{"id":54,"slug":"case-080-cr-0195-tularam-luitel-embezzlement","public_iri":"https://jawafdehi.org/case/case-080-cr-0195-tularam-luitel-embezzlement","offence_type":"CORRUPTION","case_type":"CORRUPTION","state":"PUBLISHED","title":"रतुवामाईमा नागरिकताको जन्ममिति किर्ते गरी जेष्ठ नागरिक भत्ता अपचलन: वडाध्यक्ष तुलाराम लुइटेल विरुद्ध मुद्दा (080-CR-0195)","short_description":"मोरङको रतुवामाई नगरपालिका वडा नं. ६ मा नागरिकताको जन्ममिति फेरबदल गरी गलत लिखत तयार गर्दै उमेर नपुगेका व्यक्तिलाई जेष्ठ नागरिक भत्ताको लाभग्राही बनाई रु. ३.२० लाखभन्दा बढी सरकारी रकम अपचलन गरेको आरोपमा अख्तियारले वडाध्यक्ष, वडा सचिव, ईलाका प्रशासन कार्यालयका कर्मचारी र मतियारसहित ७ प्रतिवादीविरुद्ध विशेष अदालतमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको थियो। विशेष अदालतले वडाध्यक्षसहित तीन प्रतिवादीलाई दोषी ठहर गर्दै, बदनियत पुष्टि हुन नसकेको भन्दै बाँकी चार जना प्रतिवादीलाई सफाइ दिएको थियो।","authors":[{"slug":"rujit-kafle","display_name":"Rujit Kafle","name_ne":"रुजित काफ्ले","photo_url":"https://jawafdehi.org/assets/teammembers/rujit.webp","title":"Caseworker","has_public_page":true}],"case_publish_date":"2026-08-11","public_edit_history":[],"public_notes":"","thumbnail":{"src":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/ca2413de6f212a1895b08b8a3b1bc062d7cdda3f70e25b1a2820f061b7a50287.webp","srcset":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/256040c87cafa3cebfe84cb2a4735667b3673329a592b160131e73b318eaa256.webp 400w, https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/9d89ac8c2e435cfe1cf40297598007f0354bef9348bb300dc05298fd8a9aa956.webp 800w, https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/ca2413de6f212a1895b08b8a3b1bc062d7cdda3f70e25b1a2820f061b7a50287.webp 1200w","width":1200,"height":675,"alt":""},"banner":{"src":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/760e984c07cf41aca3d73b578e78e3d0eedddc63c1387d9a408344b3483d7e3a.webp","srcset":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/7356c90c9e8f42c6bb5d9dc13581a4bec90aca6026bee9edc05c7d5be5a6828a.webp 640w, https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/82d43b555234c8ec6a67e497d177e3e051148efa29b73673428b8366ecc28c2d.webp 1280w, https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/760e984c07cf41aca3d73b578e78e3d0eedddc63c1387d9a408344b3483d7e3a.webp 1600w","width":1600,"height":704,"alt":""},"thumbnail_image_id":349,"banner_image_id":263,"thumbnail_url":"https://mayorsap.com/storage/news/1726464362.jpg","banner_url":"https://mayorsap.com/storage/news/1726464362.jpg","case_start_date":"2024-06-14","case_end_date":"2024-09-15","dates":{"stages":[{"end":"2024-09-15","stage":"initial","start":"2024-06-14","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/special/080-cr-0195"},{"stage":"appeal","courtcase_iri":"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/082-cr-0204"}]},"status":"ongoing","case_track":null,"status_override":null,"proceedings_started_on":"2024-06-14","proceedings_decided_on":null,"appeal_verdicts":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/082-cr-0204":null},"appeal_parties":{"https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/082-cr-0204":["https://jawafdehi.org/entity/person/bhakta-kumari-luitela-5260dd","https://jawafdehi.org/entity/person/kalpana-baskota-11dc82","https://jawafdehi.org/entity/person/ramesa-koirala-d20d5c","https://jawafdehi.org/entity/person/sunila-paudela-2a63f2"]},"entities":[{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/taradevi-pokharela-dd2308","display_name":"Taradevi Pokharel","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"हकवाला बसी तुलसा देवीको नाउँको भत्ता बुझी लिने — मतियार","name":{"en":"Taradevi Pokharel","ne":"तारादेवी