{"id":261,"slug":"royal-merchant-finance-irregular-loans-077-cr-0086","public_iri":"https://jawafdehi.org/case/royal-merchant-finance-irregular-loans-077-cr-0086","offence_type":"CORRUPTION","case_type":"CORRUPTION","state":"PUBLISHED","title":"रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स कर्जा अनियमितता: बसन्त मल्लसमेतविरुद्ध रु. ३ करोड ८७ लाख हिनामिनाको भ्रष्टाचार मुद्दा (077-CR-0086)","short_description":"नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि. का सञ्चालकहरूले न्यूनतम मापदण्ड नअपनाई कर्जा प्रवाह गरी रु. ३,८७,९४,७२४ हिनामिना गरेको अभियोग; विशेष अदालतले सबै प्रतिवादीलाई सफाई दियो।","authors":[{"slug":"gaurav-karki","display_name":"Gaurav Karki","name_ne":"गौरव कार्की","photo_url":"https://jawafdehi.org/assets/teammembers/gaurav.webp","title":"Caseworker","has_public_page":true}],"case_publish_date":"2026-10-26","public_edit_history":[],"public_notes":"","thumbnail":null,"banner":null,"thumbnail_image_id":null,"banner_image_id":null,"thumbnail_url":"","banner_url":"","case_start_date":"2021-03-09","case_end_date":"2024-02-22","dates":{"stages":[{"end":"2024-02-22","stage":"initial","start":"2021-03-09","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0086"},{"stage":"appeal","start":"2025-04-16","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2072"}]},"status":"ongoing","case_track":null,"status_override":null,"proceedings_started_on":"2021-03-09","proceedings_decided_on":null,"appeal_verdicts":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2072":null},"appeal_parties":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2072":["https://jawafdehi.org/entity/person/anoj-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/basant-malla","https://jawafdehi.org/entity/person/bharatakaji-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/chaviraman-adhikari","https://jawafdehi.org/entity/person/i-suraja-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/lokendraman-karmacarya","https://jawafdehi.org/entity/person/madhuralal-sinya","https://jawafdehi.org/entity/person/madhuvan-lal-shreshtha","https://jawafdehi.org/entity/person/pradip-bahadur-karmacarya","https://jawafdehi.org/entity/person/rita-vade-shreshtha"]},"entities":[{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/anoj-shreshtha","display_name":"अनोज श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक, एन.बि.डि.एस. सुपरमार्ट प्रा.लि. (ऋणी)","name":{"en":"अनोज श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/basant-malla","display_name":"बसन्त मल्ल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"संचालक अध्यक्ष, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"बसन्त मल्ल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/madhuvan-lal-shreshtha","display_name":"मधुवन लाल श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रबन्ध सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"मधुवन लाल श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/chaviraman-adhikari","display_name":"छविरमण अधिकारी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"नागरिक लगानी कोषको प्रतिनिधि सञ्चालक, रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"छविरमण अधिकारी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/madhuralal-sinya","display_name":"मधुरलाल