{"id":62,"slug":"mohan-rasaili-land-fraud-080-cr-0173","public_iri":"https://jawafdehi.org/case/mohan-rasaili-land-fraud-080-cr-0173","offence_type":"CORRUPTION","case_type":"CORRUPTION","state":"PUBLISHED","title":"कैलालीमा १५ बिगाहा जङ्गल जग्गा गैरकानुनी दर्ता, रु. २४ करोड हानि: मालपोत प्रमुख मोहन रसाईली विरुद्ध मुद्दा (080-CR-0173)","short_description":"मोहन स्नेही रसाइलीसहित सरकारी जंगल जग्गा दर्ता प्रकरणमा कैलालीको साविक नारायणपुर–८ स्थित सरकारी जंगलको जग्गा (कि.नं. ९०८) गैरकानूनी रूपमा व्यक्तिको नाममा दर्ता गराएको आरोपमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मालपोत तथा नापी कार्यालयका कर्मचारी र निजी व्यक्तिसहित ८ जनाविरुद्ध भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको थियो। आयोगले करिब रु. २४.०७ करोड बराबरको सरकारी सम्पत्तिमा हानि पुगेको दाबी गरेको थियो। विशेष अदालतले उक्त जग्गा सरकारी जंगल नै रहेको ठहर गर्दै सबै प्रतिवादीलाई दोषी ठहर गरेको, सरकारी मूल्याङ्कनका आधारमा रु. ७५ लाख बिगो कायम गरेको तथा विवादित जग्गा नेपाल सरकारको नाममा कायम गरी निजी दर्ता बदर गर्ने फैसला गरेको छ।","authors":[{"slug":"sambhav-koirala","display_name":"Sambhav Koirala","name_ne":"सम्भव कोइराला","photo_url":"https://jawafdehi.org/assets/teammembers/sambhav.webp","title":"Caseworker","has_public_page":true}],"case_publish_date":"2026-07-22","public_edit_history":[],"public_notes":"Case Drafted by Sambhav Koirala\nInitially published on 2026-07-22","thumbnail":{"src":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/66704e3baf6b02c0ec50d03f74853778dc7d1806631b3fa1caf9e8400dac9082.webp","srcset":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/a7fa4530beacb6acdce5cfd81408a0de10f97ec72b11afec082ee9b1e7aad29a.webp 400w, https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/6d71636feac1bcc462e6cad51639da8a765468eed107c80a1669b6a93127f9f4.webp 800w, https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/66704e3baf6b02c0ec50d03f74853778dc7d1806631b3fa1caf9e8400dac9082.webp 1200w","width":1200,"height":675,"alt":""},"banner":{"src":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/1a70ed2d0c37e64375711aec7ba663a32b6ddaefa905975a40e0d3cba0118a16.webp","srcset":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/1104905fa4f123980b37cb29d75f7c907c5716ad49068d62ce82c3b42d8972ac.webp 640w, https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/c694da828d25674858a708309bc290aeed09a9ee60cf132a34123460265277d1.webp 1280w, https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/1a70ed2d0c37e64375711aec7ba663a32b6ddaefa905975a40e0d3cba0118a16.webp 1600w","width":1600,"height":704,"alt":""},"thumbnail_image_id":397,"banner_image_id":313,"thumbnail_url":"","banner_url":"","case_start_date":"2024-05-19","case_end_date":"2025-01-20","dates":{"stages":[{"end":"2025-01-20","stage":"initial","start":"2024-05-19","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/special/080-cr-0173"},{"stage":"appeal","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/082-cr-0262"}]},"status":"ongoing","case_track":null,"status_override":null,"proceedings_started_on":"2024-05-19","proceedings_decided_on":null,"appeal_verdicts":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/082-cr-0262":null},"appeal_parties":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/082-cr-0262":["https://jawafdehi.org/entity/person/bimala-bahadura-ravala-26ad72","https://jawafdehi.org/entity/person/bindra-rawal-285395","https://jawafdehi.org/entity/person/kamal-bahadur-rawal-238381","https://jawafdehi.org/entity/person/susila-bahadura-ravala-de690e"]},"entities":[{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/mohana-bahadura-snehi-rasaili-f654ab","display_name":"Mohan