{"id":258,"slug":"royal-merchant-finance-irregular-loans-077-cr-0089","public_iri":"https://jawafdehi.org/case/royal-merchant-finance-irregular-loans-077-cr-0089","offence_type":"CORRUPTION","case_type":"CORRUPTION","state":"PUBLISHED","title":"रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स कर्जा अनियमितता: रु. ४ करोड ३५ लाखभन्दा बढी बिगो दाबी, बसन्त मल्लसमेतविरुद्धको मुद्दामा विशेष अदालतबाट सफाइ (077-CR-0089)","short_description":"नागरिक लगानी कोषको लगानी रहेको रोयल मर्चेन्ट फाइनान्सको दरबारमार्ग शाखाबाट मापदण्डविपरीत कर्जा प्रवाह गरी रु. ४,३५,९८,५६६।५८ हिनामिना गरेको आरोप; विशेष अदालतले सबै प्रतिवादीलाई सफाइ दियो।","authors":[{"slug":"gaurav-karki","display_name":"Gaurav Karki","name_ne":"गौरव कार्की","photo_url":"https://jawafdehi.org/assets/teammembers/gaurav.webp","title":"Caseworker","has_public_page":true}],"case_publish_date":"2026-10-26","public_edit_history":[],"public_notes":"","thumbnail":null,"banner":null,"thumbnail_image_id":null,"banner_image_id":null,"thumbnail_url":"","banner_url":"","case_start_date":"2021-03-09","case_end_date":"2024-02-22","dates":{"stages":[{"end":"2024-02-22","stage":"initial","start":"2021-03-09","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0089"},{"stage":"appeal","start":"2025-04-16","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2082"}]},"status":"ongoing","case_track":null,"status_override":null,"proceedings_started_on":"2021-03-09","proceedings_decided_on":null,"appeal_verdicts":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2082":null},"appeal_parties":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2082":["https://jawafdehi.org/entity/person/basant-malla","https://jawafdehi.org/entity/person/bharatakaji-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/bikas-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/chaviraman-adhikari","https://jawafdehi.org/entity/person/gokarna-kattel","https://jawafdehi.org/entity/person/kamal-prajapati","https://jawafdehi.org/entity/person/lokendraman-karmacarya","https://jawafdehi.org/entity/person/madhuralal-sinya","https://jawafdehi.org/entity/person/madhuvan-lal-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/pradip-bahadur-karmacarya","https://jawafdehi.org/entity/person/ram-bahadur-shah","https://jawafdehi.org/entity/person/rita-vade-shreshtha"]},"entities":[{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/kamal-prajapati","display_name":"कमल प्रजापति","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"इन्जिनियर/मूल्याङ्कनकर्ता, सेवाज कन्सोर्टियम प्रा.लि.","name":{"en":"कमल प्रजापति","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/ram-bahadur-shah","display_name":"राम बहादुर शाह","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक, राम शाह बहुमुखी व्यापार कम्पनी प्रा.लि. (ऋणी)","name":{"en":"राम बहादुर शाह","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/basant-malla","display_name":"बसन्त मल्ल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक अध्यक्ष, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"बसन्त मल्ल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/madhuvan-lal-shreshtha","display_name":"मधुवन लाल श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रबन्ध सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"मधुवन लाल श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bikas-shreshtha","display_name":"बिकास श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"बरिष्ठ प्रबन्धक, साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"बिकास श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/chaviraman-adhikari","display_name":"छविरमण अधिकारी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"नागरिक लगानी कोषका प्रतिनिधि सञ्चालक, रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"छविरमण अधिकारी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/madhuralal-sinya","display_name":"मधुरलाल सिन्या","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"मधुरलाल सिन्या","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/rita-vade-shreshtha","display_name":"रिता वादे श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0089","name":{"en":"रिता वादे श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/lokendraman-karmacarya","display_name":"लोकेन्द्रमान कर्माचार्य","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक, साविक एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक","name":{"en":"लोकेन्द्रमान कर्माचार्य","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bharatakaji-shreshtha","display_name":"भरतकाजी श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"शेयरधनी प्रतिनिधि सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"भरतकाजी श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/pradip-bahadur-karmacarya","display_name":"प्रदिप बहादुर कर्माचार्य","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सहायक महाप्रबन्धक, साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"प्रदिप बहादुर कर्माचार्य","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/gokarna-kattel","display_name":"गोकर्ण कट्टेल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रबन्धक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"गोकर्ण कट्टेल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/district/lalitpur-np0325","display_name":"Lalitpur","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:District","type":"location","outcome":null,"notes":"कर्जाको धितो सुरक्षण राखिएको साविक लामाटार गा.वि.स. वडा नं. ५ कि.नं. ४ को जग्गा रहेको जिल्ला","name":{"en":"Lalitpur","ne":"ललितपुर"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/nagarika-lagani-kosa-2501a1","display_name":"Nagrik Lagani Kosh","entity_type":"Person","type":"related","outcome":null,"notes":"सार्वजनिक संस्था, जसको लगानी फाइनान्स कम्पनीमा रहेको र जसको तर्फबाट प्रतिनिधि सञ्चालक नियुक्त भएका थिए","name":{"en":"Nagrik Lagani Kosh","ne":"नागरिक लगानी कोष"},"image":null}],"tags":["भ्रष्टाचार","दुरुपयोग"],"description":"### क) अभियोगदावीको सार\n\nअख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. (सो फाइनान्ससमेत मर्ज भई बनेको तत्कालीन एपेक्स डेभलपमेण्ट बैंक लि., हाल नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. मा मर्ज भएको) को दरबारमार्ग शाखाबाट भएको कर्जा प्रवाहसम्बन्धी उजुरीमा अनुसन्धान गरी मिति २०७७।११।२५ मा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ बमोजिम विशेष अदालत, काठमाडौंमा १२ जना प्रतिवादीविरुद्ध आरोपपत्र दायर गरेको (मुद्दा नं. 077-CR-0089, दर्ता मिति २०७७/११/२५)। उजुरीको मूल विषय — नागरिक लगानी कोषको तर्फबाट सञ्चालकमा नियुक्त भई गएका कोषका नवौं तहका कर्मचारी छविरमण अधिकारी सञ्चालक पदमा बहाल रहँदा बैंकिङ्ग प्रक्रियाविपरीत कर्जा प्रवाहमा संलग्न भएकोले निजउपर कारबाही हुनुपर्ने भन्ने। बिगो रु. ४,३५,९८,५६६।५८ (चार करोड पैंतीस लाख अन्ठानब्बे हजार पाँच सय छैसठ्ठी रुपैयाँ अन्ठाउन्न पैसा) कायम गरी नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई पाउन माग दाबी लिइएको। अनुसन्धान अधिकृत सन्तोष निरौला समेतको प्रतिबेदनले नेपाल सरकार वादी भएको।