सिन्या","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लि.","name":{"en":"मधुरलाल सिन्या","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/rita-vade-shreshtha","display_name":"रिता वादे श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0086","name":{"en":"रिता वादे श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/lokendraman-karmacarya","display_name":"लोकेन्द्रमान कर्माचार्य","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सञ्चालक, साविक एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक लि.","name":{"en":"लोकेन्द्रमान कर्माचार्य","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bharatakaji-shreshtha","display_name":"भरतकाजी श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"शेयरधनी प्रतिनिधि सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"भरतकाजी श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/pradip-bahadur-karmacarya","display_name":"प्रदिप बहादुर कर्माचार्य","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"सहायक महाप्रबन्धक, साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स लि.","name":{"en":"प्रदिप बहादुर कर्माचार्य","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/i-suraja-shreshtha","display_name":"ई.सुरज श्रेष्ठ","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी — विशेष अदालत मुद्दा 077-cr-0086","name":{"en":"ई.सुरज श्रेष्ठ","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/district/kathmandu-np0327","display_name":"Kathmandu","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:District","type":"location","outcome":null,"notes":"कर्जा प्रवाह भएको रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्सको दरबारमार्ग शाखा रहेको जिल्ला","name":{"en":"Kathmandu","ne":"काठमाडौँ"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/company/listed/cit","display_name":"Citizen Investment Trust","entity_type":"Organization,Corporation","type":"related","outcome":null,"notes":"साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. मा लगानी रहेको नागरिक लगानी कोष","name":{"en":"Citizen Investment Trust","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/government/body/ciaa","display_name":"Commission for the Investigation of Abuse of Authority","entity_type":"GovernmentOrganization","type":"related","outcome":null,"notes":"अनुसन्धान गरी विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर गर्ने निकाय","name":{"en":"Commission for the Investigation of Abuse of Authority","ne":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग"},"image":null}],"tags":["भ्रष्टाचार","दुरुपयोग"],"description":"### क) अभियोगदावीको सार\n\nअख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, टंगाल काठमाडौंले मिति २०७७।११।२५ गते अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ बमोजिम विशेष अदालत, काठमाडौंमा \"भ्रष्टाचार (रकम हानिनोक्सानीसमेत)\" मुद्दाको आरोपपत्र दायर गरी सोही दिन प्रवक्ता नारायण प्रसाद रिसालमार्फत प्रेस विज्ञप्ति सार्वजनिक गरेको। मुद्दाको उठान प्रहरी प्रधान कार्यालय, केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो, महाराजगंज काठमाडौंको च.नं.८१२४, मिति २०७५।०२।२४ को पत्र उजुरीबाट भएको हो, जसमा नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाईनान्स लि. मा कोषको तर्फबाट प्रतिनिधि सञ्चालक नियुक्त भई गएका कोषका नवौं तहका कर्मचारी छविरमण अधिकारीसमेतले एन.बि.डि.एस. सुपरमार्ट प्रा.