{"id":2468,"slug":"dap-fertilizer-quality-case-078-cr-0036","public_iri":"https://jawafdehi.org/case/dap-fertilizer-quality-case-078-cr-0036","offence_type":"CORRUPTION","case_type":"CORRUPTION","state":"PUBLISHED","title":"कृषि सामाग्री कम्पनीको डि.ए.पि. मल खरिद घोटाला: कम गुणस्तरको मलमा रु. १ अर्बभन्दा बढी भुक्तानी (078-CR-0036)","short_description":"कम गुणस्तरको डि.ए.पि. मललाई गुणस्तरयुक्त देखाई आपूर्तिकर्तालाई रु. १ अर्बभन्दा बढी भुक्तानी भएको यस मुद्दामा विशेष अदालतले आपूर्तिकर्ता विनित जोशी र परीक्षण प्रतिवेदन दिने NESS का पदाधिकारीहरूलाई जरिवानासहित दोषी ठहर गर्दै कृषि सामाग्री कम्पनीका प्रबन्ध सञ्चालक नेत्र बहादुर भण्डारीसमेतलाई सफाई दियो।","authors":[{"slug":"gaurav-karki","display_name":"Gaurav Karki","name_ne":"गौरव कार्की","photo_url":"https://jawafdehi.org/assets/teammembers/gaurav.webp","title":"Caseworker","has_public_page":true}],"case_publish_date":"2026-10-26","public_edit_history":[],"public_notes":"","thumbnail":null,"banner":null,"thumbnail_image_id":null,"banner_image_id":null,"thumbnail_url":"","banner_url":"","case_start_date":"2022-01-02","case_end_date":"2023-01-05","dates":{"stages":[{"end":"2023-01-05","stage":"initial","start":"2022-01-02","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/special/078-cr-0036"},{"stage":"appeal","start":"2023-06-15","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/079-cr-1809"}]},"status":"ongoing","case_track":null,"status_override":null,"proceedings_started_on":"2022-01-02","proceedings_decided_on":null,"appeal_verdicts":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/079-cr-1809":null},"appeal_parties":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/079-cr-1809":["https://jawafdehi.org/entity/person/bholanath-caudhari","https://jawafdehi.org/entity/person/durga-prasad-pande","https://jawafdehi.org/entity/person/joshi-bij-haus-pra-li","https://jawafdehi.org/entity/person/mahendra-kumar-daga","https://jawafdehi.org/entity/person/manoj-acarya","https://jawafdehi.org/entity/person/nepal-inbhaeramental-end-saintiphik-sarbhises-pra-li","https://jawafdehi.org/entity/person/netra-bahadur-bhandari","https://jawafdehi.org/entity/person/pushkar-dip-budha","https://jawafdehi.org/entity/person/salil-devakota","https://jawafdehi.org/entity/person/sunil-babu-khatri","https://jawafdehi.org/entity/person/vinit-joshi","https://jawafdehi.org/entity/person/vishnu-prasad-pokharel"]},"entities":[{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/netra-bahadur-bhandari","display_name":"नेत्र बहादुर भण्डारी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"कृषि सामग्री कम्पनीका प्रबन्ध सञ्चालक; सर्भेयर प्रतिवेदनकै आधारमा भुक्तानी दिएको","name":{"en":"नेत्र बहादुर भण्डारी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/vishnu-prasad-pokharel","display_name":"विष्णु प्रसाद पोखरेल","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"कृषि सामग्री कम्पनीका प्रबन्धक; सर्भेयर प्रतिवेदनकै आधारमा भुक्तानी दिएको","name":{"en":"विष्णु प्रसाद पोखरेल","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/durga-prasad-pande","display_name":"दुर्गा प्रसाद