\n\n**१.** साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का सञ्चालकहरू छविरमण अधिकारी, बसन्त मल्ल, मधुवन लाल श्रेष्ठ, मधुरलाल सिन्या, रिता वादे श्रेष्ठ, भरतकाजी श्रेष्ठ र लोकेन्द्रमान कर्माचार्यले दरबारमार्ग शाखाबाट प्रवाह भएका अधिकांश कर्जाहरूमा कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डहरूसमेत नअपनाई अनियमित तबरले कर्जा प्रवाह गरी आफ्नो ओहदाको वा सो सम्बन्धी कर्तव्य पालना गर्दा सार्वजनिक संस्थाको रु. ४,३५,९८,५६६।५८ सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गरेको — भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ अनुरूपको कसुर। बिगो ऐ. दफा १७ बमोजिम नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई, दफा ३ को उपदफा (१) बमोजिम जरिवाना गरी दफा ३ को उपदफा (१) को देहाय खण्ड (झ) बमोजिम कैदसमेत गरी पाउन माग दाबी।\n\n**२.** Sewa's Consortium Pvt. Ltd. का इन्जिनियर/मूल्यांकनकर्ता कमल प्रजापतिले धितोको मूल्यांकन गरी प्रतिवेदन दिँदा बदनियतपूर्वक भए गरेका कुरा लुकाई छिपाई नभएको कुरा देखाई गलत गरी प्रतिवेदन दिएको भन्दै निजलाई ऐ. ऐनको दफा १९ को उपदफा (२) बमोजिम सजाय माग दाबी।\n\n**३.** प्रबन्धक विकास श्रेष्ठ, बरिष्ठ प्रबन्धक गोकर्ण कट्टेल र सहायक महाप्रबन्धक प्रदिप बहादुर कर्माचार्यले सञ्चालकहरूको मत सल्लाहमा लागेर सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गर्ने कार्यमा संलग्न भएको भन्दै ऐ. दफा २२ बमोजिम दफा १७ अनुसार दाबी लिइएका कसुरदारलाई हुने सजायको आधा सजाय माग दाबी। (प्रेस विज्ञप्तिमा विकास श्रेष्ठलाई प्रबन्धक र गोकर्ण कट्टेललाई बरिष्ठ प्रबन्धक भनिएको छ भने फैसलाको क्याप्सनमा बिकास श्रेष्ठलाई बरिष्ठ प्रबन्धक र गोकर्ण कट्टेललाई प्रबन्धक उल्लेख छ।)\n\n**४.** बहुमुखी व्यापार कम्पनी प्रा.लि. का सञ्चालक राम बहादुर शाहले सार्वजनिक संस्थाबाट ऋण रकम लिई लाभसमेत लिएको देखिँदा ऐ. दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशबमोजिम ऐ. दफा १७ अनुसार कसुर गर्ने प्रतिवादीसरह नै सजाय माग दाबी।\n\n**५.** बिगोको आधारमा मिति २०७७/०८/२५ को नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. को Ref. NCCBL/HO/C&D/58/2077/078 (च.नं. ५८) पत्रबाट बक्यौता रु. ४,३५,९८,५६६।५८ कायम भएको देखाइएको। कर्जाको धितो सुरक्षणमा ललितपुर जिल्लाको साविक लामाटार गा.वि.स. वडा नं. ५ कि.नं. ४ को जग्गा रहेको र मूल्याङ्कनकर्ता कमल प्रजापतिले Fair Market Value रु. ५,१६,००,०००।– तथा Distress Value रु. ३,३०,८८,५००।– (चलनचल्तीको मूल्य प्रति आना रु. ४,००,०००) कायम गरेको।\n\nअभियोजनले अनुसन्धानका क्रममा लिइएका बयान — कृवेन्द्र श्रेष्ठ (२०७६/१२/०७ र २०७६/१२/०८), सजल बज्राचार्य (२०७७/०४/०२, २०७७/०४/१२, २०७७/०६/१९), दिबिना प्रजापति (२०७७/०४/१२, २०७७/०६/१८) र सुवास दाहाल (२०७७/०८/०३) — तथा बैंकको कर्जा अभिलेख, बक्यौतासम्बन्धी पत्र, नागरिक लगानी कोषको च.नं. ८० को पत्र र धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदनलाई प्रमाणको आधार बनाएको।\n\n| प्रतिवादी | भूमिका/अभियोग | बिगो | मागदावी |\n|---|---|---|---|\n| छविरमण अधिकारी | नागरिक लगानी कोषका प्रतिनिधि सञ्चालक; दफा १७ | रु. ४,३५,९८,५६६।५८ (सातै सञ्चालकउपर एउटै बिगो दाबी) | बिगो भराई, दफा ३(१) बमोजिम जरिवाना र दफा ३(१)(झ) बमोजिम कैद |\n| बसन्त मल्ल | सञ्चालक अध्यक्ष; दफा १७ | ऐ. | ऐ. |\n| मधुवन लाल श्रेष्ठ | प्रबन्ध सञ्चालक; दफा १७ | ऐ. | ऐ. |\n| मधुरलाल सिन्या | सञ्चालक; दफा १७ | ऐ. | ऐ. |\n| रिता बादे श्रेष्ठ, सेवाचार्य | सञ्चालक; दफा १७ | ऐ. | ऐ. |\n| भरतकाजी श्रेष्ठ | साधारण शेयरधनी प्रतिनिधि सञ्चालक; दफा १७ | ऐ. | ऐ. |\n| लोकेन्द्रमान कर्माचार्य | सञ्चालक; दफा १७ | ऐ. | ऐ. |\n| कमल प्रजापति | इन्जिनियर/मूल्याङ्कनकर्ता, सेवाज कन्सोर्टियम प्रा.