रुपैयाँ ४७ पैसा) कायम गरिएको छ।\n\n**आयोगले लिएका आरोपदाबीका आधारहरू:**\n\n**१.** साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का सञ्चालकहरू छविरमण अधिकारी, बसन्त मल्ल, मधुवन लाल श्रेष्ठ, मधुरलाल सिन्या, रिता वादे श्रेष्ठ, भरतकाजी श्रेष्ठ र लोकेन्द्रमान कर्माचार्यले दरबारमार्ग शाखाबाट प्रवाह भएका अधिकांश कर्जाहरूमा कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डहरूसमेत नअपनाई अनियमित तबरले कर्जा प्रवाह गरी आफ्नो ओहदाको वा सो सम्बन्धी कर्तव्य पालना गर्दा सार्वजनिक संस्थाको रु.२,९७,९१,८९७।४७ सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गरेको — यो कार्य भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ अनुरूपको कसुर भएको भन्ने। उक्त बिगो ऐ. दफा १७ बमोजिम नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई सोही दफा १७ मा उल्लेख भएबमोजिम ऐ. ऐनको दफा ३ को उपदफा (१) बमोजिम जरिवाना गरी दफा ३ को उपदफा (१) को देहाय खण्ड (झ) बमोजिम कैदसमेत गरी पाउन मागदाबी लिइएको।\n\n**२.** Ganapati Consultancy Pvt.Ltd. का इन्जिनियरहरू सुरज श्रेष्ठ र राजु पोखरेलले धितोको मूल्यांकन गरी प्रतिवेदन दिँदा बदनियतपूर्वक भए गरेका कुरा लुकाई छिपाई नभएको कुरा देखाई गलत गरी प्रतिवेदन दिएको — यो कार्य भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १९ को उपदफा (२) बमोजिमको कसुर भएकोले सोही दफाबमोजिम सजायको मागदाबी।\n\n**३.** साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का सहायक महाप्रबन्धक प्रदिप बहादुर कर्माचार्यले प्रतिवादी सञ्चालकहरूको मत सल्लाहमा लागेर सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गर्ने कार्यमा संलग्न भएको र सो कार्य दफा १७ को कसुरको मतियार हुने कसुर भएकोले निजलाई भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा २२ बमोजिम ऐ. दफा १७ अनुसार दाबी लिइएका कसुरदारलाई हुने सजायको आधा सजायको मागदाबी।\n\n**४.** हजुरको हार्डवेयर पसलका सञ्चालक ऋणी मुकुन्द प्रसाद पराजुली सोही मत सल्लाहमा लागी हिनामिना गर्ने कार्यमा संलग्न भई सार्वजनिक संस्थाबाट ऋण रकम लिई लाभसमेत लिएको देखिएकोले निजलाई ऐ. दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशबमोजिम ऐ. दफा १७ अनुसार कसुर गर्ने प्रतिवादीसरह नै सजाय गरी पाउन मागदाबी।\n\n| प्रतिवादी | भूमिका/अभियोग | बिगो | मागदावी |\n|---|---|---|---|\n| बसन्त मल्ल | सञ्चालक अध्यक्ष, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि. | रु.२,९७,९१,८९७।४७ (संयुक्त) | भ्र.नि.ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम बिगो भराई दफा ३(१) बमोजिम जरिवाना र ३(१)(झ) बमोजिम कैद |\n| मधुवन लाल श्रेष्ठ | प्रबन्ध सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि. | रु.२,९७,९१,८९७।४७ (संयुक्त) | ऐ. दफा १७ सँगै दफा ३(१) र ३(१)(झ) |\n| छविरमण अधिकारी | नागरिक लगानी कोषका प्रतिनिधि सञ्चालक; कोषका नवौं तहका कर्मचारी | रु.२,९७,९१,८९७।४७ (संयुक्त) | ऐ. दफा १७ सँगै दफा ३(१) र ३(१)(झ) |\n| मधुरलाल सिन्या | सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि. | रु.२,९७,९१,८९७।४७ (संयुक्त) | ऐ. दफा १७ सँगै दफा ३(१) र ३(१)(झ) |\n| रिता वादे श्रेष्ठ (रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य) | सञ्चालक | रु.