Bahadur Snehi Rasaili","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"तत्कालीन कार्यालय प्रमुख, मालपोत कार्यालय टीकापुर","name":{"en":"Mohan Bahadur Snehi Rasaili","ne":"मोहन बहादुर स्नेही रसाईली"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/agni-vahadura-sahi-89c494","display_name":"Agni Bahadur Shahi","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"तत्कालीन नायब सुब्बा, मालपोत कार्यालय टीकापुर","name":{"en":"Agni Bahadur Shahi","ne":"अग्नी वहादुर शाही"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/mana-bahadura-canda-8a883e","display_name":"Man Bahadur Chand","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"तत्कालीन नापी अधिकृत तथा कार्यालय प्रमुख, नापी कार्यालय टीकापुर","name":{"en":"Man Bahadur Chand","ne":"मान बहादुर चन्द"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/dasaratha-mandala-a11fad","display_name":"Dashrath Mandal","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"तत्कालीन सर्भेक्षक, नापी कार्यालय टीकापुर","name":{"en":"Dashrath Mandal","ne":"दशरथ मण्डल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bindra-rawal-285395","display_name":"Bindra Rawal","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"विवादित कि.नं. ९०८ की मुख्य संयुक्त जग्गाधनी — दर्ताको निवेदक","name":{"en":"Bindra Rawal","ne":"बिन्द्रा रावल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/kamal-bahadur-rawal-238381","display_name":"Kamal Bahadur Rawal","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"विन्द्रा रावलका छोरा — संयुक्त जग्गाधनी","name":{"en":"Kamal Bahadur Rawal","ne":"कमल बहादुर रावल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bimala-bahadura-ravala-26ad72","display_name":"Bimal Bahadur Rawal","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"विन्द्रा रावलका छोरा — संयुक्त जग्गाधनी","name":{"en":"Bimal Bahadur Rawal","ne":"बिमल बहादुर रावल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/susila-bahadura-ravala-de690e","display_name":"Sushil Bahadur Rawal","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"विन्द्रा रावलका छोरा — संयुक्त जग्गाधनी","name":{"en":"Sushil Bahadur Rawal","ne":"सुशिल बहादुर रावल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/government/body/land-revenue-office-tikapur","display_name":"Land Revenue Office, Tikapur","entity_type":"GovernmentOrganization","type":"related","outcome":null,"notes":"विवादित जग्गा दर्ता गरी पूर्जा जारी गरेको मालपोत कार्यालय","name":{"en":"Land Revenue Office, Tikapur","ne":"मालपोत कार्यालय, टिकापुर"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/napi-karyalaya-tikapura-b4ce9c","display_name":"Measurement Office, Tikapur","entity_type":"Organization","type":"related","outcome":null,"notes":"कित्ताकाट गरी फिल्ड प्रतिवेदन दिने नापी कार्यालय","name":{"en":"Measurement Office, Tikapur","ne":"नापी कार्यालय, टीकापुर"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/jayapatra-dagaura-tharu-627fb9","display_name":"Jayapatr Dagoura Tharu","entity_type":"Person","type":"related","outcome":null,"notes":"विवादित