लि.; दफा १९(२) | — | दफा १९(२) बमोजिम सजाय |\n| विकास श्रेष्ठ | कर्मचारी; दफा २२ (मतियार) | — | दफा १७ अनुसारका कसुरदारलाई हुने सजायको आधा सजाय |\n| गोकर्ण कट्टेल | कर्मचारी; दफा २२ (मतियार) | — | ऐ. |\n| प्रदिप बहादुर कर्माचार्य | सहायक महाप्रबन्धक; दफा २२ (मतियार) | — | ऐ. |\n| राम बहादुर शाह | ऋणी कम्पनीका सञ्चालक; दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांश | — | दफा १७ अनुसार कसुर गर्ने प्रतिवादीसरह सजाय |\n\n### ख) प्रतिवादीको बयानको सार\n\n११ जना प्रतिवादीको अदालतसमक्ष बयान भएको र एक जना प्रतिवादी फरार रहेको देखिन्छ। उपलब्ध स्रोत कागजातमा बयानको संक्षिप्त व्यहोरा मात्र समेटिएको छ; समग्रमा प्रतिवादीहरूले आरोप दाबी इन्कार गरी कर्जा प्रवाह संस्थाको स्थापित प्रक्रियाअनुसार भएको र आफूले कुनै अनुचित लाभ वा प्रतिफल नलिएको जिकिर लिएका छन्।\n\n| क्र.सं | प्रतिवादी | भूमिका | बयानको सार |\n|---|---|---|---|\n| १ | बसन्त मल्ल | सञ्चालक अध्यक्ष | मिति २०७७/११/२६ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; कर्जा फाइल व्यवस्थापन समितिबाट उठान भई कार्यकारी अधिकृतले ब्रिफिङ गरेपछि सञ्चालक समितिले स्वीकृत गर्ने स्थापित प्रक्रियाअनुसार सामूहिक निर्णय भएको र कर्जा स्वीकृत गरेबापत कुनै लाभ वा प्रतिफल नलिएको जिकिर। |\n| २ | मधुवन लाल श्रेष्ठ | प्रबन्ध सञ्चालक | मिति २०७७/११/२६ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; कर्जा प्रस्ताव व्यवस्थापन तहबाट उठान भई सञ्चालक समितिमा पेस हुने र स्थापित कार्यविधिअनुसार स्वीकृत हुने भएकोले बदनियतपूर्वक नभई नियमित बैंकिङ कारोबारकै क्रममा निर्णय भएको जिकिर। |\n| ३ | छविरमण अधिकारी | नागरिक लगानी कोषका प्रतिनिधि सञ्चालक | मिति २०७८/१२/०९ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; कोषको च.नं. ८० को पत्रबमोजिम आफूलाई रोयल मर्चेन्टको सञ्चालक समितिमा मात्र पठाइएको र एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंकका सम्बन्धमा कोषबाट कुनै निर्णय नभएको, सामूहिक निर्णय प्रक्रियाभन्दा बाहिर छुट्टै भूमिका नखेलेको जिकिर। |\n| ४ | मधुरलाल सिन्या | सञ्चालक | मिति २०७८/०९/२५ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; कर्जा प्रवाहसम्बन्धी निर्णय व्यवस्थापनको प्रस्ताव र ब्रिफिङका आधारमा सञ्चालक समितिबाट सामूहिक रूपमा भएको तथा बदनियत राखी कुनै लाभ नलिएको जिकिर। |\n| ५ | रिता बादे श्रेष्ठ, सेवाचार्य | सञ्चालक | मिति २०७८/०५/२९ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; कर्जा स्वीकृति सञ्चालक समितिको स्थापित प्रक्रियाबाट भएको र सो बापत कुनै प्रतिफल वा लाभ नलिएको जिकिर। |\n| ६ | लोकेन्द्रमान कर्माचार्य | सञ्चालक | मिति २०७८/०६/११ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; व्यवस्थापन तहबाट पेस भएका कर्जा प्रस्तावमा सञ्चालक समितिले सामूहिक निर्णय गरेको र आफूले अनुचित लाभ नलिएको जिकिर। |\n| ७ | भरतकाजी श्रेष्ठ | साधारण शेयरधनी प्रतिनिधि सञ्चालक | मिति २०७८/०८/२१ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; शेयरधनीको प्रतिनिधि सञ्चालकको हैसियतले सामूहिक निर्णयमा सहभागी भएको मात्र र कर्जा प्रवाहमा व्यक्तिगत बदनियत नरहेको जिकिर। |\n| ८ | प्रदिप बहादुर कर्माचार्य | सहायक महाप्रबन्धक | निजका नाममा समाह्वान म्याद गोरखापत्रमा मिति २०८०/०२/०८ र २०८०/०२/१५ मा प्रकाशित भए तापनि हाजिर नभई फरार रहेको; अदालतसमक्ष बयान भएको देखिँदैन। मिसिल संलग्न प्रमाणका आधारमा फैसला गर्न कानुनी बाधा नपर्ने ठहर भएको। |\n| ९ | बिकास श्रेष्ठ | बरिष्ठ प्रबन्धक | मिति २०७७/११/२८ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; कर्जा प्रवाहको बखत आफू लेखा विभागमा रही सिफारिसकर्ताको मात्र भूमिकामा रहेको, कर्जा स्वीकृत गर्ने अधिकार आफूमा नरहेको जिकिर। |\n| १० | गोकर्ण कट्टेल | प्रबन्धक | मिति २०७८/०५/०९ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; कर्जा स्वीकृतिमा संलग्न नरहेको, कर्जा स्वीकृत भएको एक वर्षपछि प्रशासन विभागमा रहँदा नविकरणमा सामूहिक सिफारिस मात्र गरेको जिकिर। |\n| ११ | कमल प्रजापति | इन्जिनियर/मूल्याङ्कनकर्ता | मिति २०७८/०५/१० मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि. सँगको सम्झौताबमोजिम सूचिकृत मूल्याङ्कनकर्ताको हैसियतले प्रतिवेदन दिएको र Fair Market Value रु. ५,१६,००,०००।