२,९७,९१,८९७।४७ (संयुक्त) | ऐ. दफा १७ सँगै दफा ३(१) र ३(१)(झ) |\n| भरतकाजी श्रेष्ठ | साधारण शेयरधनी प्रतिनिधि सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि. | रु.२,९७,९१,८९७।४७ (संयुक्त) | ऐ. दफा १७ सँगै दफा ३(१) र ३(१)(झ) |\n| लोकेन्द्रमान कर्माचार्य | सञ्चालक (साविक एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक) | रु.२,९७,९१,८९७।४७ (संयुक्त) | ऐ. दफा १७ सँगै दफा ३(१) र ३(१)(झ) |\n| सुरज श्रेष्ठ | GANAPATI CONSULTANCY का सञ्चालक, मूल्याङ्कनकर्ता इन्जिनियर | — | भ्र.नि.ऐन, २०५९ को दफा १९(२) बमोजिम सजाय |\n| ई. राजु पोखरेल | GANAPATI CONSULTANCY का सञ्चालक, मूल्याङ्कनकर्ता इन्जिनियर | — | भ्र.नि.ऐन, २०५९ को दफा १९(२) बमोजिम सजाय |\n| प्रदिप बहादुर कर्माचार्य | सहायक महाप्रबन्धक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि. | — | दफा २२ बमोजिम दफा १७ का कसुरदारलाई हुने सजायको आधा सजाय |\n| मुकुन्द प्रसाद पराजुली | हजुरको हार्डवयर पसलका सञ्चालक, ऋणी | — | दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशबमोजिम दफा १७ अनुसारका कसुरदारसरह सजाय |\n\nआरोपपत्रमा बिगो रु.२,९७,९१,८९७।४७ कायम गरी सो बिगो भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई पाउन माग गरिएको हो।\n\n### ग) विशेष अदालतको फैसलाको सार\n\n- **अदालत/इजलास:** विशेष अदालत, काठमाडौँ — इजलास नं.१\n- **इजलास गठन:** अध्यक्ष माननीय श्री टेकनारायण कुँवर, सदस्य माननीय श्री राम बहादुर थापा\n- **मुद्दा नं.:** 077-CR-0090 — मुद्दाः भ्रष्टाचार (रकम हानिनोक्सानी समेत)\n- **दर्ता मिति:** 2077।11।25\n- **फैसला मिति:** 080।11।10 (इति सम्वत् २०८० साल ११ महिना १० गते)\n- **निर्णय नं.:** 182\n\nपुर्पक्षका क्रममा विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा ७(क) बमोजिम मिति २०८०।०७।२० को आदेशले पुनःमूल्याङ्कनकर्ता इन्जि. प्रेमसागर बजगाईंलाई झिकाइएको र निजको बकपत्र मिति २०८०।०८।११ मा भएको देखिन्छ। बहसमा वादीतर्फ विशेष सरकारी वकील कार्यालयका सहायक न्यायाधिवक्ता श्री विमल पन्थी र प्रतिवादीतर्फ वरिष्ठ अधिवक्ता गोविन्दप्रसाद शर्मा कोइराला, वरिष्ठ अधिवक्ता ठाकुर प्रसाद न्यौपानेसमेतका कानून व्यवसायीहरू उपस्थित थिए।\n\nअदालतले (१) प्रतिवादीहरूले आरोपदाबी बमोजिमको कसूर गरेको देखिन्छ वा देखिँदैन, र (२) आरोपित कसूरमा सजाय हुने हो वा होइन — भन्ने दुई प्रश्न निरूपण गर्‍यो।\n\n**ठहर:** प्रतिवादीहरू बसन्त मल्ल, मधुवन लाल श्रेष्ठ, छविरमण अधिकारी, मधुरलाल सिन्या, रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य, लोकेन्द्रमान कर्माचार्य, भरतकाजी श्रेष्ठ, प्रदिप बहादुर कर्माचार्य, सुरज श्रेष्ठ, राजु पोखरेल र मुकुन्द प्रसाद पराजुली — गरी सबै ११ जना प्रतिवादीले आरोपदाबीबाट **सफाइ पाउने ठहर** भयो। कसैलाई पनि कैद, जरिवाना वा बिगो असुल हुने ठहर भएन।\n\n**अदालतका मुख्य आधारहरू:**\n\n**(क) राष्ट्रसेवकको परिभाषा —** छविरमण अधिकारी नागरिक लगानी कोषबाट तलब भत्ता खाने भएकोले भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा २(घ)(१) बमोजिम राष्ट्रसेवकको परिभाषाभित्र पर्ने देखिए तापनि अन्य प्रतिवादीहरू सो परिभाषाभित्र पर्ने देखिएन।