जग्गासँग जोडिएका साविक कित्ताका मूल जग्गाधनी","name":{"en":"Jayapatr Dagoura Tharu","ne":"जयपत्र डगौरा थारू"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/siddhiprasada-srestha-475763","display_name":"Siddhiprasad Shrestha","entity_type":"Person","type":"related","outcome":null,"notes":"जयपत्र डगौरा थारुबाट जग्गा प्राप्त गरी विन्द्रा रावललाई बिक्री गर्ने पूर्ववर्ती जग्गाधनी","name":{"en":"Siddhiprasad Shrestha","ne":"सिद्धीप्रसाद श्रेष्ठ"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/jaggeprasada-upadhyaya-de2779","display_name":"Jaggeprasad Upadhyay","entity_type":"Person","type":"related","outcome":null,"notes":"","name":{"en":"Jaggeprasad Upadhyay","ne":"जग्गेप्रसाद उपाध्याय"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/localunit/tikapur-municipality-70810","display_name":"Tikapur Municipality","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:Municipality","type":"location","outcome":null,"notes":"","name":{"en":"Tikapur Municipality","ne":"टिकापुर नगरपालिका"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/district/kailali-np0771","display_name":"Kailali","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:District","type":"location","outcome":null,"notes":"","name":{"en":"Kailali","ne":"कैलाली"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/province/sudur-paschim-np07","display_name":"Sudurpashchim Province","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:Province","type":"location","outcome":null,"notes":"","name":{"en":"Sudurpashchim Province","ne":"सुदूरपश्चिम प्रदेश"},"image":null}],"tags":["CIAA","Corruption","Land Management","Forged Documents","Illegal Property Acquisition"],"description":"### क) अभियोगदावीको सार\n\nअख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मिति २०८१/०२/०६ मा जिल्ला कैलाली, साविक नारायणपुर–८ को कि.नं. ९०८ (क्षेत्रफल १५-०-० विगाह) सम्बन्धी सरकारी सार्वजनिक (जङ्गल) जग्गा गैरकानूनी रूपमा व्यक्तिको नाममा दर्ता गरिएको आरोपमा ८ जना प्रतिवादीविरुद्ध विशेष अदालत, काठमाडौंमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको थियो। आयोगका अनुसार सरकारी जङ्गलको जग्गा कित्ताकाट गरी निजी व्यक्तिको नाममा दर्ता गराई सरकारी सम्पत्तिमा हानी पुर्‍याइएको थियो। आयोगले प्रतिवादीहरूविरुद्ध निम्न मुख्य आरोपहरू लगाएको थियो:\n\n**अभियोगदाबी पुष्टि गर्न लिइएका आधारहरू**\n\n**सरकारी जग्गाको अभिलेख:** आयोगले नापी कार्यालयको फिल्डबुक, प्लट रजिस्टर तथा अन्य अभिलेखका आधारमा विवादित जग्गा साविकदेखि नै ‘जङ्गल’ जनिएको सरकारी सार्वजनिक जग्गा रहेको र सोही जग्गाबाट कि.नं. ९०८ कायम गरिएको दाबी गरेको।\n\n**गैरकानूनी दर्ता प्रक्रिया:** भोगचलन सिफारिस, फिल्ड प्रतिवेदन र कार्यालयीय टिप्पणीको आधारमा आवश्यक कानुनी प्रमाणबिना सरकारी जग्गा विन्द्रा रावलसहित चार जनाको संयुक्त नाममा जग्गाधनी प्रमाणपूर्जा जारी गरिएको आयोगको दाबी रहेको।\n\n**मिलेमतो र अख्तियारीको दुरुपयोग:** मालपोत तथा नापी कार्यालयका तत्कालीन कर्मचारीहरूले आपसी मिलेमतोमा आफ्नो पदको दुरुपयोग गरी सरकारी जग्गा निजी व्यक्तिको नाममा दर्ता गराएको अभियोग लगाइएको।\n\n**अभिलेख नष्ट गरिएको आरोप:** जग्गा दर्तासम्बन्धी मूल स्रेस्ता, फाइल तथा कार्यालयीय अभिलेखहरू मालपोत कार्यालयमा फेला नपरेको र ती अभिलेख जानाजानी नष्ट गरिएको आयोगले दाबी गरेको।\n\n**सरकारी सम्पत्तिमा हानि:** गैरकानूनी दर्ताबाट सरकारको सार्वजनिक सम्पत्तिमा क्षति पुगेको भन्दै आ.व. २०८०/०८१ को न्यूनतम सरकारी मूल्याङ्कनअनुसार रु. २४,०६,६९,००० लाई बिगो कायम गरी सजाय माग गरिएको।