– तथा Distress Value रु. ३,३०,८८,५००।– कायम गरेको जिकिर (बयानमा मिश्रण अनुपात ६०/४० उल्लेख, ठहर खण्डमा ७०/३०)। |\n| १२ | राम बहादुर शाह | ऋणी कम्पनीका सञ्चालक | मिति २०७७/१२/२६ मा बयान। आरोप दाबी इन्कार; धितो सुरक्षण राखेरै बैंकिङ प्रक्रियाबाट कर्जा लिएको, कर्जा प्रवाह गर्ने निकाय सरकारी वा सार्वजनिक निकाय नभएको र बक्यौता भए विशेष कानुनबमोजिम असुली हुने जिकिर। |\n\n### ग) विशेष अदालतको फैसलाको सार\n\n**अदालत:** विशेष अदालत, काठमाडौँ — **इजलास नं. १** | **इजलास:** अध्यक्ष माननीय टेकनारायण कुँवर र सदस्य माननीय श्री राम बहादुर थापा | **मुद्दा नं.:** 077-CR-0089 | **दर्ता मिति:** २०७७/११/२५ | **फैसला मिति:** २०८०/११/१० | **निर्णय नं.:** १८१\n\n**ठहर:** सबै १२ प्रतिवादी — बसन्त मल्ल, मधुवन लाल श्रेष्ठ, छविरमण अधिकारी, मधुरलाल सिन्या, रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य, लोकेन्द्रमान कर्माचार्य, भरतकाजी श्रेष्ठ, प्रदिप बहादुर कर्माचार्य, विकाश श्रेष्ठ, गोकर्ण कट्टेल, कमल प्रजापति र राम बहादुर शाह — ले आरोप दाबीबाट **सफाइ पाउने ठहर**। कसैलाई कैद, जरिवाना वा बिगो असुल भराउने आदेश भएन र वादी दाबीको रु. ४,३५,९८,५६६।५८ को बिगो दाबी अस्वीकृत भयो।\n\n- **सञ्चालक समितिका ७ जना (दफा १७ दाबी) — सफाइ:** व्यवस्थापन समितिबाट फाइल उठान भई कार्यकारी अधिकृतको ब्रिफिङपछि सञ्चालक समितिले स्वीकृत गर्ने स्थापित प्रक्रियाअनुसार निर्णय भएको; बदनियत ठोस र वस्तुनिष्ठ प्रमाणबाट पुष्टि नभएको; कर्जा स्वीकृत गरेबापत कुनै लाभ वा प्रतिफल लिएको नदेखिएको।\n- **बिकास श्रेष्ठ, गोकर्ण कट्टेल र प्रदिप बहादुर कर्माचार्य (दफा २२) — सफाइ:** मुख्य कसूर नै स्थापित नभएकाले मतियारको कसूर कायम हुन नसक्ने; बिकास श्रेष्ठ लेखा विभागमा रही सिफारिसकर्ता मात्र र गोकर्ण कट्टेलले कर्जा स्वीकृत भएको एक वर्षपछि नविकरणमा सामूहिक सिफारिस मात्र गरेको। प्रदिप बहादुर कर्माचार्य फरार रहे तापनि मिसिल संलग्न प्रमाणका आधारमा फैसला गर्न कानुनी बाधा नपर्ने ठहर गरी निजले पनि सफाइ पाए।\n- **राम बहादुर शाह (दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांश) — सफाइ:** कर्जा प्रवाह गर्ने निकाय सरकारी वा सार्वजनिक निकाय नभएको, धितो राखेरै कर्जा लिएको र बक्यौता असुली विशेष कानुनबाटै हुन सक्ने।\n- **कमल प्रजापति (दफा १९(२)) — सफाइ:** दफा १९(२) आकर्षित हुन सरकारी निकाय वा सार्वजनिक संस्थाको कामको सिलसिलामा अध्ययन/जाँचबुझ गरी प्रतिवेदन दिने कर्तव्य हुनुपर्ने; निजले सम्झौताबमोजिम सूचिकृत मूल्याङ्कनकर्ताको हैसियतले निजी क्षेत्रको वित्तीय संस्थालाई प्रतिवेदन दिएको मात्र देखिने। खोला/भिरपहरोको जग्गालाई घडेरीयोग्य भनेको, बाटो नभएकोलाई बाटो छ भनेको वा अरूको जग्गालाई ऋणीको भनेको अवस्था नदेखिएको; घरजग्गाको मूल्य घटबढ हुने हुँदा पछि कर्जा नउठेकै आधारमा बदनियतपूर्ण झुट्टा प्रतिवेदन ठहर्न नसक्ने (श्रीनु इन्जिनियरिङले प्रति आना रु. ३,३५,००० कायम गरेको)।\n\n**अदालतका मुख्य आधार:** (१) दफा १७ को कसूर स्थापित हुन ६ वटा आधारभूत तत्त्व (प्रकरण ६१) पूरा हुनुपर्ने — हिनामिनाको कार्य राष्ट्रसेवकले गरेको, सो सम्पत्ति वास्तविक सरकारी सम्पत्ति रहेको, संरक्षण गर्ने ओहदाको कर्तव्य रहेको, हिनामिना/हानिनोक्सानी/दुरुपयोग वा निजी प्रयोगमा लगाएको, अनुचित लाभ लिने/दिने बदनियतले कार्य गरेको र गैरकानुनी लाभ लिएको वा दिएको देखिनुपर्ने। (२) नागरिक लगानी कोषबाट तलब-भत्ता खाने छविरमण अधिकारी मात्र दफा २(घ)(१) को राष्ट्रसेवकको परिभाषाभित्र पर्ने; अन्य प्रतिवादीहरू नपर्ने। (३) बदनियत वस्तुगत तथ्यगत परिस्थिति (Objective factual circumstances) बाट पुष्टि हुनुपर्ने र बदनियतको