पाण्डे","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"कृषि सामग्री कम्पनीका सहायक प्रबन्धक; सर्भेयर प्रतिवेदनकै आधारमा भुक्तानी दिएको","name":{"en":"दुर्गा प्रसाद पाण्डे","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/pushkar-dip-budha","display_name":"पुष्कर दिप बुढा","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"कृषि सामग्री कम्पनीका उपप्रबन्धक; सर्भेयर प्रतिवेदनकै आधारमा भुक्तानी दिएको","name":{"en":"पुष्कर दिप बुढा","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/vinit-joshi","display_name":"विनित जोशी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"जोशी बिज हाउसका कार्यकारी निर्देशक; स्पेसिफिकेशनभन्दा कम गुणस्तरको डिएपि मल आपूर्ति गरेको","name":{"en":"विनित जोशी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/joshi-bij-haus-pra-li","display_name":"जोशी बिज हाउस प्रा.लि.","entity_type":"Organization","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"मल आपूर्तिकर्ता कम्पनी; विनित जोशीले तर्फबाट काम गरेकोले संस्थालाई सजाय नमिल्ने","name":{"en":"जोशी बिज हाउस प्रा.लि.","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/nepal-inbhaeramental-end-saintiphik-sarbhises-pra-li","display_name":"नेपाल ईन्भाएरमेन्टल एण्ड साईन्टीफीक सर्भिसेस् प्रा.लि.","entity_type":"Organization","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"स्वतन्त्र सर्भेयर कम्पनी; कर्मचारीले कार्य गरेकोले संस्थाको संलग्नता नदेखिएको","name":{"en":"नेपाल ईन्भाएरमेन्टल एण्ड साईन्टीफीक सर्भिसेस् प्रा.लि.","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/salil-devakota","display_name":"सलिल देवकोटा","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"NESS का प्रबन्ध निर्देशक; कम गुणस्तरको मललाई गुणस्तरको देखाई गलत प्रतिवेदन दिएको","name":{"en":"सलिल देवकोटा","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/sunil-babu-khatri","display_name":"सुनिल बाबु खत्री","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"NESS का ल्याब डाइरेक्टर; परीक्षण प्रतिवेदनको जवाफदेही, गलत प्रतिवेदन दिएको","name":{"en":"सुनिल बाबु खत्री","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/mahendra-kumar-daga","display_name":"महेन्द्र कुमार डागा","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"NESS का सिनियर सर्भेयर; कम्पनीलाई पठाइएको गलत परीक्षण प्रतिवेदनमा हस्ताक्षर","name":{"en":"महेन्द्र कुमार डागा","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/manoj-acarya","display_name":"मनोज आचार्य","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"NESS का कार्यालय सहायक; सम्झौता गरे पनि ल्याब परीक्षणमा संलग्नता नदेखिएको","name":{"en":"मनोज आचार्य","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bholanath-caudhari","display_name":"भोलानाथ चौधरी","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"NESS का परामर्शदाता/सहायक सर्भेयर; भन्सारमा पेश गलत परीक्षण प्रतिवेदनमा हस्ताक्षर","name":{"en":"भोलानाथ चौधरी","ne":null},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/district/kathmandu-np0327","display_name":"Kathmandu","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:District","type":"location","outcome":null,"notes":"कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडको प्रधान कार्यालय कुलेश्वर तथा मल भण्डारण गोदाम रहेको र विवादित डि.