\n\n**(ख) निजी बैंकको कर्जा कारोबारमा भ्र.नि.ऐन आकर्षित नहुने —** नागरिक लगानी कोषको केही रकम लगानी रहेकै कारणले निजी क्षेत्रको बैंक/वित्तीय संस्थाले इजाजतप्राप्त कारोबारअन्तर्गत कर्जा प्रवाह गर्दा अपनाएको विधि र प्रक्रियालाई भ्रष्टाचारको आवरण दिई दफा १७ को परिधिभित्रको कसूर मानी उठ्न बाँकी साँवा, ब्याजसहितको समग्र Outstanding लाई बिगो कायम गर्न उपयुक्त एवम् न्यायसंगत हुँदैन।\n\n**(ग) बिगो अस्वीकृत —** दाबीको बिगो रु.२,९७,९१,८९७।४७ बक्यौता (Outstanding) मात्र भएको र कोषले त लाभांश वा बोनस मात्र प्राप्त गर्ने हुँदा नागरिक लगानी कोषको के कति रकम हानि नोक्सानी भएको हो भन्ने अभियोजन पक्षले स्पष्ट खुलाउन नसकेको।\n\n**(घ) दफा १७ का आधारभूत तत्त्व —** अदालतले छ वटा तत्त्व तोक्यो: (१) हिनामिनाको कार्य राष्ट्रसेवकले गरेको, (२) सरकारी सम्पत्ति वास्तविक सम्पत्ति भएको, (३) सम्पत्ति संरक्षण ओहदाको कर्तव्य भएको, (४) हिनामिना/हानिनोक्सानी/दुरुपयोग वा निजी प्रयोग भएको, (५) अनुचित लाभ लिने/दिने बदनियत, र (६) गैरकानूनी लाभ लिएको वा दिएको देखिनुपर्ने।\n\n**(ङ) बदनियत र लापरवाहीको कसौटी —** बदनियत Objective factual circumstances बाट पुष्टि हुनुपर्ने; बदनियत तत्त्वको अभावमा हानिनोक्सानीको आधारमा मात्र भ्रष्टाचार ठहर गर्नु न्यायसंगत हुँदैन। लापरवाहीका लागि Foreseeability को अवस्था र हानिको निकटस्थ कारण (Proximity test) राष्ट्रसेवककै act or omission हुनुपर्ने।\n\n**(च) मर्जर र नियामकीय अनुगमन —** रोयल मर्चेन्ट → एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक → नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक गरी तहतह मर्जर हुँदा विज्ञहरूबाट पटकपटक मूल्याङ्कन र जोखिम विश्लेषण भई सो जोखिम स्वीकार गरेरै मर्जर भएको निष्कर्ष निकाल्न सकिने। नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ को दफा ८४(१) तथा निरीक्षण/सुपरिवेक्षण विनियमावली बमोजिम नियमित, लक्षित र आकस्मिक निरीक्षण हुँदा वा लेखापरीक्षण हुँदा यसअघि कुनै कैफियत नजनाइएको र वाणिज्य बैंकमा रूपान्तरण भएपछि मात्र यस्तो कैफियत किन देखियो भन्ने सवाल मिसिल प्रमाणबाट अनुत्तरित रहेको।\n\n**(छ) वैकल्पिक विशेष कानूनी उपचार उपलब्ध —** यिनै प्रतिवादीहरूउपर उच्च अदालत पाटनमा मुद्दा नं. ०७४-CB-०३३५ को बैंकिङ कसूर मुद्दा विचाराधीन रहेको; क्षति भएको भए बैंकिङ कसूर तथा सजाय ऐन, २०६४ बमोजिम सजाय र बिगो असुल हुन सक्ने; असुलीका लागि बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन, २०६३/२०७३ को दफा ५७ बमोजिम धितो लिलाम तथा ऋण असुली ऐन, २०५८ बमोजिम कारबाही हुन सक्ने; गैरकानूनी कार्य वा राष्ट्र बैंकको निर्देशनविपरीत कार्य भएमा नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ को दफा ९५, ९६, ९९, १०० र १०१ बमोजिम संस्था तथा सञ्चालक/पदाधिकारी/कर्मचारीलाई कारबाही हुन सक्ने। केही मुद्दामा ऋण असुली न्यायाधिकरणबाट फैसला भई असुली प्रक्रियामा रहेको देखिएको। निजी क्षेत्रको लगानी रहेका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको हकमा विशेष ऐन बमोजिमको कानूनी उपचारको प्रक्रिया पद्धतिबाट न्याय निरूपण हुनु उपयुक्त हुने।