लि. लाई बैंकिङ प्रक्रियाविपरीत कर्जा स्वीकृत गर्ने कार्यमा संलग्न रहेको भनी भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ अन्तर्गत कारबाही हुन माग गरिएको थियो। अनुसन्धानपछि आयोगले देहायका आधारमा अभियोग दाबी लिएको:\n\n**१.** नागरिक लगानी कोषको समेत लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. (सो फाइनान्ससमेत मर्ज भई बनेको तत्कालीन एपेक्स डेभलपमेण्ट बैंक लि., हाल नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. मा मर्ज) का सञ्चालकहरू छविरमण अधिकारी, बसन्त मल्ल, मधुवन लाल श्रेष्ठ, मधुरलाल सिन्या, रिता वादे श्रेष्ठ, भरतकाजी श्रेष्ठ र लोकेन्द्रमान कर्माचार्यले दरबारमार्ग शाखाबाट प्रवाह भएका अधिकांश कर्जाहरूमा कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डसमेत नअपनाई अनियमित एवं लापरवाही ढंगबाट ठूलो मात्रामा कर्जा प्रवाह गरी आफ्नो ओहदाको वा सो सम्बन्धी कर्तव्य पालना गर्दा सार्वजनिक संस्थाको रु.३,८७,९४,७२४।५४ सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गरेको।\n\n**२.** मिति २०७०।०३।१३ गते साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाईनान्स लि. को दरबारमार्ग शाखातर्फको कर्जा फाइल व्यवस्थापन कर्जा समितिबाट उठान भई कार्यकारी अधिकृतको ब्रिफिङपछि सञ्चालक समितिबाट कर्जा स्वीकृत भएको। ऋणी एन.बि.डि.एस. सुपरमार्ट प्रा.लि. ले रु.३ करोड कर्जा लिएको र सो बापत साँवा, ब्याज तथा अन्य शुल्कसमेत गरी बैंकलाई तिर्नु बुझाउनु पर्ने बक्यौता रु.३,८७,९४,७२४।५४ रहेको।\n\n**३.** Ganapati Consultancy Pvt. Ltd. का इन्जिनियर सुरज श्रेष्ठले मिति २०७०।०३।३० गते धितोको Fair Market Value रु.२,७८,०२,०००।– र Distress Value रु.२,५०,२२,००।– कायम गरी मूल्याङ्कन प्रतिवेदन पेश गर्दा बदनियतपूर्वक भए गरेका कुरा लुकाई छिपाई नभएको कुरा देखाई गलत प्रतिवेदन दिएको।\n\n**४.** साविक फाइनान्सका सहायक महाप्रबन्धक प्रदिप बहादुर कर्माचार्य र ऋणी एन.बि.डि.एस. सुपरमार्ट प्रा.लि. का सञ्चालक अनोज कुमार श्रेष्ठले सञ्चालकहरूको मत सल्लाहमा लागेर सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति बदनियत तथा लापरवाही गरी हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गर्ने कार्यमा संलग्न भएको र अनोज कुमार श्रेष्ठले सार्वजनिक संस्थाबाट ऋण रकम लिई लाभसमेत लिएको।\n\nअभियोग दाबीका आधार प्रमाणका रूपमा नागरिक लगानी कोषको च.नं.८० मिति २०७५।०४।२९ को पत्र (कोषबाट छविरमण अधिकारीलाई साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स लिमिटेडको सञ्चालक समितिमा प्रतिनिधित्व गर्न पठाएको तथा साविक एपेक्स डेभलपमेण्ट बैंक लि. को सञ्चालक समितिमा प्रतिनिधित्व गर्न कोषबाट कुनै निर्णय नभएको), नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. को च.नं.५८ मिति २०७७।०८।२५ को पत्र (बक्यौता रकम विवरण), सोही बैंकको च.नं.५६ मिति २०७७।०८।१४ को पत्रसाथ प्राप्त धितो मूल्याङ्कनकर्ता गणपती कन्सल्टेन्सी प्रा.लि. र साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाईनान्स लि. बीचको सम्झौता, तथा प्रतिवादीहरूले अनुसन्धानको क्रममा अधिकार प्राप्त अधिकारीसमक्ष गरेको बयानलाई लिइएको छ।\n\n| प्रतिवादी | भूमिका/अभियोग | बिगो | मागदावी |\n| --- | --- | --- | --- |\n| बसन्त मल्ल | सञ्चालक अध्यक्ष, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाईनान्स लि. | रु.३,८७,९४,७२४।५४ (सामूहिक) | भ्र.नि.ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम बिगो नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. लाई भराई दफा ३(१) बमोजिम जरिवाना र दफा ३(१)(झ) बमोजिम कैद |\n| मधुवन लाल श्रेष्ठ | प्रबन्ध सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाईनान्स लि. | रु.३,८७,९४,७२४।५४ (सामूहिक) | ऐ. दफा १७, ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम |\n| छविरमण अधिकारी | नागरिक लगानी कोषको प्रतिनिधि सञ्चालक | रु.