ए.पि. मलको नमुना संकलन भएको जिल्ला","name":{"en":"Kathmandu","ne":"काठमाडौँ"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/biratnagar","display_name":"Biratnagar","entity_type":"Place","type":"location","outcome":null,"notes":"सम्झौताबमोजिमको डि.ए.पि. मल कृषि सामग्री कम्पनीलाई डेलिभरी भएको भन्सार/डेलिभरी स्थान","name":{"en":"Biratnagar","ne":"विराटनगर"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/government/soe/krishi-samagri","display_name":"Agricultural Materials Company Ltd.","entity_type":"Organization,GovernmentOrganization","type":"related","outcome":null,"notes":"Contract No. 89/077/078 बाट डि.ए.पि. मल खरिद गरी रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ भुक्तानी दिएको तथा आरोपितहरू कार्यरत रहेको सरकारी स्वामित्वको कम्पनी; हानिनोक्सानी भएको निकाय","name":{"en":"Agricultural Materials Company Ltd.","ne":"कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/government/department/bureau-standards","display_name":"Nepal Standards and Metrology Department","entity_type":"GovernmentOrganization","type":"related","outcome":null,"notes":"आयोगले पठाएको मलको नमुना परीक्षण गरी कम गुणस्तरको देखाउने प्रतिवेदन दिएको विभाग; प्रतिवेदनको विश्वसनीयता मुद्दाको मुख्य विवाद","name":{"en":"Nepal Standards and Metrology Department","ne":"नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभाग"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/joshi-bij-haus-pra-li","display_name":"जोशी बिज हाउस प्रा.लि.","entity_type":"Organization","type":"related","outcome":null,"notes":"Contract No. 89/077/078 अन्तर्गत डि.ए.पि. मल आपूर्ति गर्ने आपूर्तिकर्ता फर्म; कूल रकमको ९०% रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ एलसीमार्फत भुक्तानी प्राप्त गरेको","name":{"en":"जोशी बिज हाउस प्रा.लि.","ne":null},"image":null}],"tags":["भ्रष्टाचार","अपचय","अनियमितता","गलत रिपोर्ट","सार्वजनिक खरिद","कृषि"],"description":"### क) अभियोगदावीको सार\n\nकृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय अन्तर्गतको कृषि सामाग्री कम्पनी लिमिटेडले **Contract No. 89/077/078** बाट खरिद गरेको डि.ए.पि. मल नेपाल सरकारले तोकेको गुणस्तरमा नरहेको र कम गुणस्तरको मल खरिद गरी आर्थिक अनियमितता गरेको भन्ने उजुरी निवेदनका आधारमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अनुसन्धान गरी मिति **२०७८।०९।१८** गते विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको हो।\n\n**१.** कम्पनीका कर्मचारीहरू र आपूर्तिकर्तासमेतको मिलेमतोमा कम गुणस्तरको मललाई गुणस्तरयुक्त मल भनी **रासायनिक मल (नियन्त्रण) आदेश, २०५५** एवं **सार्वजनिक खरिद ऐन, २०६३** तथा **नियमावली, २०६४** विपरीत, विना प्रतिस्पर्धा, प्रमाणपत्र अद्यावधिक नगरेको संस्था **Nepal Environmental and Scientific Services (P) Ltd.** लाई मलको गुणस्तर परीक्षण प्रतिवेदन दिन लगाइएको देखियो।\n\n**२.** सो ठेक्काबाट प्राप्त मलको नमूना परीक्षण गराउँदा **नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभाग**बाट प्राप्त परीक्षण प्रतिवेदन अनुसार स्पेशिफिकेशनविपरीत निम्न नतिजा देखियो — Moisture 1.5% (Maximum) हुनुपर्नेमा **12.4%**, Total Nitrogen 18% (Minimum) हुनुपर्नेमा **14.2%**, Ammoniacal Nitrogen 17% (Minimum) हुनुपर्नेमा **13.6%**, Total Phosphorus (as P2O5) 46% (Minimum) हुनुपर्नेमा **45.1%**, Water Soluble Phosphates (as P2O5) 41% (Minimum) हुनुपर्नेमा **33.1%**।