\n\n**(ज) मूल्याङ्कनकर्ता (दफा १९(२)) तर्फ —** सुरज श्रेष्ठ र राजु पोखरेलले सरकारी निकाय वा सार्वजनिक संस्थाको कामको सिलसिलामा अध्ययन/जाँचबुझ गरी प्रतिवेदन दिएको देखिँदैन; सूचीकृत मूल्याङ्कनकर्ताको हैसियतमा व्यवस्थापनले अह्राएबमोजिम निजी वित्तीय संस्थालाई प्रतिवेदन दिएसम्म हो। उक्त प्रतिवेदनले कर्जा दिनैपर्ने हुँदैन — कर्जा दिने/नदिने र धितोले खाम्ने/नखाम्ने भन्ने निर्णय व्यवस्थापन र सञ्चालक समितिको विषय हो। घरजग्गाको मूल्य समयअनुसार घटबढ हुने; खोला/भिरपहरोको जग्गालाई असल जग्गा भनेको, बाटो नभएकोलाई बाटो छ भनेको, वा अरूको जग्गालाई ऋणीको भनेको अवस्था नदेखिएको। बदनियत पुष्टि हुन कुनै लाभ/प्रतिफल लिएको वा अरूलाई फाइदा पुर्‍याई सार्वजनिक संस्थालाई हानि पुर्‍याउने उद्देश्य देखिनुपर्नेमा सो अनुसन्धानबाट संकलित प्रमाणले पुष्टि नभएको।\n\n**(झ) अन्तिम निष्कर्ष (प्रकरण ६४–६५) —** प्रतिवादीहरूले बदनियतपूर्वक कर्जा प्रवाह गरेको भन्ने ठोस र वस्तुनिष्ठ प्रमाणबाट पुष्टि गर्न नसकेको, राष्ट्र बैंकबाट इजाजत प्राप्त निजी बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा कारोबारको बाँकी बक्यौता असुलीसम्बन्धमा तत्सम्बन्धी विशेष ऐन तथा नियम नै आकर्षित हुने, र लगानी रहेको भनिएको नागरिक लगानी कोषको के कति रकम हानि नोक्सानी भएको भन्ने यकिन दाबी नरहेको हुँदा प्रतिवादीहरूउपरको आरोपदाबी पुग्न सक्ने देखिएन।\n\n**फैसलाको पाठमा देखिएका लेखनगत असंगति:** फैसलाको मूल तथ्य ऋणी मुकुन्द प्रसाद पराजुली र हजुरको हार्डवेयर पसलसँग सम्बन्धित भए पनि प्रकरण ४७ मा \"ऋणी नरेस दहाल\", प्रकरण ५३ मा \"प्रतिवादी राम बहादुर शाहको नाउँमा रहेको जग्गा\" र प्रकरण ६१ मा गणपति कन्सल्ट्यान्सीको सञ्चालकका रूपमा \"प्रतिवादी कमल प्रजापति\" उल्लेख भएको छ; फैसलाको तपसिल खण्डमा सफाइ पाउने ठहर भएका ११ प्रतिवादीको नामावलीमा यी नामहरू परेका छैनन् र मिसिलअनुसार गणपति कन्सल्ट्यान्सीका सञ्चालक सुरज श्रेष्ठ र राजु पोखरेल हुन्। त्यसैगरी मूल्याङ्कनको अनुपात प्रकरण ६१ मा ७०:३० उल्लेख भएकोमा बयान/बकपत्रमा बजार भाउ ६०% र सरकारी दर ४०% लिई १०% कट्टी गरी Distress value निकालेको उल्लेख छ, र कि.नं.१९६ को क्षेत्रफल प्रकरण ३२/४० मा ०४५१० व.मी. तथा प्रकरण ४५ मा ०१०१५ व.मी. उल्लेख छ। यी मूल फैसलाकै पाठमा रहेका असंगति हुन्।\n\n**अन्तिमता:** फैसलामा चित्त नबुझे विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम ३५ दिनभित्र श्री सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गर्न जानु भनी विशेष सरकारी वकील कार्यालय, काठमाडौं मार्फत अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगलाई फैसलाको प्रतिलिपिसहित पुनरावेदन म्याद दिने आदेश भएको छ। उपलब्ध स्रोत कागजातबाट हदम्यादभित्र सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन परे/नपरेको यकिन हुन सकेको छैन।","key_allegations":["साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. (पछि मर्ज भई एपेक्स डेभलपमेण्ट बैंक हुँदै हाल नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि.) का सञ्चालकहरू छविरमण अधिकारी, बसन्त मल्ल समेतले नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको उक्त सार्वजनिक संस्थाको दरबारमार्ग शाखाबाट