३,८७,९४,७२४।५४ (सामूहिक) | ऐ. दफा १७, ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम |\n| मधुरलाल सिन्या | सञ्चालक, साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाईनान्स लि. | रु.३,८७,९४,७२४।५४ (सामूहिक) | ऐ. दफा १७, ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम |\n| रिता वादे श्रेष्ठ (सेवाचार्य) | सञ्चालक | रु.३,८७,९४,७२४।५४ (सामूहिक) | ऐ. दफा १७, ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम |\n| भरतकाजी श्रेष्ठ | साधारण शेयरधनी प्रतिनिधि सदस्य सञ्चालक | रु.३,८७,९४,७२४।५४ (सामूहिक) | ऐ. दफा १७, ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम |\n| लोकेन्द्रमान कर्माचार्य | सञ्चालक, साविक एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक लि. | रु.३,८७,९४,७२४।५४ (सामूहिक) | ऐ. दफा १७, ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम |\n| ई. सुरज श्रेष्ठ | सञ्चालक/इन्जिनियर, GANAPATI CONSULTANCY — धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन | — | भ्र.नि.ऐन, २०५९ को दफा १९(२) बमोजिम सजाय |\n| प्रदिप बहादुर कर्माचार्य | सहायक महाप्रबन्धक, साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्स | — | ऐ. दफा २२ बमोजिम दफा १७ अनुसार कसुरदारलाई हुने सजायको आधा सजाय |\n| अनोज कुमार श्रेष्ठ | सञ्चालक, ऋणी एन.बि.डि.एस. सुपरमार्ट प्रा.लि. | — | ऐ. दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशबमोजिम दफा १७ अनुसार कसुर गर्ने प्रतिवादीसरह सजाय |\n\n### ख) प्रतिवादीको बयानको सार\n\nप्रतिवादीहरूले अनुसन्धानको क्रममा अधिकार प्राप्त अधिकारीसमक्ष बयान गरेका थिए। समग्रमा प्रतिवादीहरूले कर्जा प्रवाहको निर्णय व्यवस्थापन/कर्जा समितिबाट फाइल उठान भई कार्यकारी अधिकृतको ब्रिफिङपछि सञ्चालक समितिबाट हुने स्थापित प्रक्रियाअनुसार सामूहिक रूपमा भएको र आफूले कुनै बदनियत राखी वा व्यक्तिगत लाभ लिई काम नगरेको भनी आरोपमा इन्कार गरेका छन्। प्रतिवादीहरूले यसै विषयमा बैंकिङ कसूर तथा सजाय ऐन, २०६४ बमोजिम उच्च अदालत पाटनमा मुद्दा नं. ०७४-CB-०३७० विचाराधीन रहेकाले प्रस्तुत मुद्दा दोहोरो मुद्दा (double jeopardy) हुने जिकिरसमेत लिएका थिए।\n\n| क्र.सं | प्रतिवादी | भूमिका | बयानको सार |\n| --- | --- | --- | --- |\n| १ | रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य | सञ्चालक | आफू रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाईनान्स लिमिटेडमा २०६४ देखि २०७० सम्म सञ्चालकमा नियुक्त भएको र एपेक्स विकास बैंकको रूपमा मर्ज भई आएपछि २०७२ सालमा पुनः २०७३ असारसम्म सञ्चालकको रूपमा नियुक्त भएको; एन.बि.डि.एस. सुपरमार्ट प्रा.लि. का सञ्चालक अनोज श्रेष्ठलाई दिइएको रु.३,००,००,०००।– (तीन करोड) व्यापारिक कर्जाको सम्बन्धमा विषय व्यवस्थापन समितिबाट उठान भई सञ्चालक समितिमा कार्यकारी अधिकृतले कर्जाको सम्बन्धमा ब्रिफिङ गरेपछि निर्णय भएको भनी बयान गरेकी। आरोपित कसुरमा इन्कार। |\n| २ | ई. सुरज श्रेष्ठ | GANAPATI CONSULTANCY का सञ्चालक/मूल्याङ्कनकर्ता इन्जिनियर | आरोपमा इन्कार गर्दै गणपती कन्सल्टेन्सी र फाइनान्सबीच भएको सम्झौताबमोजिम सूचीकृत मूल्याङ्कनकर्ताको हैसियतमा स्थलगत निरीक्षण गरी मापदण्डअनुसार प्रतिवेदन तयार गरेको जिकिर लिएका। निजले धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन (मिति २०७०।०३।३०) पेश हुनुअघि नै मिति २०७०।०३।