अभावमा हानिनोक्सानीकै आधारमा भ्रष्टाचार ठहर गर्नु न्यायिक दृष्टिले उपयुक्त नहुने; लापरवाहीका लागि पूर्वाभास (Foreseeability) र निकटस्थ कारण (Proximity test) राष्ट्रसेवककै कार्य वा कर्तव्यहीनता (Act or omission) हुनुपर्ने। (४) दाबीको रकम निजी क्षेत्रको इजाजतप्राप्त बैंक/वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको कर्जाको साँवा, ब्याज र शुल्कसहितको बक्यौता (Outstanding) मात्र भएकाले सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति हिनामिना मानी बिगो कायम गर्न नमिल्ने; लगानीकर्ताको हैसियतले कोषले लाभांश वा बोनस पाउने हुँदा कोषको के कति रकम हानिनोक्सानी भयो भन्ने अभियोजन पक्षले स्पष्ट खुलाउन नसकेको। (५) निजी क्षेत्रको बैंक/वित्तीय संस्थाको कर्जा कारोबार र बक्यौता असुलीमा नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ (दफा ८४(१), ९५, ९६, ९९, १०० र १०१), बैंकिङ कसूर तथा सजाय ऐन, २०६४, ऋण असुली ऐन, २०५८ तथा बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन, २०६३/२०७३ को दफा ५७ लगायत विशेष ऐन-नियम र राष्ट्र बैंकका एकीकृत निर्देशन (Unified Directives) आकर्षित हुने, भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ होइन; यिनै प्रतिवादीहरूसमेतउपर उच्च अदालत पाटनमा बैंकिङ कसूर मुद्दा विचाराधीन रहेको र कतिपय मुद्दामा ऋण असुली न्यायाधिकरणबाट फैसला भई असुली प्रक्रियामै रहेको देखिएको। (६) रोयल मर्चेन्ट → एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक → नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक गरी तह-तह मर्जर हुँदा विज्ञबाट पटक-पटक सम्पत्ति/दायित्व मूल्याङ्कन र जोखिम विश्लेषण भई Share Swap Ratio कायम भएकाले सो जोखिम स्वीकार गरेरै मर्जर भएको निष्कर्ष निकाल्न सकिने। (७) सार्वजनिक कोषको तर्फबाट पठाइने प्रतिनिधि सञ्चालकको भूमिका पारिश्रमिक/भत्ता लिनेमा सीमित नभई निगरानी, वित्तीय सुशासन कायम, अनियमितता हुन नदिने र नियामकलाई जानकारी गराउनेसमेत हुनुपर्ने तथा लगानीकर्ता सार्वजनिक संस्थाले जोखिम विश्लेषण, सुरक्षित अवतरण र सक्षम जनशक्तिको प्रतिनिधित्वजस्ता न्यूनतम रणनीति अवलम्बन गर्नुपर्ने भनी अदालतले टिप्पणी गरेको।\n\n**अन्तिमता:** यस फैसलाउपर विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम ३५ दिनभित्र सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गर्न विशेष सरकारी वकील कार्यालय, काठमाडौं मार्फत अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगलाई म्याद दिने आदेश भएको र उपलब्ध स्रोत अनुसार मिति २०८१।१२।२८ मा आयोगले सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन दर्ता गरेको देखिन्छ; सर्वोच्च अदालतबाट भए/नभएको निर्णयको अभिलेख उपलब्ध स्रोत कागजातमा भेटिएको छैन।\n\n### घ) पुनरावेदनको सार\n\nविशेष अदालतको उक्त सफाइ फैसलामा चित्त नबुझाई अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मिति २०८१।१२।२८ मा विशेष सरकारी वकील कार्यालय मार्फत सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन दर्ता गरेको। साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्ससँग सम्बन्धित बसन्त मल्ल समेत प्रतिवादी रहेका १२ वटा मुद्दा एकैसाथ पुनरावेदनमा लगिएको। पुनरावेदनको कानुनी आधार विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा १७ रहेको।","key_allegations":["तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का सञ्चालक बसन्त मल्ल तथा नागरिक लगानी कोषको तर्फबाट नियुक्त सञ्चालक छविरमण अधिकारीसमेत सात जना सञ्चालकहरूले दरबारमार्ग शाखाबाट प्रवाह भएका अधिकांश कर्जामा कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डसमेत नअपनाई अनियमित तवरले कर्जा प्रवाह गरी नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको सो सार्वजनिक संस्थाको रु. ४ करोड ३५ लाखभन्दा बढी सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाहीपूर्वक हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गरेको।","एक