प्रवाह भएका अधिकांश कर्जामा कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डसमेत नअपनाई बदनियत तथा लापरवाहीपूर्वक अनियमित रूपमा कर्जा प्रवाह गरी रु. २ करोड ९७ लाखभन्दा बढी सार्वजनिक सम्पत्ति हिनामिना तथा हानि नोक्सानी गरेको।","एक निजी परामर्श कम्पनीका इन्जिनियरहरू सुरज श्रेष्ठ र राजु पोखरेलले उक्त कर्जाका धितोको मूल्याङ्कन गर्दा बदनियतपूर्वक वास्तविक अवस्था लुकाई छिपाई गलत मूल्याङ्कन प्रतिवेदन तयार गरेको।","साविक फाइनान्सका सहायक महाप्रबन्धक प्रदिप बहादुर कर्माचार्य र ऋणी हार्डवेयर पसलका सञ्चालक मुकुन्द प्रसाद पराजुलीले सञ्चालकहरूको मत सल्लाहमा लागी सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति हिनामिना गर्ने कार्यमा सहयोग पुर्‍याई ऋण रकमबाट अनुचित लाभ लिएको।","माथि उल्लिखित कुराहरू अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको अभियोग दाबी हुन्; विशेष अदालतले उक्त दाबी पुग्न नसकी प्रतिवादीहरूलाई आरोपित कसुरबाट सफाइ दिने ठहर गरेको छ।"],"timeline":[{"date":"2013-07-09","title":"१९२ औं सञ्चालक समिति बैठकबाट कर्जा स्वीकृत गरेको आरोप","date_bs":"2070-03-25","description":"तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. को दरबारमार्ग शाखासम्बन्धी कर्जा फाइल व्यवस्थापन समितिबाट उठान भई कार्यकारी अधिकृतको ब्रिफिङपछि सञ्चालक समितिको २०७०।०३।२५ को १९२ औं बैठकबाट स्वीकृत भएको। कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डसमेत नअपनाई अनियमित तवरले कर्जा प्रवाह गरी सार्वजनिक संस्थाको रु.२,९७,९१,८९७।४७ बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना/हानिनोक्सानी गरेको आरोप लगाइएको।"},{"date":"2021-03-09","title":"विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर","date_bs":"2077-11-25","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ बमोजिम विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गर्‍यो। सञ्चालकहरू छविरमण अधिकारी, बसन्त मल्ल, मधुवन लाल श्रेष्ठ, मधुरलाल सिन्या, रिता वादे श्रेष्ठ, भरतकाजी श्रेष्ठ र लोकेन्द्रमान कर्माचार्यउपर भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ अन्तर्गत रु.२,९७,९१,८९७।४७ बिगो कायम गरी दफा ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम जरिवाना तथा कैद, मूल्याङ्कनकर्ता इन्जिनियर सुरज श्रेष्ठ र राजु पोखरेलउपर दफा १९(२), सहायक महाप्रबन्धक प्रदिप बहादुर कर्माचार्यउपर दफा २२ बमोजिम आधा सजाय र ऋणी मुकुन्द प्रसाद पराजुलीउपर दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशबमोजिम मुख्य कसुरदारसरह सजायको मागदाबी लिइएको।"},{"date":"2021-03-09","title":"आयोगको प्रेस विज्ञप्ति — आरोपपत्र दायर गरिएको जानकारी","date_bs":"2077-11-25","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, टंगालले प्रवक्ता नारायण प्रसाद रिसालमार्फत 'आरोपपत्र दायर गरिएको' विषयक प्रेस विज्ञप्ति सार्वजनिक गर्‍यो। नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. (पछि एपेक्स डेभलपमेण्ट बैंक हुँदै नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. मा मर्ज) मा कोषको तर्फबाट सञ्चालकमा नियुक्त नवौं तहका कर्मचारी छविरमण अधिकारी बहाल रहँदा बैंकिङ्ग प्रक्रियाविपरीत कर्जा प्रवाहमा संलग्न भएको उजुरीमा अनुसन्धान भएको जनाइएको।"