\n\n**मागदाबी**\n\nआयोगका अनुसार आ.व. २०८०/२०८१ को मालपोत कार्यालय, टीकापुरको न्यूनतम मूल्याङ्कन पुस्तिका अनुसार रु. २४,०६,६९,०००।– (चौबीस करोड छ लाख उनान्सत्तरी हजार रुपैयाँ) सार्वजनिक सम्पत्तिको हानिनोक्सानी भएको हुँदा सोही बिगो कायम गरी सजायको मागदावी लिइएको देखिन्छः\n\n| प्रतिवादी | भूमिका/अभियोग | दफा | मागदावी |\n| --- | --- | --- | --- |\n| मोहन स्नेही रसाईली | मालपोत प्रमुख — दर्ता निर्णय/सदर, कागजात नष्ट | ८(१)(ज) र १२ | कैद + बिगोबमोजिम जरिवाना + बिगो असुली |\n| अग्नी बहादुर शाही | ना.सु. — टिप्पणी उठान, कागजात नष्ट | ८(१)(ज) र १२ | कैद + बिगोबमोजिम जरिवाना + बिगो असुली |\n| मान बहादुर चन्द | नापी अधिकृत — कित्ताकाट आदेश/पत्राचार | ८(१)(ज) | कैद + बिगोबमोजिम जरिवाना + बिगो असुली |\n| दशरथ मण्डल | सर्भेक्षक — देखावटी फिल्ड प्रतिवेदन | ८(१)(ज) | कैद + बिगोबमोजिम जरिवाना + बिगो असुली |\n| विन्द्रा, कमल, सुशिल, बिमल रावल | जग्गा संयुक्त नाममा दर्ता गराउने (मतियार) | ८(१)(ज) सँग दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक व्यवस्था | मुख्य कसुरदार सरहको बिगो/कैद तथा भोग हटाई जग्गा जंगलकै नाममा कायम |\n\n### ख) प्रतिवादीको बयानको सार\n\n| प्रतिवादी | पद | अनुसन्धान अधिकारीसमक्ष दिएको बयान (सार) | विशेष अदालतमा दिएको बयान (सार) |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **विन्द्रा रावल** | विवादित जग्गाकी संयुक्त जग्गाधनी | श्रीमान् लोकबहादुर रावलले २०२५ सालतिर जग्गा खरिद गरी भोगचलन गर्दै आएको, २०६८ सालमा स्थानीय सर्जमिन, गा.वि.स.को सिफारिस तथा नापी–मालपोतको प्रक्रियापछि आफू र छोराहरूको संयुक्त नाममा जग्गाधनी पूर्जा बनेको, आफू निरक्षर भएकाले प्रक्रियाबारे धेरै जानकारी नभएको र छोराहरूले भनेबमोजिम कागजातमा ल्याप्चे लगाएको मात्र हो भन्ने जिकिर।  | श्रीमान्ले गोपाल श्रेष्ठबाट जग्गा खरिद गरी भोगचलन गरेको, कागजात हराएकाले मालपोत कार्यालयमा निवेदन दिएको, त्यसपछिको सम्पूर्ण प्रक्रिया कार्यालयले गरेको, सार्वजनिक जग्गा भएको थाहा पाएपछि भोगचलन वा हक हस्तान्तरण नगरेको र आफू निर्दोष रहेको जिकिर।  |\n| **कमलबहादुर रावल** | विवादित जग्गाका संयुक्त जग्गाधनी | बुबाले २०२३/२४ सालदेखि जग्गा भोगचलन गर्दै आएको, बुबाको मृत्युपछि कागजात नभेटिएकाले मालपोत कार्यालयमा निवेदन दिएको, स्थानीय सर्जमिन, नापी प्रतिवेदन र मालपोतको प्रक्रियापछि पूर्जा प्राप्त भएको, आफूहरूले कानुनी प्रक्रिया मात्र पूरा गरेको र सार्वजनिक जग्गा भन्ने कुरा पछि मात्र थाहा पाएको जिकिर। | बुबाले गोपाल श्रेष्ठबाट जग्गा खरिद गरेको, द्वन्द्वका कारण कागजात हराएको, आफूले मालपोतमा निवेदन दिएको मात्र हो, बाँकी प्रक्रिया कार्यालयले गरेको, सार्वजनिक जग्गा भएको थाहा पाएपछि कुनै बिक्री वा संरचना निर्माण नगरेको र आफू निर्दोष रहेको जिकिर। |\n| **विमलबहादुर रावल** | विवादित जग्गाका संयुक्त जग्गाधनी | बुबाले भोगचलन गर्दै आएको पैतृक जग्गाको कागजात नभेटिएकाले मालपोत कार्यालयको निर्देशनअनुसार भोगको सिफारिस लिई पूर्जा बनाएको, सबै प्रक्रिया कार्यालयकै निर्देशनअनुसार भएको, आफूहरूले जग्गा बिक्री वा अन्य कारोबार नगरेको जिकिर। | बुबाले पुरानै समयदेखि भोगचलन गरेको, आफूहरूले निवेदन दिएको बाहेक सम्पूर्ण प्रक्रिया कार्यालयले गरेको, सार्वजनिक जग्गा भएको थाहा पाएपछि कुनै कारोबार नगरेको र आफू निर्दोष रहेको जिकिर। |\n| **सुशीलबहादुर रावल** | विवादित जग्गाका संयुक्त जग्गाधनी | बुबाको भोगचलनमा रहेको जग्गाको कागजात हराएकाले मालपोत कार्यालयमा निवेदन दिएको, स्थानीय तहको सिफारिस, सर्जमिन र नापी प्रतिवेदनका आधारमा पूर्जा प्राप्त भएको, अभिलेखीकरण नगर्नु मालपोत कार्यालयकै जिम्मेवारी भएको जिकिर। | कमलबहादुर रावलले जिकिर गरेकै व्यहोरा दोहोर्‍याउँदै आफूहरूले कानुनी प्रक्रिया मात्र पूरा गरेको, कुनै मिलेमतो नगरेको र सार्वजनिक