\n\n**३.** यसरी तोकिएको स्पेशिफिकेशनभन्दा कम गुणस्तरको मललाई कम्पनीले तयार गरेको स्पेशिफिकेशन बमोजिमकै गुणस्तरको भएको भनी गलत परीक्षण प्रतिवेदन बनाई भन्सार नाका तथा कृषि सामाग्री कम्पनी लिमिटेडको प्रधान कार्यालयमा पेश गरे/गराएको र सोही प्रतिवेदनसमेतका आधारमा आपूर्तिकर्तालाई कूल रकमको ९०% ले हुन आउने रकम **रु. १,००,५३,२२,४०६।७२ (एक अर्ब त्रिपन्न लाख बाईस हजार चार सय छ रुपैयाँ बहत्तर पैसा)** भुक्तानी भई सरकारी रकम हानि नोक्सानी भएको पुष्टि हुन आएको।\n\n**४.** आरोपपत्र **अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८** को दफा १८ र ३५ तथा **भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९** को दफा ३६ बमोजिम दायर गरिएको हो।\n\n| प्रतिवादी | भूमिका/अभियोग | बिगो | मागदावी |\n| --- | --- | --- | --- |\n| नेत्र बहादुर भण्डारी | कृषि सामाग्री कम्पनी लि.का प्रबन्ध सञ्चालक; सर्भेयर नियुक्ति र ९०% भुक्तानी निर्णयमा संलग्न | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा १७ को कसुरमा दफा ३(१) तथा ३(१)(झ) बमोजिम सजाय, बिगो असुलउपर र प्रमुख पदाधिकारी भएकोले दफा २४ बमोजिम थप सजाय |\n| विष्णु प्रसाद पोखरेल | कम्पनीका प्रबन्धक | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा १७ को कसुरमा दफा ३(१) तथा ३(१)(झ) बमोजिम सजाय र बिगो असुलउपर |\n| दुर्गा प्रसाद पाण्डे | कम्पनीका सहायक प्रबन्धक | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा १७ को कसुरमा दफा ३(१) तथा ३(१)(झ) बमोजिम सजाय र बिगो असुलउपर |\n| पुष्कर दिप बुढा | कम्पनीका उप-प्रबन्धक | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा १७ को कसुरमा दफा ३(१) तथा ३(१)(झ) बमोजिम सजाय र बिगो असुलउपर |\n| Nepal Environmental and Scientific Services (P) Ltd. | गलत परीक्षण प्रतिवेदन तयार गर्ने/गराउने संस्था | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा ८(४) बमोजिम सजाय |\n| सलिल देवकोटा | NESS का प्रबन्ध निदेशक, संस्थाको मुख्य व्यक्ति | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा ८(४) बमोजिम सजाय |\n| सुनिल बाबु खत्री | NESS का ल्याब निदेशक; परीक्षण प्रतिवेदनको पूर्ण जवाफदेही बहन गर्नुपर्ने | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा ८(४) बमोजिम सजाय |\n| महेन्द्र कुमार डागा | NESS का सिनियर सर्भेयर; परीक्षणमा संलग्न नरहेको अवस्थामा समेत प्रतिवेदन प्रमाणित गरी भन्सार तथा कम्पनी कार्यालयमा पेश गरेको | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा ८(४) बमोजिम सजाय |\n| भोलानाथ चौधरी | NESS का प्रयोगशाला तथा परामर्शदाता | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा ८(४) बमोजिम सजाय |\n| मनोज आचार्य | संस्थाको तर्फबाट कम्पनीसँग सम्झौता गर्ने | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा ८(४) बमोजिम सजाय |\n| Joshi Biz House (P) Ltd., Kathmandu | आपूर्तिकर्ता; स्पेशिफिकेशनभन्दा कम गुणस्तरको डि.ए.पि. मल आपूर्ति गरी ठेक्का सम्झौताको शर्त उल्लंघन | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा ८(४) बमोजिम सजाय |\n| विनित जोशी | Joshi Biz House (P) Ltd. का कार्यकारी निदेशक | रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ | दफा ८(४) बमोजिम सजाय |\n\nअनुसन्धानको क्रममा प्रवक्ता **नारायण प्रसाद रिसाल**बाट मिति २०७८।०९।१८ गते प्रेस विज्ञप्ति जारी भएको थियो। मुद्दाको कारबाहीको क्रममा सलिल देवकोटा रु.५,००,०००, मनोज आचार्य रु.