१३ मा कर्जा स्वीकृत भइसकेको तथ्यसमेत बयानमा उठाएका थिए। |\n| ३ | बसन्त मल्ल | सञ्चालक अध्यक्ष | पुर्पक्षका क्रममा अदालतको आदेशानुसार धरौटी दाखिला गरी मुद्दाको पुर्पक्ष गरेका। बयानको विस्तृत ब्याहोरा उपलब्ध स्रोत कागजातमा खुलेको छैन। |\n| ४ | मधुवन लाल श्रेष्ठ | प्रबन्ध सञ्चालक | पुर्पक्षका क्रममा धरौटी दाखिला गरी पुर्पक्ष गरेका। बयानको विस्तृत ब्याहोरा उपलब्ध स्रोत कागजातमा खुलेको छैन। |\n| ५ | छविरमण अधिकारी | नागरिक लगानी कोषको प्रतिनिधि सञ्चालक | पुर्पक्षका क्रममा धरौटी दाखिला गरी पुर्पक्ष गरेका। फैसलामा निजले व्यवस्थापनको सिफारिस र ब्रिफिङका आधारमा सामूहिक निर्णयमा हस्ताक्षर गरेको तथा कुनै लाभ वा प्रतिफल लिएको नदेखिएको उल्लेख छ। बयानको विस्तृत ब्याहोरा उपलब्ध स्रोत कागजातमा खुलेको छैन। |\n| ६ | मधुरलाल सिन्या (सिन्हा) | सञ्चालक | पुर्पक्षका क्रममा धरौटी दाखिला गरी पुर्पक्ष गरेका। बयानको विस्तृत ब्याहोरा उपलब्ध स्रोत कागजातमा खुलेको छैन। |\n| ७ | भरतकाजी श्रेष्ठ | साधारण शेयरधनी प्रतिनिधि सञ्चालक | पुर्पक्षका क्रममा धरौटी दाखिला गरी पुर्पक्ष गरेका। बयानको विस्तृत ब्याहोरा उपलब्ध स्रोत कागजातमा खुलेको छैन। |\n| ८ | लोकेन्द्रमान कर्माचार्य | सञ्चालक, साविक एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक | पुर्पक्षका क्रममा धरौटी दाखिला गरी पुर्पक्ष गरेका। बयानको विस्तृत ब्याहोरा उपलब्ध स्रोत कागजातमा खुलेको छैन। |\n| ९ | प्रदिप बहादुर कर्माचार्य | सहायक महाप्रबन्धक | फरार रहेका; अदालतसमक्ष बयान भएको देखिँदैन। मिसिल संलग्न प्रमाणका आधारमा फैसला भएको। |\n| १० | अनोज श्रेष्ठ | सञ्चालक, ऋणी एन.बि.डि.एस. सुपरमार्ट प्रा.लि. | फरार रहेका; अदालतसमक्ष बयान भएको देखिँदैन। मिसिल संलग्न प्रमाणका आधारमा फैसला भएको। |\n\n### ग) विशेष अदालतको फैसलाको सार\n\n**अदालत:** श्री विशेष अदालत, काठमाडौँ — **इजलास नं. १**\n\n**इजलास:** अध्यक्ष माननीय श्री टेकनारायण कुँवर, सदस्य माननीय श्री राम बहादुर थापा\n\n**मुद्दा नं.:** 077-CR-0086 — **दर्ता मिति:** २०७७।११।२५ — **फैसला मिति:** २०८०।११।१० (इति सम्वत् २०८० साल फागुन महिना १० गते रोज ५) — **निर्णय नं.:** १७८\n\n**मुद्दा:** भ्रष्टाचार (रकम हानिनोक्सानीसमेत)\n\nअदालतले भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७(१) को विधायिकी मनसाय (Intention of legislature), निजी/व्यापारिक कानुनको विधिशास्त्र (Private corporate jurisprudence) र भ्रष्टाचारसम्बन्धी फौजदारी विधिशास्त्रको परिधि हेरी दफा १७ को कसूर स्थापित हुन देहायका आधारभूत तत्व आवश्यक हुने ठहर गर्‍यो: (१) हिनामिनाको कार्य राष्ट्रसेवकले गरेको हुनुपर्ने; (२) सम्पत्ति वास्तविक सरकारी/सार्वजनिक सम्पत्ति हुनुपर्ने; (३) सो सम्पत्ति संरक्षण गर्नु निजको ओहदाको कर्तव्य हुनुपर्ने; (४) हिनामिना/हानिनोक्सानी/दुरुपयोग वा निजी प्रयोग भएको देखिनुपर्ने; (५) अनुचित लाभ लिने/दिने बदनियत देखिनुपर्ने; (६) बदनियत पुष्टि हुन गैरकानुनी लाभ लिएको/दिएको देखिनुपर्ने।\n\nअदालतको मुख्य विवेचना:\n\n- बदनियत वस्तुगत तथ्यगत परिस्थिति (Objective factual circumstances) बाट पुष्टि हुनुपर्ने; बदनियत तत्वको अभावमा हानिनोक्सानीको आधारमा मात्र भ्रष्टाचार ठहर गर्नु न्यायसंगत नहुने। लापरवाही स्थापित हुन दुष्परिणामको पूर्वाभास (Foreseeability) विद्यमान हुँदाहुँदै कार्य गरेको/गर्नुपर्ने कार्य नगरेको देखिनुपर्ने र हानिनोक्सानीको निकटस्थ कारण (Proximity test) राष्ट्रसेवककै कार्य वा कर्तव्यहीनता (Act or omission) हुनुपर्ने।\n- राष्ट्रसेवकको परिभाषा: छविरमण अधिकारी नागरिक लगानी कोषबाट तलब–भत्ता खाने भएकाले दफा २(घ)(१) को राष्ट्रसेवकभित्र पर्ने देखिए तापनि अन्य प्रतिवादीहरू राष्ट्रसेवकको परिभाषाभित्र पर्ने देखिएन।\n- नागरिक लगानी कोषको केही रकम लगानी रहेकै कारणले निजी क्षेत्रका सबै गतिविधि तथा कर्जा प्रवाहको विधि र प्रक्रियालाई दफा १७ को परिधिभित्रको कसूर मान्न नमिल्ने।