जग्गा भएको थाहा पाएपछि कुनै लाभ नलिएको जिकिर। |\n| **मोहनबहादुर स्नेही रसाइली** | तत्कालीन कार्यालय प्रमुख, मालपोत कार्यालय टीकापुर | निवेदनपछि नापी कार्यालयबाट फिल्ड प्रतिवेदन, स्थानीय तहको सर्जमिन तथा अन्य कागजातका आधारमा प्रक्रिया अघि बढाएको, आफूले स्रेस्ता पूर्जा तयार नगरेको, निर्णय त्रुटिपूर्ण भएपछि स्रेस्ता खारेज गर्नुपर्ने अवस्था आएको, जग्गाधनी पूर्जामा आफ्नो दस्तखत नभएको र आफूले गैरकानुनी निर्णय नगरेको जिकिर। | आफूले केवल कित्ताकाटका लागि नापी कार्यालयमा पत्राचार गरेको, दर्ता वा पूर्जा जारी गर्ने निर्णय नगरेको, कागजात नष्ट वा लुकाएको आरोप अस्वीकार गर्दै कुनै मिलेमतो नगरेको जिकिर। |\n| **अग्नीबहादुर शाही** | तत्कालीन नायब सुब्बा, मालपोत कार्यालय टीकापुर | कार्यालय प्रमुखको निर्देशनअनुसार स्थानीय तहको सिफारिस र नापी प्रतिवेदनका आधारमा टिप्पणी उठाएको मात्र हो, सम्पूर्ण मूल फाइल कार्यालय प्रमुखसँगै रहने भएकाले त्यसपछिको निर्णय वा कागजातबारे आफूलाई जानकारी नभएको जिकिर। | निवेदनपछि नियमित प्रक्रियाअनुसार नापी कार्यालयमा पठाएको मात्र हो, नापी र सर्जमिन प्रतिवेदनका आधारमा प्रक्रिया अघि बढाएको, निर्णय कार्यालय प्रमुखको भएको र आफूले कुनै कागजात नष्ट नगरेको जिकिर। |\n| **दशरथ मण्डल** | तत्कालीन सर्भेक्षक, नापी कार्यालय टीकापुर | मालपोत कार्यालयको पत्र र स्थानीय सर्जमिनका आधारमा फिल्ड निरीक्षण गर्दा निवेदकहरूले धेरै वर्षदेखि भोगचलन गरेको देखिएकाले सोहीअनुसार फिल्ड प्रतिवेदन दिएको, जग्गाको स्वामित्व निर्धारण गर्ने अधिकार आफूलाई नभएको जिकिर। | कार्यालयले दिएको कागजातअनुसार फिल्ड प्रतिवेदन दिएको, सार्वजनिक जग्गा भन्ने जानकारी नभएको, वरिष्ठको निर्देशन कार्यान्वयन गरेको मात्र हो र दर्ता गर्ने अधिकार आफूलाई नभएको जिकिर। |\n| **मानबहादुर चन्द** | तत्कालीन नापी अधिकृत (कार्यालय प्रमुख), नापी कार्यालय टीकापुर | मालपोत कार्यालयको पत्र, स्थानीय सर्जमिन र फिल्ड प्रतिवेदनका आधारमा कित्ताकाट गरी पठाएको, व्यक्तिको नाममा स्रेस्ता कायम गर्ने अधिकार मालपोत कार्यालयको भएको, नापी कार्यालयले केवल प्राविधिक प्रक्रिया पूरा गरेको जिकिर। | नापी कार्यालयले फिल्डबुक होइन, प्लट रजिस्टर तथा मालपोत कार्यालयको आदेशअनुसार प्रक्रिया पूरा गरेको, सार्वजनिक जग्गा व्यक्तिको नाममा दर्ता गर्ने निर्णयमा आफ्नो कुनै भूमिका वा मिलेमतो नरहेको जिकिर। |\n\n### ग) विशेष अदालतको फैसलाको सार\n\nश्री विशेष अदालतले मिति २०८१/१०/०७ मा फैसला गर्दै विवादित कि.नं. ९०८ साविकदेखि नै सरकारी जङ्गलको रूपमा रहेको सरकारी सार्वजनिक जग्गा भएको र त्यस्तो जग्गालाई गैरकानूनी रूपमा व्यक्तिको नाममा दर्ता गरिएको ठहर गरेको देखिन्छ। अदालतले फिल्डबुक, प्लट रजिस्टर तथा स्रेस्ता अभिलेखबाट उक्त जग्गाको सरकारी जङ्गलको हैसियत स्पष्ट रूपमा पुष्टि भएको, त्यसविपरीत प्रतिवादीहरूले आधिकारिक अभिलेखलाई बेवास्ता गरी मालपोत ऐन, २०३४, मालपोत नियमावली, २०३६ तथा जग्गा नापजाँच ऐन, २०१९ ले निर्धारण गरेको कानुनी प्रक्रिया पालना नगरी देखावटी सिफारिस, सर्जमिन तथा फिल्ड प्रतिवेदनका आधारमा सरकारी जग्गा निजी व्यक्तिको नाममा दर्ता गराएको निष्कर्ष निकालेको छ। अदालतले नापी तथा मालपोत कार्यालयका कर्मचारीहरू र निजी प्रतिवादीहरूले आपसी मिलेमतोमा गैरकानूनी रूपमा दर्ता प्रक्रिया सम्पन्न गरेको, सरकारी अभिलेखसँग मेल नखाने कागजातलाई आधार बनाएको तथा सम्पूर्ण परिस्थितिबाट प्रतिवादीहरूको आपराधिक मनसाय (Mens Rea) र गैरकानूनी कार्य (Actus Reus) दुवै पुष्टि भएको उल्लेख गरेको छ। साथै, अभियोजन पक्षले पेश गरेका नापी तथा मालपोत कार्यालयका अभिलेख, कागजात तथा मौखिक प्रमाणबाट अभियोग पुष्टि भएको ठहर गर्दै अदालतले सबै आठ जना प्रतिवादीलाई भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ८(१)(ज) बमोजिम कसुरदार ठहर गरेको देखिन्छ।