२,००,००० (२०७९।०१।०४), सुनिल बाबु खत्री रु.३,००,००० (२०७९।०१।०७) र विनित जोशी रु.१५,००,००० (२०७९।०१।१२) धरौटीमा रहेका; नेत्र बहादुर भण्डारीले रु.१०,००,००० को बैंक ग्यारेन्टी दिएका; नेपालमा स्थायी बसोबास नदेखिएकोले भोलानाथ चौधरीलाई **विशेष अदालत ऐन, २०५९** को दफा ७(ङ) तथा **मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४** को दफा ६७(२) र ८० बमोजिम थुनुवा पूर्जी दिई डिल्लीबजार कारागार पठाइएको थियो।\n\n### ख) प्रतिवादीको बयानको सार\n\nउपलब्ध स्रोत कागजातमा प्रतिवादीहरूको बयानको पूर्ण ब्यहोरा समावेश नभई फैसलामा उल्लिखित प्रतिरक्षा जिकिरहरू मात्र देखिन्छन्। सोही आधारमा तल सार प्रस्तुत गरिएको छ।\n\n| क्र.सं | प्रतिवादी | भूमिका | बयान/जिकिरको सार |\n| --- | --- | --- | --- |\n| १ | नेत्र बहादुर भण्डारी | प्रबन्ध सञ्चालक, कृषि सामाग्री कम्पनी लि. | अभियोग दावीमा इन्कार। मल आपूर्ति भइसकेपछि ९०% भुक्तानी दिनु करारीय दायित्व भएको, सर्भेयरको परीक्षण प्रतिवेदन अन्यथा प्रमाणित नभएसम्म सही मान्नुपर्ने र भुक्तानीको समयमा मल कम गुणस्तरको हो भन्ने जानकारी हुन सक्ने अवस्था नरहेको जिकिर। |\n| २ | विष्णु प्रसाद पोखरेल | प्रबन्धक | अभियोग दावीमा इन्कार। परीक्षण प्रतिवेदनकै आधारमा प्रक्रिया अघि बढेको र कम्पनीसँग पुनः परीक्षणको छुट्टै संयन्त्र नरहेको जिकिर। |\n| ३ | दुर्गा प्रसाद पाण्डे | सहायक प्रबन्धक | अभियोग दावीमा इन्कार। भुक्तानी करारीय दायित्वअनुरूप भएको र आफ्नो कुनै बदनियत वा मिलेमतो नरहेको जिकिर। |\n| ४ | पुष्कर दिप बुढा | उप-प्रबन्धक | अभियोग दावीमा इन्कार। सर्भेयरको प्रतिवेदन सही मानी गरिएको कार्यमा गैरकानूनी लाभ लिने मनसाय नरहेको जिकिर। |\n| ५ | सलिल देवकोटा | प्रबन्ध निदेशक, NESS (P) Ltd. | अभियोग दावीमा इन्कार। परीक्षण गरिएको मलको गुणस्तर भण्डारण/आर्द्रताका कारण मात्र घटेको र नमूनाको Chain of Custody पुष्टि नभएको जिकिर; बहसमा सर्वोच्च अदालतको लक्ष्मी विरुद्ध मखमली मिश्र मुद्दाको व्याख्या तथा प्रमाण ऐन, २०३१ को दफा २३(१) उद्धृत। |\n| ६ | सुनिल बाबु खत्री | ल्याब निदेशक, NESS | अभियोग दावीमा इन्कार। परीक्षण प्रक्रिया संस्थागत रूपमा सम्पन्न भएको र गुणस्तरमा देखिएको फरक भण्डारण/आर्द्रताजन्य भएको जिकिर। |\n| ७ | महेन्द्र कुमार डागा | सिनियर सर्भेयर, NESS | अभियोग दावीमा इन्कार। आफूले संस्थाको तर्फबाट कार्य गरेको र प्रतिवेदनमा गलत मनसाय नरहेको जिकिर। |\n| ८ | भोलानाथ चौधरी | प्रयोगशाला तथा परामर्शदाता, NESS | अभियोग दावीमा इन्कार। परीक्षण/प्रतिवेदन संस्थागत जिम्मेवारीअन्तर्गत भएको जिकिर। निज २०७९।०१।१२ देखि थुनामा रहेका। |\n| ९ | मनोज आचार्य | NESS को तर्फबाट सम्झौता गर्ने | अभियोग दावीमा इन्कार। आफूले मिति २०७५।०२।२५ को सम्झौतामा हस्ताक्षर मात्र गरेको र ल्याब परीक्षणमा कुनै संलग्नता नरहेको जिकिर। |\n| १० | विनित जोशी | कार्यकारी निदेशक, Joshi Biz House (P) Ltd. | अभियोग दावीमा इन्कार। आपूर्ति भएको मल सम्झौताबमोजिमकै रहेको र गुणस्तरमा देखिएको फरक ढुवानी/भण्डारण एवं आर्द्रताका कारण भएको जिकिर। |\n| ११ | Joshi Biz House (P) Ltd. | आपूर्तिकर्ता कम्पनी | कम्पनीको तर्फबाट कार्यकारी निदेशकले काम गरेको र कानूनी व्यक्तिउपर सजाय हुन नसक्ने जिकिर। |\n| १२ | Nepal Environmental and Scientific Services (P) Ltd. | परीक्षण संस्था | प्रतिवादीहरूले संस्थाको तर्फबाट कार्य गरेको र संस्थाको छुट्टै कसूर नरहेको जिकिर। |\n\n### ग) विशेष अदालतको फैसलाको सार\n\nविशेष अदालतले भण्डारण/आर्द्रताका कारण मात्र गुणस्तर घटेको भन्ने प्रतिवादी जिकिर अस्वीकार गर्दै सम्झौताको **warranty clause 27.3** (डेलिभरीपछि १२ महिना वा शिपमेन्टपछि १८ महिना; SCC अनुसार स्वीकृतिबाट ३ महिना) र **UNIDO/IFDC** को सन् १९८९ को अनुसन्धान (जलवाष्पका कारण नाइट्रोजनमा बढीमा १.