निजी परामर्श कम्पनीका इन्जिनियर तथा मूल्याङ्कनकर्ता कमल प्रजापतिले कर्जाको धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन तयार गर्दा बदनियतपूर्वक वास्तविक अवस्था लुकाई नभएको कुरा देखाई गलत प्रतिवेदन दिएको।","सोही फाइनान्सका प्रबन्धक, वरिष्ठ प्रबन्धक र सहायक महाप्रबन्धकले सञ्चालकहरूको मत सल्लाहमा लागी अनियमित कर्जा प्रवाहमा मतियारको भूमिका निर्वाह गरेको र ऋणी निजी कम्पनीका सञ्चालक राम बहादुर शाहले सोही सार्वजनिक संस्थाबाट ऋण रकम लिई अनुचित लाभ लिएको।","माथि उल्लिखित कुराहरू अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको अभियोग दाबी हुन्; विशेष अदालतले उक्त दाबी पुग्न नसकी प्रतिवादीहरूलाई आरोपित कसुरबाट सफाइ दिने ठहर गरेको छ।"],"timeline":[{"date":"2020-03-20","title":"अख्तियारमा अनुसन्धानका क्रममा बयान सुरु","date_bs":"2076-12-07","description":"नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. को दरबारमार्ग शाखाबाट भएको कर्जा प्रवाहसम्बन्धी उजुरीमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अनुसन्धान गर्दा कृवेन्द्र श्रेष्ठको २०७६।१२।०७ र २०७६।१२।०८ मा बयान भएको। सोही अनुसन्धानक्रममा सजल बज्राचार्य (२०७७।०४।०२, २०७७।०४।१२, २०७७।०६।१९), दिबिना प्रजापति (२०७७।०४।१२, २०७७।०६।१८) र सुवास दाहाल (२०७७।०८।०३) को समेत बयान लिइएको।"},{"date":"2021-03-09","title":"विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर, १२ प्रतिवादी","date_bs":"2077-11-25","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ बमोजिम विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको। संचालकहरू छविरमण अधिकारी, बसन्त मल्ल, मधुवन लाल श्रेष्ठ, मधुरलाल सिन्या, रिता वादे श्रेष्ठ, भरतकाजी श्रेष्ठ र लोकेन्द्रमान कर्माचार्यले न्यूनतम मापदण्ड नअपनाई अनियमित तवरले कर्जा प्रवाह गरी सार्वजनिक संस्थाको रु. ४,३५,९८,५६६।५८ हिनामिना/हानिनोक्सानी गरेको भन्दै भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ र दफा ३(१)(झ) बमोजिम बिगो, जरिवाना र कैद माग दाबी; मूल्याङ्कनकर्ता कमल प्रजापतिउपर दफा १९(२), प्रबन्धक बिकास श्रेष्ठ, बरिष्ठ प्रबन्धक गोकर्ण कट्टेल र सहायक महाप्रबन्धक प्रदिप बहादुर कर्माचार्यउपर दफा २२ को मतियार तथा ऋणी राम बहादुर शाहउपर दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांश बमोजिम सजाय माग दाबी लिइएको आरोप।"},{"date":"2021-03-09","title":"अख्तियारको प्रेस विज्ञप्ति — आरोपपत्र दायर गरिएको","date_bs":"2077-11-25","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, टंगालले प्रवक्ता नारायण प्रसाद रिसालको नाममा प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी नागरिक लगानी कोषको लगानी रहेको साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. (हाल नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. मा मर्ज) को कर्जा प्रवाहसम्बन्धी मुद्दामा आरोपपत्र दायर गरिएको सार्वजनिक जानकारी गराएको। बिगो रु. ४,३५,९८,५६६।५८ नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई पाउन माग दाबी लिइएको उल्लेख।"},{"date":"2021-03-15","title":"पुर्पक्षका लागि धरौटी आदेशहरू","date_bs":"2077-12-02","end_date":"2022-03-24","description":"विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा ७(घ) बमोजिम प्रतिवादीहरूलाई धरौटीमा पुर्पक्ष गर्ने आदेश — बसन्त मल्ल रु. ४०,०००।–, मधुवनलाल श्रेष्ठ रु. ७५,०००।–, बिकास श्रेष्ठ रु. २५,०००।– (२०७७।१२।०२), राम बहादुर शाह रु. १,००,०००।– (२०७७।१२।२६), गोकर्ण कट्टेल, कमल प्रजापति, रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य, लोकेन्द्रमान कर्माचार्य, भरतकाजी श्रेष्ठ, मधुरलाल सिन्या र छविरमण अधिकारी (२०७८।१२।