\n\n| प्रतिवादी | ठहर | सजाय |\n| --- | --- | --- |\n| मोहन स्नेही रसाईली | दोषी (भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ८(१)(ज)) | १ वर्ष कैद; रु. ९,३७,५००/- जरिवाना |\n| मान बहादुर चन्द | दोषी (भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ कोदफा ८(१)(ज)) | ९ महिना कैद; रु. ९,३७,५००/- जरिवाना  |\n| अग्नी बहादुर शाही | दोषी (भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ कोदफा ८(१)(ज)) | ६ महिना कैद; रु. ९,३७,५००/- जरिवाना |\n| दशरथ मण्डल | दोषी (भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ कोदफा ८(१)(ज)) | ६ महिना कैद; रु. ९,३७,५००/- जरिवाना |\n| कमल बहादुर रावल | मतियार (भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ कोदफा २२) | ६ महिना कैद; रु. ९,३७,५००/- जरिवाना |\n| विमल बहादुर रावल | मतियार (भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ कोदफा २२) | ६ महिना कैद; रु. ९,३७,५००/- जरिवाना |\n| सुशिल बहादुर रावल | मतियार (भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ कोदफा २२) | ६ महिना कैद; रु. ९,३७,५००/- जरिवाना |\n| विन्द्रा रावल | मतियार (भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ कोदफा २२) | ६ महिना कैद ठहर; ८२ वर्षकी एकल वृद्ध महिला भएकोले ज्येष्ठ नागरिक सम्बन्धी ऐन, २०६३ को दफा १२(१)(ग) बमोजिम ७५% छुट → १ महिना १५ दिन; रु. ९,३७,५००/- जरिवाना |\n\n**बिगो सम्बन्धी ठहर:** अदालतले अख्तियार को रु. २४,०६,६९,०००।– को बिगो दावी भने अस्वीकार गरेको देखिन्छ। यो दावी आ.व. २०८०/०८१ को मूल्याङ्कनमा आधारित भएको र जग्गा दर्ता गर्दाको वारदात समय (आ.व. २०६८/०६९) कायम न्यूनतम मूल्यलाई आधार लिनु वाञ्छनीय हुने भन्दै मालपोत च.नं. ३८७९ मिति वि सं २०८०-११-१० को पत्र तथा आरोपपत्रको प्रकरण १.६ ले समेत उल्लेख गरेको **रु. ७५,००,०००।–** लाई आधिकारिक मूल्य मानी सोही बमोजिम बिगो कायम गरेको देखिन्छ।\n\n**जरिवाना तथा क्षतिपूर्ति:** सबै आठ जनालाई बिगोको दामासाहीमा जनही रु. ९,३७,५००।– जरिवाना तथा अपराध पीडित संरक्षण ऐन, २०७५ को दफा ४१(३) बमोजिम जनही रु. ३७,५००।– पीडित राहत कोषमा बुझाउने ठहर भएको देखिन्छ। कित्ता नं. ९०८ नेपाल सरकारको जंगलकै नाममा कायम गरी विन्द्रा रावल समेतको संयुक्त दर्ता स्रेस्ता बदर गर्न मालपोत कार्यालय कैलालीलाई लेखी पठाउने आदेश समेत भएको देखिन्छ।\n\n**आंशिक सफाई (दफा १२):** मोहन स्नेही रसाईली र अग्नी बहादुर शाहीउपरको कागजात नष्ट गरेको दफा १२ को आरोपदावी पुग्न नसक्ने ठहर भई निजहरूले सो हदसम्म सफाई पाएको देखिन्छ। टिप्पणी/निर्णय/स्रेस्ता कति मिति, कसरी नष्ट वा लुकाइयो भन्ने प्रत्यक्ष साक्षी वा वस्तुगत प्रमाण नभएको र प्रमाण ऐन, २०३१ को दफा २५ अनुसार प्रमाणको भार वादी नेपाल सरकारको हुने तर सो भार पूरा नभएको हुँदा अनुमानमा दोषी ठहर गर्न नमिल्ने आधार लिइयो।\n\n### घ) पुनरावेदन\n\nउक्त फैसला विरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन दर्ता भएको छ। उक्त पुनरावेदन (मुद्दा नं. ०८२-CR-०२६२) हाल सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन रहेको छ।","key_allegations":["मालपोत कार्यालय टीकापुरका तत्कालीन कार्यालय प्रमुख मोहन स्नेही रसाईली र नायब सुब्बा अग्नी बहादुर शाहीले कैलालीको साविक नारायणपुर–८ स्थित फिल्डबुकमा जंगल जनिएको सरकारी सार्वजनिक कित्ता नं. ३५१ बाट २०६८ सालमा कित्ता नं. ९०८ को १५ बिगाहा जग्गा व्यक्तिको संयुक्त नाममा स्रेस्ता पूर्जा कायम गराई हकहस्तान्तरण गरेर करिब रु. २४ करोड ६ लाख सार्वजनिक सम्पत्तिमा हानि पुर्‍याएको।","नापी कार्यालय टीकापुरका तत्कालीन कार्यालय प्रमुख एवं नापी अधिकृत मान बहादुर चन्द र सर्वेक्षक दशरथ मण्डलले कार्यालय अभिलेख अनदेखा गरी जग्गा हकभोगको हो भन्ने प्रतिवेदन र कित्ताकाट आदेशका आधारमा जंगल कायम सरकारी जग्गा व्यक्तिको नाममा दर्ता गर्न सहयोग गरेको।","सम्बन्धित निजी व्यक्तिहरूले आफ्नो जग्गाबीचको जंगल कायम सार्वजनिक जग्गा आफूखुसी भोग गरेको आधारमा बिना प्रमाण जग्गाधनी पूर्जा मागी मालपोत र नापी कार्यालयका कर्मचारीसँग मिलेमतो गरेर कित्ता नं. ९०८ को १५ बिगाहा जग्गा संयुक्त नाममा दर्ता गराएको।"],"timeline":[{"date":"1964-04-13","title":"सरकारी जंगलको रूपमा फिल्डबुक कायम","date_bs":"2021-01-01","description":"साविक कि.