५ र P2O5 मा ४.३ सम्म मात्र क्षय हुने) उद्धृत गरी **उत्पादनमै कम गुणस्तर रहेको** ठहर गर्‍यो। Chain of Custody सम्बन्धमा NESS पक्षका कानून व्यवसायीले बहसमा उद्धृत गरेको सर्वोच्च अदालतको लक्ष्मी विरुद्ध मखमली मिश्र मुद्दाको व्याख्यासम्बन्धी जिकिर अदालतले ग्रहण गरेन।\n\n**सफाई पाउनेहरू**\n\n- **नेत्र बहादुर भण्डारी, विष्णु प्रसाद पोखरेल, दुर्गा प्रसाद पाण्डे र पुष्कर दिप बुढा** — मल आपूर्तिपछि ९०% भुक्तानी दिनु करारीय दायित्व भएको, सर्भेयरको परीक्षण प्रतिवेदन अन्यथा प्रमाणित नभएसम्म सही मान्नुपर्ने, भुक्तानीको समयमा कम गुणस्तरको जानकारी हुन सक्ने अवस्था नभएको, कृषि सामाग्री कम्पनी लिमिटेडसँग पुनः परीक्षणको संयन्त्र नरहेको र मनसाय/बदनियत/मिलेमतो वादीले प्रमाणित गर्न नसकेको हुँदा **दफा १७ को आरोप दावी पुग्न नसकी सफाई**। नेत्र बहादुर भण्डारीउपरको दफा २४ बमोजिमको थप सजाय दावी पनि निष्प्रभावी।\n- **मनोज आचार्य** — मिति २०७५।०२।२५ को सम्झौतामा हस्ताक्षर मात्र गरेको र ल्याब परीक्षणमा संलग्नता नदेखिएकोले **सफाई**।\n- **Joshi Biz House (P) Ltd.** — विनित जोशीले कम्पनीको तर्फबाट काम गरेको देखिएकोले भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को **दफा २३** र मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ को **दफा ३०** का आधारमा कानूनी व्यक्तिलाई सजाय गर्न नमिल्ने भई **सफाई**।\n- **Nepal Environmental and Scientific Services (P) Ltd.** — प्रतिवादीहरूले संस्थाको तर्फबाट कार्य गरेको देखिएकोले संस्थाको कसूरमा संलग्नता नदेखिई **सफाई**।\n\n**दोषी ठहर हुनेहरू**\n\n- **विनित जोशी** — सम्झौता/स्पेसिफिकेशनबमोजिमको गुणस्तरको मल आपूर्ति नगरी शर्त उल्लंघन गरेकोले **दफा ८(४)** को कसूरमा दोषी। कैद सजाय नगरी बिगोबमोजिम **जरिवाना रु.२८,१७,४५,१४१।–** र सोही रकम बिगो/नोक्सानीबापत असुलउपर हुने।\n- **सलिल देवकोटा, सुनिल बाबु खत्री, महेन्द्र कुमार डागा र भोलानाथ चौधरी** — कम गुणस्तरको मललाई गुणस्तरयुक्त देखाई गलत परीक्षण/सर्भे प्रतिवेदन दिएकोले **दफा ८(४)** मा दोषी। कैद नगरी, ल्याब परीक्षणबापत पाउने पारिश्रमिक **रु.९६,०००।–** लाई बिगो कायम गरी दामासाहीले **जनही रु.२४,०००।– जरिवाना**।\n\n**बिगोसम्बन्धी ठहर** — आरोपित बिगो रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ कृषि सामाग्री कम्पनीका चार कर्मचारीका हकमा पूर्ण रूपमा अस्वीकृत। विनित जोशीका हकमा पनि सोही पूरा रकम अस्वीकृत भई, छानबिन सुरु हुँदा ४०० बोरा बाहेकको सबै मल बिक्री भई कृषकले प्रयोग गरिसकेको हुँदा बिक्री भइसकेको मलको गुणस्तरबारे केही भन्न सकिने अवस्था नरहेको ठहर गर्दै बाँकी सोही परिमाणको मलको सम्झौताबमोजिमको मूल्यलाई आधार मानी बिगो **रु.२८,१७,४५,१४१।–** मात्र कायम। NESS समूहका हकमा रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ को बिगो दावी अस्वीकृत भई ल्याब परीक्षण पारिश्रमिक **रु.९६,०००।–** मात्र बिगो कायम।\n\n**उल्लेखनीय अंकहरू** — सम्झौता परिमाण २५,०००±२% मे.टन; शिपमेन्ट १९,४३३.१२० मे.टन (३,८८,६६२ बोरा); बिक्रीयोग्य १९,२२०.९०० मे.टन; बोलपत्र दर अ.ड. ४९०।७५ प्रति मे.टन; ९०% भुक्तानी रु.१,००,५३,२२,४०६।७२; कर कट्टी रु.१,५३,०९,४७८।३७; बिक्रीबाट प्राप्त रु.८४,५७,१९,६००।–; अनुदान फरफारक रु.३०,०९,६६,०४१।८४; रोकिएको १०% भुक्तानी अ.ड. ८,४९,५३३।