\n- विशेष कानुनको प्राथमिकता: निजी बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा कारोबार र बाँकी बक्यौता असुलीमा बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन, २०६३/२०७३ को दफा ५७ बमोजिम धितो लिलामी, बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ऋण असुली ऐन, २०५८, बैंकिङ्ग कसूर तथा सजाय ऐन, २०६४ तथा नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ को दफा ९५, ९६, ९९, १०० र १०१ आकर्षित हुने; विशेष ऐन बमोजिमको कानूनी उपचारको प्रक्रियाबाटै न्याय निरुपण हुनु उपयुक्त हुने।\n- मर्जर र नियामकीय पक्ष: रोयल मर्चेन्ट → एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक → नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक गरी तहगत मर्जर हुँदा विज्ञहरूबाट सम्पत्ति–दायित्व मूल्याङ्कन र जोखिम विश्लेषण गरी Share swap ratio कायम भई जोखिम स्वीकार गरेरै मर्जर भएको र ने.रा. बैंकको निरीक्षण–सुपरिवेक्षण तथा लेखापरीक्षणमा यसअघि कुनै कैफियत नजनाइएको।\n- दफा १९(२) को कसूर स्थापित हुन \"सरकारी निकाय वा सार्वजनिक संस्थाको कामको सिलसिलामा\" अध्ययन/जाँचबुझ गरी प्रतिवेदन दिनुपर्ने कर्तव्य हुनुपर्ने र लाभ/प्रतिफल लिई वा अरूलाई फाइदा पुर्‍याउने उद्देश्यले तथ्य लुकाएको देखिनुपर्ने।\n- यिनै प्रतिवादीहरूउपर यही विषयमा बैंकिङ कसूर तथा सजाय ऐन, २०६४ बमोजिम उच्च अदालत पाटनमा मुद्दा नं. ०७४-CB-०३७० विचाराधीन रहेको तथा कतिपय मुद्दामा ऋण असुली न्यायाधिकरणबाट फैसला भई ऋण असुली प्रक्रियामा रहेको देखिएको।\n- सार्वजनिक कोषको तर्फबाट पठाइने प्रतिनिधि सञ्चालकको काम पारिश्रमिक/भत्ता लिने मात्र नभई निगरानी गर्ने, वित्तीय सुशासन कायम राख्ने र अनियमितता देखिए नियामक निकायलाई जानकारी दिने दायित्वसमेत हुने भन्ने अदालतको टिप्पणी रहेको; तर सो टिप्पणीलाई कसूर ठहरको आधार बनाइएको छैन।\n\n**ठहर:** प्रतिवादीहरूले बदनियतपूर्वक कर्जा प्रवाह गरेको भन्ने ठोस र वस्तुनिष्ठ प्रमाणबाट पुष्टि हुन नसकेको, राष्ट्र बैंकबाट इजाजत प्राप्त निजी बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा कारोबारको बाँकी बक्यौता असुलीमा तत्सम्बन्धी विशेष ऐन तथा नियम नै आकर्षित हुने र लगानी रहेको भनिएको नागरिक लगानी कोषको के कति रकम हानिनोक्सानी भएको भन्ने यकिन दाबी नरहेको हुँदा प्रतिवादीहरूउपरको आरोप दाबी पुग्न नसक्ने ठहर्‍याई अदालतले **सबै १० जना प्रतिवादीलाई आरोप दाबीबाट सफाई दिने** ठहर गर्‍यो।\n\n| प्रतिवादी | आरोपित दफा | फैसला | आधार |\n| --- | --- | --- | --- |\n| बसन्त मल्ल | दफा १७ | सफाई | राष्ट्रसेवकको परिभाषाभित्र नपर्ने; स्थापित प्रक्रियाअनुसार सामूहिक निर्णय; बदनियत पुष्टि नभएको |\n| मधुवन लाल श्रेष्ठ | दफा १७ | सफाई | ऐ. |\n| मधुरलाल सिन्या | दफा १७ | सफाई | ऐ. |\n| रिता वादे श्रेष्ठ सेवाचार्य | दफा १७ | सफाई | ऐ. |\n| लोकेन्द्रमान कर्माचार्य | दफा १७ | सफाई | ऐ. |\n| भरतकाजी श्रेष्ठ | दफा १७ | सफाई | ऐ. |\n| छविरमण अधिकारी | दफा १७ | सफाई | राष्ट्रसेवकको परिभाषाभित्र पर्ने भए तापनि व्यवस्थापनको सिफारिस र ब्रिफिङका आधारमा सामूहिक निर्णयमा हस्ताक्षर गरेको; कुनै लाभ वा प्रतिफल लिएको नदेखिएको; कोषको के कति रकम हानिनोक्सानी भयो भन्ने यकिन दाबी नरहेको |\n| ई. सुरज श्रेष्ठ | दफा १९(२) | सफाई | सम्झौताबमोजिम सूचीकृत मूल्याङ्कनकर्ताको हैसियतमा स्थलगत निरीक्षण गरी मापदण्डअनुसार प्रतिवेदन दिएको; सरकारी कामको सिलसिलामा अध्ययन/जाँचबुझ गरी प्रतिवेदन दिएको नदेखिने; जग्गा नै नभएको वा अरूको जग्गालाई ऋणीको भनी देखाएको अवस्था नदेखिएको |\n| प्रदिप बहादुर कर्माचार्य | दफा २२ (मतियार) | सफाई | फरार रहे तापनि मिसिल संलग्न प्रमाणका आधारमा फैसला गर्न कानुनी बाधा नदेखिएको; मुख्य कसूरै स्थापित नभएपछि मतियारको कसूर नरहने |\n| अनोज श्रेष्ठ | दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांश | सफाई | ऐ. |\n\n**अन्तिमता:** फैसलामा चित्त नबुझे विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम ३५ दिनभित्र