},{"date":"2021-03-15","title":"पुर्पक्षका क्रममा धरौटी दाखिला आदेशहरू","date_bs":"2077-12-02","end_date":"2022-01-24","description":"विशेष अदालतले प्रतिवादीहरूलाई पुर्पक्षका लागि धरौटी माग गरी थुनछेक आदेश गरेको — बसन्त मल्ल रु.४०,०००/–, मधुवन लाल श्रेष्ठ रु.७५,०००/–, मधुरलाल सिन्या रु.५०,०००/–, रिता बादे श्रेष्ठ, लोकेन्द्रमान कर्माचार्य, भरतकाजी श्रेष्ठ, सुरज श्रेष्ठ, राजु पोखरेल र छविरमण अधिकारी प्रत्येक रु.२५,०००/–। फैसला अन्तिम भएपछि माग गरेमा कानूनबमोजिम फिर्ता दिने तपसिल भएको।","end_date_bs":"2078-10-10"}],"ai_generated_sections":["description","key_allegations","timeline"],"evidence":[{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/ciaa_press_release/1935","additional_details":"","material":{"display_name":"साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का संचालक छविरमण अधिकारीसमेत ११ जना उपर बिगो रु. २,९७,९१,८९७।४७ कायम गरी सार्वजनिक सम्पत्ति हानिनोक्सानी गरेको सम्बन्धी आरोप-पत्र दायर।","material_type":"press_release","urls":[{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/1935. साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का संचालक छविरमण अधिकारीसमेत ११ जना उपर - 1.pdf","role":"RAW"},{"link":"https://ciaa.gov.np/pressrelease/1935","role":"SOURCE_PAGE"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/e57f33ee5dc368e18703537f2e1cb3c0d9ce8629fa42385946975e5388d43cec.md","role":"MARKDOWN"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/court_order/special.077-cr-0090","additional_details":"","material":{"display_name":"077-CR-0090 आदेश","material_type":"court_order","urls":[{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/court-orders/special/077-CR-0090.1.doc","role":"RAW"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/83d76b7d60c6413665287920eb54a8f7f7ba7243752cfec0f66bc62ebb54dc4f.md","role":"MARKDOWN"}]}}],"notes":"","court_cases":["https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0090","https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2084"],"missing_details":"क) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले दायर गरेको अभियोगपत्र\nख) हदम्याद भित्र वादी वा प्रतिवादीले सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गरे नगरेको ब्याहोरा\nग) मिति २०७०।०३।२५ को १९२ औं सञ्चालक समिति बैठकको निर्णय र सम्बन्धित कर्जा फाइल\nघ) गणपति कन्सल्ट्यान्सीका इन्जिनियरहरूले दिएको धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन\nङ) पुनःमूल्याङ्कनकर्ता इन्जि. प्रेमसागर बजगाईंको मिति २०८०।०८।११ को बकपत्र\nच) प्रतिवादीहरूले अदालतमा गरेको बयानको ब्याहोरा","bigo":29791897,"weight":0,"versionInfo":{"action":"published","datetime":"2026-10-26T13:45:04.392847+00:00"},"created_at":"2026-06-10T15:23:27.438811+05:45","updated_at":"2026-10-26T19:30:04.406668+05:45"}