१० सम्म क्रमशः)। प्रतिवादीहरूको अदालत समक्ष बयान पनि सोही अवधिमा भएको।","end_date_bs":"2078-12-10"},{"date":"2024-02-22","title":"विशेष अदालतको फैसला — सबै १२ प्रतिवादीलाई सफाई","date_bs":"2080-11-10","description":"विशेष अदालतले सबै १२ प्रतिवादी (बसन्त मल्ल, मधुवन लाल श्रेष्ठ, छविरमण अधिकारी, मधुरलाल सिन्या, रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य, लोकेन्द्रमान कर्माचार्य, भरतकाजी श्रेष्ठ, फरार प्रदिप बहादुर कर्माचार्य, बिकास श्रेष्ठ, गोकर्ण कट्टेल, कमल प्रजापति र राम बहादुर शाह) लाई आरोप दाबीबाट सफाई दिएको; कसैलाई कैद, जरिवाना वा बिगो असुल नभएको। संचालकहरू दफा २(घ)(१) को राष्ट्रसेवकभित्र नपर्ने, बदनियत वस्तुनिष्ठ प्रमाणबाट पुष्टि नभएको, मुख्य कसूर नै स्थापित नभएकाले दफा २२ को मतियार कसूर कायम नहुने र निजी क्षेत्रको बैंकको कर्जा कारोबारमा भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ आकर्षित नहुने ठहर। वादी दाबीको रु. ४,३५,९८,५६६।५८ बिगो अस्वीकार गरिएको।"},{"date":"2025-04-10","title":"अख्तियारद्वारा सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन","date_bs":"2081-12-28","description":"विशेष अदालतको सफाई फैसलामा चित्त नबुझाई अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले विशेष सरकारी वकिल कार्यालय मार्फत सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन दर्ता गरेको — साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्ससँग सम्बन्धित बसन्त मल्ल समेत प्रतिवादी रहेका १२ वटा मुद्दा एकैसाथ पुनरावेदनमा लगिएको।"}],"ai_generated_sections":["description","key_allegations","timeline"],"evidence":[{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/ciaa_press_release/1934","additional_details":"","material":{"display_name":"साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का संचालक छविरमण अधिकारीसमेत १२ जना उपर बिगो रु. ४,३५,९८,५६६।५८ कायम गरी सार्वजनिक सम्पत्ति हानिनोक्सानी गरेको सम्बन्धी आरोप-पत्र दायर।","material_type":"press_release","urls":[{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/1934. साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का संचालक छविरमण अधिकारीसमेत १२ जना उपर - 1.pdf","role":"RAW"},{"link":"https://ciaa.gov.np/pressrelease/1934","role":"SOURCE_PAGE"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/61a4d75a45aff709471a129b0d27c8bae0b758590488bdc83847fb1099364a1f.md","role":"MARKDOWN"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/court_order/special.077-cr-0089","additional_details":"","material":{"display_name":"077-CR-0089 आदेश","material_type":"court_order","urls":[{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/court-orders/special/077-CR-0089.1.doc","role":"RAW"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/dea4d2770ea179ac643c89257bc2ebb1a8742a1958d2e074cd907fd4e46453fc.md","role":"MARKDOWN"}]}}],"notes":"","court_cases":["https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0089","https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2082"],"missing_details":"क) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले दायर गरेको अभियोगपत्र\nख) हदम्याद भित्र वादी वा प्रतिवादीले सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गरे नगरेको ब्याहोरा\nग) प्रतिवादीहरूले अदालतमा गरेको बयानको पूर्ण ब्याहोरा\nघ) कमल प्रजापतिले तयार गरेको कि.नं. ४ को धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन\nङ) मिति २०८०/०५/२७, २०८०/०५/२९ र २०८०/०५/३१ का साक्षीहरूको बकपत्र\nच) नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंकको मिति २०७७/०८/२५ को च.नं. ५८ बक्यौता पत्र","bigo":43598566,"weight":0,"versionInfo":{"action":"published","datetime":"2026-10-26T13:45:10.601920+00:00"},"created_at":"2026-06-10T15:23:27.246941+05:45","updated_at":"2026-10-26T19:30:10.612684+05:45"}