नं. १३९ को फिल्डबुकमा जग्गा \"जङ्गल\" भनी उल्लेख गरियो। यही अभिलेख यस मुद्दाको आधारभूत विवाद बन्यो।"},{"date":"1967-10-26","title":"जग्गाको प्रारम्भिक हक हस्तान्तरण","date_bs":"2024-07-09","description":"कैलाली मालपोतको निर्णयबाट कि.नं. १६० र १६१ जयपत्र डगौरा थारुको नामबाट सिद्धीप्रसाद श्रेष्ठले प्राप्त गरेको"},{"date":"1967-04-14","title":"रावल परिवारले भोगचलन सुरु गरेको दाबी (पुरा मिति यकिन हुन नसकेको)","date_bs":"2024-01-01","description":"लोकबहादुर रावलले गोपाल श्रेष्ठबाट जग्गा लिएर भोगचलन गर्न थालेको भन्ने बयान तर यसको लिखित प्रमाण पेश हुन नसकेको।"},{"date":"1996-06-20","title":"विन्द्रा रावलले कि.नं. १६० र १६१ राजीनामाबाट प्राप्त गरेको","date_bs":"2053-03-06","description":"कि.नं. १३९ बाट कित्ताकाट भएका कि.नं. १६० र १६१ सिद्धीप्रसाद श्रेष्ठबाट विन्द्रा रावलका नाममा राजीनामा गरी हक हस्तान्तरण भएको।"},{"date":"2012-01-09","title":"भोगचलनको निवेदन र गा.वि.स.को सिफारिस","date_bs":"2068-09-25","description":"विन्द्रा रावलको तर्फबाट धनसिंहपुर गा.वि.स.मा भोगचलनको निवेदन दिइयो; गा.वि.स. सचिव बलबहादुर रावलले '२०३१ सालदेखि भोगचलन'  गर्दै आएको भनी सिफारिस गरेको"},{"date":"2012-01-11","title":"मालपोतले नापी कार्यालयसँग फिल्ड प्रतिवेदन माग गरेको","date_bs":"2068-09-27","description":"मालपोत कार्यालय टीकापुरले  नापी कार्यालयसँग कि.नं. ३५१ सम्बन्धी फिल्ड प्रतिवेदन माग गरेको।"},{"date":"2012-01-13","title":"कित्ताकाट गरी कि.नं. ९०८ व्यक्तिको संयुक्त नाममा दर्ता","date_bs":"2068-09-29","description":"मालपोत कार्यालयको अनुरोधमा नापी कार्यालयले साविक जङ्गल रहेको कि.नं. ३५१ बाट कित्ताकाट गरी कि.नं. ९०८ (१५–०–० ज.वि.) कायम गर्‍यो। त्यसपछि मालपोत कार्यालयका नायब सुब्बा अग्नीबहादुर शाहीले उक्त जग्गा विन्द्रा रावलसहितको परिवारको नाममा दर्ता गर्न टिप्पणी उठाए र कार्यालय प्रमुख मोहनबहादुर स्नेही रसाइलीले त्यसलाई सदर गरे। सोही आधारमा विन्द्रा रावल, कमलबहादुर रावल, विमलबहादुर रावल र सुशीलबहादुर रावलको संयुक्त नाममा जग्गाधनी दर्ता प्रमाणपूर्जा जारी गरियो।"},{"date":"2023-02-12","title":"अख्तियारमा बेनामी उजुरी दर्ता, अनुसन्धान सुरु","date_bs":"2079-10-29","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा  बेनामी उजुरीबाट सरकारी जङ्गल जग्गा व्यक्तिको नाममा दर्ता गरेको सम्बन्धी अनुसन्धान सुरु भयो।"},{"date":"2024-05-19","title":"विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर र प्रेस विज्ञप्ति","date_bs":"2081-02-06","description":"अख्तियारले मोहन स्नेही रसाइली, अग्नीबहादुर शाही, मानबहादुर चन्द, दशरथ मण्डल र विन्द्रा/कमल/विमल/सुशील रावलसमेत ८ जनाविरुद्ध भ्र.नि.ऐन २०५९ को दफा ८(१)(ज), दफा १२ र दफा २२ बमोजिम रु. २४,०६,६९,०००।– बिगो कायम गरी आरोपपत्र दायर गरी सोही दिन प्रेस विज्ञप्ति प्रकाशित गरेको।"},{"date":"2025-01-20","title":"विशेष अदालतको फैसलाः दोषी ठहर, आंशिक सफाई","date_bs":"2081-10-07","description":"विशेष अदालतले सबै ८ प्रतिवादीलाई दफा ८(१)(ज) मा दोषी ठहर गर्‍यो (रसाइली १ वर्ष, चन्द ९ महिना, अन्य ६ महिना; विन्द्रा रावललाई जेष्ठ नागरिकको नाताले ७५% छुट दिई १ महिना १५ दिन; जनही रु. ९,३७,५००।– जरिवाना)।\nबिगो रु. २४ करोडको दावी अस्वीकृत गरी रु. ७५,००,०००।– कायम; \nरसाइली र शाहीलाई दफा १२ (कागजात नष्ट) बाट सफाई; कि.