४०।","key_allegations":["कृषि सामाग्री कम्पनी लिमिटेडका तत्कालीन प्रबन्ध सञ्चालक नेत्र बहादुर भण्डारी सहितका पदाधिकारीहरूले Contract No. 89/077/078 अन्तर्गत आयात भएको तोकिएको स्पेशिफिकेशनभन्दा कम गुणस्तरको डि.ए.पि. मललाई गुणस्तरयुक्त देखाउन प्रमाणपत्र अद्यावधिक नगरेको एक निजी परीक्षण संस्थालाई विना प्रतिस्पर्धा गुणस्तर परीक्षणको जिम्मा दिई गलत परीक्षण प्रतिवेदन तयार गराई सोही आधारमा आपूर्तिकर्तालाई कुल रकमको ९०% हुन आउने रु. १ अर्बभन्दा बढी भुक्तानी दिने निर्णय गरी कम्पनीलाई हानि नोक्सानी पुर्‍याएको भन्ने आरोप छ।","एक निजी परीक्षण संस्थाका प्रबन्ध निदेशक सलिल देवकोटा सहित प्रयोगशाला निदेशक, सिनियर सर्भेयर र परामर्शदाताले प्रयोगशाला परीक्षणमा संलग्न नरहेको अवस्थामा समेत मल स्वीकृत स्पेशिफिकेशन बमोजिमको गुणस्तरको भएको भन्ने गलत परीक्षण प्रतिवेदन प्रमाणित गरी भन्सार नाका तथा कम्पनीको प्रधान कार्यालयमा पेश गरेको भन्ने आरोप छ।","आपूर्तिकर्ता कम्पनी र त्यसका कार्यकारी निदेशक विनित जोशीले ठेक्का सम्झौताको स्पेशिफिकेशनभन्दा कम गुणस्तरको डि.ए.पि. मल आपूर्ति गरी सम्झौताको शर्त उल्लङ्घन गर्दै रु. १ अर्बभन्दा बढी भुक्तानी लिई आफूलाई गैरकानूनी लाभ पुर्‍याएको भन्ने आरोप छ।"],"timeline":[{"date":"2018-06-08","title":"कम्पनी र NESS बीच परीक्षण सम्झौता","date_bs":"2075-02-25","description":"कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड र Nepal Environmental & Scientific Services (P) Ltd. बीच मलको गुणस्तर परीक्षणसम्बन्धी सम्झौता भएको; संस्थाको तर्फबाट मनोज आचार्यले हस्ताक्षर गरेको। सर्भेयरको सूचीमा अद्यावधिक नभएको संस्थालाई विना प्रतिस्पर्धा परीक्षण जिम्मा दिइएको आरोप।"},{"date":"2022-01-02","title":"अख्तियारको प्रेस विज्ञप्ति — आरोपपत्र दायर","date_bs":"2078-09-18","description":"ठेक्का नं. 89/077/078 बाट खरिद गरिएको डि.ए.पि. मल तोकिएको गुणस्तरको नभएको उजुरीमा अनुसन्धान भई कम गुणस्तरको मललाई गुणस्तरयुक्त भनी गलत परीक्षण प्रतिवेदन बनाई रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ भुक्तानी दिइएको भन्ने प्रेस विज्ञप्ति प्रवक्ता नारायण प्रसाद रिसालबाट जारी।"},{"date":"2022-01-02","title":"विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर","date_bs":"2078-09-18","description":"अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग ऐन, २०४८ को दफा १८ र ३५ तथा भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ३६ बमोजिम विशेष अदालत काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर। नेत्रबहादुर भण्डारी, विष्णुप्रसाद पोखरेल, दुर्गाप्रसाद पाण्डे र पुष्करदिप बुढाउपर दफा १७ (दफा ३(१) र ३(१)(झ)) तथा नेत्रबहादुर भण्डारीउपर दफा २४ को थप सजाय; NESS र सलिल देवकोटा, सुनिलबाबु खत्री, महेन्द्रकुमार डागा, भोलानाथ चौधरी, मनोज आचार्य तथा Joshi Biz House (P) Ltd. र विनित जोशीउपर दफा ८(४) बमोजिम बिगो रु.१,००,५३,२२,४०६।७२ कायम गरी मागदाबी।"},{"date":"2022-04-07","title":"थुनछेक/धरौटी आदेशहरू","date_bs":"2078-12-24","end_date":"2022-04-25","description":"सलिल देवकोटा रु.५,००,०००, मनोज आचार्य रु.२,००,००० (२०७९।०१।०४), सुनिलबाबु खत्री रु.३,००,००० (२०७९।०१।०७), विनित जोशी रु.१५,००,००० (२०७९।०१।१२) धरौटीमा; नेत्रबहादुर भण्डारीको रु.