श्री सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गर्न जानु भनी विशेष सरकारी वकील कार्यालय, काठमाडौं मार्फत अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगलाई पुनरावेदन म्याद दिने आदेश भएको छ। उपलब्ध स्रोत कागजातबाट हदम्यादभित्र सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन परे/नपरेको यकिन हुन सकेको छैन।","key_allegations":["नागरिक लगानी कोषको लगानी रहेको तत्कालीन रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का सञ्चालक बसन्त मल्ल र छविरमण अधिकारीसहितका सञ्चालकहरूले दरबारमार्ग शाखाबाट कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्डसमेत नअपनाई अनियमित तथा लापरवाही ढंगबाट ठूलो मात्रामा कर्जा प्रवाह गरी सार्वजनिक संस्थाको रु. ३ करोड ८७ लाखभन्दा बढी सम्पत्ति बदनियतपूर्वक हिनामिना तथा हानिनोक्सानी गरेको।","एक निजी परामर्श कम्पनीका इन्जिनियर सुरज श्रेष्ठले कर्जाको धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन तयार गर्दा बदनियतपूर्वक भएगरेका कुरा लुकाई नभएको देखाई गलत प्रतिवेदन दिएको।","तत्कालीन फाइनान्सका सहायक महाप्रबन्धक प्रदिप बहादुर कर्माचार्य र ऋणी निजी कम्पनीका सञ्चालक अनोज कुमार श्रेष्ठले सञ्चालकहरूको मत सल्लाहमा लागी सार्वजनिक संस्थाको सम्पत्ति हिनामिना गर्ने कार्यमा संलग्न भई ऋण रकमबाट लाभ लिएको।","माथि उल्लिखित कुराहरू अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको अभियोग दाबी हुन्; विशेष अदालतले उक्त दाबी पुग्न नसकी प्रतिवादीहरूलाई आरोपित कसुरबाट सफाइ दिने ठहर गरेको छ।"],"timeline":[{"date":"2013-06-27","title":"साविक रोयल मर्चेन्ट फाइनान्सको सञ्चालक समितिबाट कर्जा स्वीकृत गरेको आरोप","date_bs":"2070-03-13","description":"साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. को दरबारमार्ग शाखातर्फको कर्जा फाइल व्यवस्थापन कर्जा समितिबाट उठान भई कार्यकारी अधिकृतको ब्रिफिङपछि यसै मितिमा कर्जा स्वीकृत भएको। कर्जा प्रवाहसम्बन्धी न्यूनतम मापदण्ड नअपनाई अनियमित एवं लापरवाही ढंगबाट कर्जा प्रवाह गरेको भन्ने आरोप लगाइएको। धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन पेश हुनुअघि नै कर्जा स्वीकृत भइसकेको तथ्य प्रतिवादी सुरज श्रेष्ठले बयानमा उठाएका थिए।"},{"date":"2013-07-14","title":"गणपती कन्सल्टेन्सीका इन्जिनियरबाट धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन पेश","date_bs":"2070-03-30","description":"Ganapati Consultancy Pvt. Ltd. का इन्जिनियर सुरज श्रेष्ठले धितोको Fair Market Value रु.२,७८,०२,०००।– र Distress Value रु.२,५०,२२,००।– कायम गरी स्थलगत निरीक्षणसहितको मूल्याङ्कन प्रतिवेदन फाइनान्ससमक्ष पेश गरेको। बदनियतपूर्वक भएगरेका कुरा लुकाई गलत प्रतिवेदन दिएको भन्ने भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १९(२) अन्तर्गतको आरोप लगाइएको।"},{"date":"2021-03-09","title":"विशेष अदालत काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर","date_bs":"2077-11-25","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ बमोजिम विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको। सञ्चालकहरू छविरमण अधिकारी, बसन्त मल्ल, मधुवनलाल श्रेष्ठ, मधुरलाल सिन्या, रिता वादे श्रेष्ठ, भरतकाजी श्रेष्ठ र लोकेन्द्रमान कर्माचार्यउपर भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १७ बमोजिम रु.३,८७,९४,७२४।५४ बिगो कायम गरी दफा ३(१) र ३(१)(झ) बमोजिम जरिवाना र कैदको मागदाबी; इन्जिनियर सुरज श्रेष्ठउपर दफा १९(२); प्रदिप बहादुर कर्माचार्य र अनोज कुमार श्रेष्ठउपर दफा २२ बमोजिम मतियार तथा प्रतिबन्धात्मक वाक्यांश अनुसारको मागदाबी लिइएको।"