नं. ९०८ जङ्गलकै नाममा कायम गर्न आदेश।"}],"ai_generated_sections":[],"evidence":[{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/ciaa_press_release/2666","additional_details":"यो प्रेस विज्ञप्ति उक्त मुद्दामा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले दायर गरेको आरोपपत्र, प्रतिवादीहरू, अभियोग तथा मागदाबीको आधिकारिक सार प्रस्तुत गर्ने प्राथमिक स्रोत हो।","material":{"display_name":"जिल्ला कैलाली, मालपोत कार्यालय, टीकापुरका तत्कालीन कार्यालय प्रमुख मोहन स्नेही रसाईली र नापी कार्यालय, टीकापुरका तत्कालीन कार्यालय प्रमुख एवं नापी अधिकृत मान बहादुर चन्दसमेत ८ जना उपर गैरकानूनी लाभ तथा हानी पुर्‍याई भ्रष्टाचार गरेको सम्बन्धी आरोप-पत्र दायर।","material_type":"press_release","urls":[{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/2666. जिल्ला कैलाली, मालपोत कार्यालय, टीकापुरका तत्कालीन कार्यालय प्रमुख मोहन स्नेही रसाईल - 2.pdf","role":"RAW"},{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/2666. जिल्ला कैलाली, मालपोत कार्यालय, टीकापुरका तत्कालीन कार्यालय प्रमुख मोहन स्नेही रसाईल - 1.doc","role":"ALTERNATE"},{"link":"https://ciaa.gov.np/pressrelease/2666","role":"SOURCE_PAGE"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/court_order/special.080-cr-0173","additional_details":"यो फैसला उक्त मुद्दाको प्राथमिक न्यायिक अभिलेख हो, जसमा अभियोग, प्रतिवादीहरूको बयान, अदालतको कानुनी विश्लेषण तथा अन्तिम ठहर समावेश छन्।","material":{"display_name":"080-CR-0173 आदेश","material_type":"court_order","urls":[{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/court-orders/special/080-CR-0173.1.doc","role":"RAW"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/news/20260608.1bb9aa7e","additional_details":"यो समाचार रिपोर्ट उक्त मुद्दामा अख्तियारद्वारा दायर गरिएको आरोपपत्र, अभियोग तथा मागदाबीको पृष्ठभूमि प्रस्तुत गर्ने माध्यमिक स्रोत हो।","material":{"display_name":"मालपोत कार्यालय टीकापुरका तत्कालीन प्रमुखसहित ८ जनाविरुद्ध भ्रष्टाचार मुद्दा","material_type":"news","urls":[{"link":"https://nayasandesh.com/archives/38432","role":"RAW"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/cdad9242d788ad87e9d1bfe38899dcfcaeb310e0370c8cf61056825386c57eb3.md","role":"MARKDOWN"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/news/20260608.80a5cad8","additional_details":"यो समाचार उक्त मुद्दामा विशेष अदालतले गरेको फैसला, दोषी ठहर तथा सजायसम्बन्धी विवरण प्रस्तुत गर्ने माध्यमिक स्रोत हो।","material":{"display_name":"मालपोत कार्यालय टीकापुरका तत्कालीन प्रमुख रसाईली भ्रष्टाचार मुद्धामा दोषी ठहर","material_type":"news","urls":[{"link":"https://attariyaonline.com/112450/","role":"RAW"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/d82c80cd7fe2d0c4e5359c3696f7c3c3a289b22134cda3d6649dc113f6aa6642.md","role":"MARKDOWN"}]}}],"notes":"","court_cases":["https://jawafdehi.org/courtcase/special/080-cr-0173","https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/082-cr-0262"],"missing_details":"यस मुद्दाको आरोपपत्र सार्वजनिक भएको छैन।\nTimeline section मा कतिपय घटनाहरुको पुर्ण मिति समावेश गरिएको छैन।\nप्रस्तुत मुद्दामा उल्लेख भएका विवरण अख्तियारले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्ति र विशेष अदालतको फैसलामा आधारित छन्।","bigo":7500000,"weight":0,"versionInfo":{"action":"published","datetime":"2026-07-22T12:36:48.864918+00:00"},"created_at":"2026-05-05T20:40:27.522336+05:45","updated_at":"2026-10-05T22:35:07.311628+05:45"}