१०,००,००० बैंक ग्यारेन्टी। नेपालमा स्थायी बसोबास नदेखिएकोले भोलानाथ चौधरीलाई विशेष अदालत ऐन, २०५९ को दफा ७(ङ) तथा मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ को दफा ६७(२) र ८० बमोजिम थुनुवा पूर्जी दिई डिल्लीबजार कारागार पठाइएको।","end_date_bs":"2079-01-12"}],"ai_generated_sections":["description","key_allegations","timeline"],"evidence":[{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/ciaa_press_release/2030","additional_details":"","material":{"display_name":"कृषि सामाग्री कम्पनी लिमिटेडका प्रवन्ध सञ्चालक नेत्र वहादुर भण्डारीसमेत १० जना तथा २ वटा कम्पनीउपर बिगो रु. १,००,५३,२२,४०६।७२ कायम गरी सार्वजनिक सम्पत्ति हानिनोक्सानी गरी भ्रष्टाचार गरेको सम्बन्धी आरोप-पत्र दायर।","material_type":"press_release","urls":[{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/2030. कृषि सामाग्री कम्पनी लिमिटेडका प्रवन्ध सञ्चालक नेत्र वहादुर भण्डारीसमेत १० जना तथा २ - 1.pdf","role":"RAW"},{"link":"https://ciaa.gov.np/pressrelease/2030","role":"SOURCE_PAGE"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/7ca979e6aa3fbea8c015fe73b1d0f670342c149f5a7d96b14a2a826a71f25bd2.md","role":"MARKDOWN"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/court_order/special.078-cr-0036","additional_details":"","material":{"display_name":"078-CR-0036 आदेश","material_type":"court_order","urls":[{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/court-orders/special/078-CR-0036.1.docx","role":"RAW"},{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/2c613ffd038d5aa9dfe4b1ffaa783313a0fb8d955f6a9d0d5407924940434829.md","role":"MARKDOWN"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/news/20220102.f8ee895a","additional_details":"यो Everest Times को समाचार (प्रकाशित २०७८ पुष १८, 2 January 2022) मुद्दा (078-CR-0036) मा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले आरोपपत्र दायर गरेकै मितिमा प्रकाशित भएको हो। लेखले कृषि सामाग्री कम्पनी लिमिटेड (Agriculture Inputs Company Ltd) का पदाधिकारी र आपूर्तिकर्ताको मिलेमतोमा तोकिएको स्पेशिफिकेशनभन्दा कम गुणस्तरको रासायनिक मल आयात गरी रु. १ अर्बभन्दा बढी आर्थिक अनियमितता भएको आयोगको दाबीलाई पुष्टि गर्छ। प्राथमिक कानूनी अभिलेख नभई सञ्चारमाध्यमको प्रतिवेदन भएकोले यो गौण प्रमाणका रूपमा रहन्छ।","material":{"display_name":"Financial irregularities worth over Rs 1 billion in import of chemical fertilizer - Everest Times - Online News Portal of Nepal","material_type":"news","urls":[{"link":"https://www.everest-times.com/2022/01/02/20171","role":"RAW"}]}}],"notes":"","court_cases":["https://jawafdehi.org/courtcase/special/078-cr-0036","https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/079-cr-1809"],"missing_details":"क) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले दायर गरेको अभियोगपत्र\nख) हदम्याद भित्र वादी वा प्रतिवादीले सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गरे नगरेको ब्याहोरा\nग) नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभागबाट प्राप्त डि.ए.पि. मल नमूनाको परीक्षण प्रतिवेदन\nघ) Contract No. 89/077/078 को ठेक्का सम्झौता (warranty clause 27.3 र SCC सहित)\nङ) NESS ले भन्सार नाका तथा कम्पनी प्रधान कार्यालयमा पेश गरेको गुणस्तर परीक्षण प्रतिवेदन\nच) प्रतिवादीहरूले अधिकारप्राप्त अधिकारी तथा अदालतसमक्ष गरेको बयानको ब्यहोरा","bigo":1005322406,"weight":0,"versionInfo":{"action":"published","datetime":"2026-10-26T13:50:03.183453+00:00"},"created_at":"2026-06-10T15:16:08.950882+05:45","updated_at":"2026-10-26T19:35:03.202477+05:45"}