},{"date":"2021-03-09","title":"अख्तियारद्वारा आरोपपत्र दायरसम्बन्धी प्रेस विज्ञप्ति प्रकाशित","date_bs":"2077-11-25","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, टंगाल काठमाडौंले प्रवक्ता नारायण प्रसाद रिसालमार्फत 'आरोपपत्र दायर गरिएको' विषयको प्रेस विज्ञप्ति सार्वजनिक गरेको। नागरिक लगानी कोषको लगानी रहेको साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. (पछि एपेक्स डेभलपमेन्ट बैंक हुँदै नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक लि. मा मर्ज) मा कोषको प्रतिनिधि सञ्चालक छविरमण अधिकारीविरुद्ध परेको उजुरीको अनुसन्धानपछि आरोपपत्र दायर भएको जनाइएको।"},{"date":"2021-03-15","title":"पुर्पक्षका क्रममा प्रतिवादीहरूको धरौटी दाखिला आदेशहरू","date_bs":"2077-12-02","end_date":"2022-03-24","description":"पुर्पक्षका लागि प्रतिवादीहरूले क्रमशः धरौटी दाखिला गरेका — बसन्त मल्ल रु.५०,०००।– र मधुवनलाल श्रेष्ठ रु.७५,०००।– (२०७७।१२।२), रिता बादे श्रेष्ठ सेवाचार्य, लोकेन्द्रमान कर्माचार्य, सुरज श्रेष्ठ, भरतकाजी श्रेष्ठ, मधुरलाल सिन्हा र छविरमण अधिकारी प्रत्येक रु.२५,०००।– (२०७८।०५।२९ देखि २०७८।१२।१० सम्म)। फैसला अन्तिम भएपछि माग गरेमा कानुनबमोजिम फिर्ता दिने तपसिल।","end_date_bs":"2078-12-10"}],"ai_generated_sections":["description","key_allegations","timeline"],"evidence":[{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/ciaa_press_release/1931","additional_details":"","material":{"display_name":"साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का संचालक छविरमण अधिकारीसमेत १० जना उपर बिगो रु. ३,८७,९४,७२४।५४ कायम गरी सार्वजनिक सम्पत्ति हानिनोक्सानी गरेको सम्बन्धी आरोप-पत्र दायर।","material_type":"press_release","urls":[{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/1931. साविक रोयल मर्चेन्ट बैंकिङ्ग एण्ड फाइनान्स लि. का संचालक छविरमण अधिकारीसमेत १० जना उपर - 1.pdf","role":"RAW"},{"link":"https://ciaa.gov.np/pressrelease/1931","role":"SOURCE_PAGE"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/fc4c3eaa179703aa5a282d2e4867617d2c3181a27b0f47cebd389fc48c132ef3.md","role":"MARKDOWN"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/court_order/special.077-cr-0086","additional_details":"","material":{"display_name":"077-CR-0086 आदेश","material_type":"court_order","urls":[{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/court-orders/special/077-CR-0086.1.docx","role":"RAW"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/b640122741630da4018ff3c350c039b8072d924467bce676abcb37373f14d43d.md","role":"MARKDOWN"}]}}],"notes":"","court_cases":["https://jawafdehi.org/courtcase/special/077-cr-0086","https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/081-cr-2072"],"missing_details":"क) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले दायर गरेको अभियोगपत्र\nख) हदम्याद भित्र वादी वा प्रतिवादीले सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गरे नगरेको ब्याहोरा\nग) Ganapati Consultancy Pvt. Ltd. ले मिति २०७०।०३।३० मा पेश गरेको धितो मूल्याङ्कन प्रतिवेदन\nघ) मिति २०७०।०३।१३ को कर्जा स्वीकृत गर्ने सञ्चालक समितिको निर्णय र दरबारमार्ग शाखाको कर्जा फाइल\nङ) प्रतिवादीहरूले अधिकार प्राप्त अधिकारीसमक्ष गरेको बयानको पूर्ण ब्याहोरा\nच) प्रहरी प्रधान कार्यालय, केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको च.नं.८१२४, मिति २०७५।०२।२४ को उजुरी पत्र","bigo":38794724,"weight":0,"versionInfo":{"action":"published","datetime":"2026-10-26T13:45:30.402142+00:00"},"created_at":"2026-06-10T15:23:26.672101+05:45","updated_at":"2026-10-26T19:30:30.420754+05:45"}