पोखरेल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/megadipa-pokharela-1e99f0","display_name":"Megdip Pokharel","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"तुलसा देवी बरालको नागरिकता सच्याउने निवेदन तथा कागजात तयार गर्ने — मतियार","name":{"en":"Megdip Pokharel","ne":"मेगदिप पोखरेल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/bhakta-kumari-luitela-5260dd","display_name":"Bhakta Kumari Luitel","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"प्रतिवादी तुलाराम लुइटेलकी श्रीमती — गलत जन्ममितिको प्रतिलिपि नागरिकताबाट भत्ता लाभग्राही बनेको","name":{"en":"Bhakta Kumari Luitel","ne":"भक्त कुमारी लुइटेल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/kalpana-baskota-11dc82","display_name":"Kalpana Baskota","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"तत्कालीन वडा सचिव, रतुवामाई न.पा. वडा नं. ६ — लाभग्राही विवरण प्रविष्टिको जिम्मेवारी","name":{"en":"Kalpana Baskota","ne":"कल्पना बास्कोटा"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/ramesa-koirala-d20d5c","display_name":"Ramesh Koirala","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"तत्कालीन ना.सु., ईलाका प्रशासन कार्यालय रंगेली — प्रतिलिपि नागरिकता प्रक्रियामा संलग्न","name":{"en":"Ramesh Koirala","ne":"रमेश कोइराला"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/tularama-luitela-6e0036","display_name":"Tularam Luitel","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"convicted","notes":"तत्कालीन वडाध्यक्ष, रतुवामाई नगरपालिका वडा नं. ६ — किर्ते सिफारिस गरी जेष्ठ नागरिक भत्ता अपचलन (मुख्य प्रतिवादी)","name":{"en":"Tularam Luitel","ne":"तुलाराम लुइटेल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/sunila-paudela-2a63f2","display_name":"Sunil Poudel","entity_type":"Person","type":"accused","outcome":"acquitted","notes":"तत्कालीन प्रशासकीय अधिकृत, ईलाका प्रशासन कार्यालय रंगेली — प्रतिलिपि नागरिकता जारी गरेको","name":{"en":"Sunil Poudel","ne":"सुनिल पौडेल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/government/ward/11209-6","display_name":"Ward No. 6 Office, Ratuwamai Municipality","entity_type":"GovernmentOrganization","type":"related","outcome":null,"notes":"सामाजिक सुरक्षा भत्ता वितरण गर्ने वडा कार्यालय","name":{"en":"Ward No. 6 Office, Ratuwamai Municipality","ne":"वडा नं. ६ को कार्यालय, रतुवामाई नगरपालिका"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/localunit/ratuwamai-municipality-11209","display_name":"Ratuwamai Municipality","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:Municipality","type":"location","outcome":null,"notes":"मुद्दा सम्बन्धित नगरपालिका","name":{"en":"Ratuwamai Municipality","ne":"रतुवामाई नगरपालिका"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/person/tulsa-devi-baral","display_name":"Tulsa Devi Baral","entity_type":"Person","type":"related","outcome":null,"notes":"उमेर नपुगेकी लाभग्राही — नागरिकताको उमेर केरमेट गरी भत्ता सूचीमा दर्ता","name":{"en":"Tulsa Devi Baral","ne":"तुलसा देवी बराल"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/organization/government/moha","display_name":"Ministry of Home Affairs","entity_type":"GovernmentOrganization","type":"related","outcome":null,"notes":"नागरिकता प्रतिलिपि सम्बन्धी परिपत्र जारी गर्ने मन्त्रालय","name":{"en":"Ministry of Home Affairs","ne":"गृह मन्त्रालय"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/localunit/rangeli-municipality-11211","display_name":"Rangeli Municipality","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:Municipality","type":"location","outcome":null,"notes":"ईलाका प्रशासन कार्यालय रहेको स्थानीय तह","name":{"en":"Rangeli Municipality","ne":"रंगेली नगरपालिका"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/district/morang-np0105","display_name":"Morang","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:District","type":"location","outcome":null,"notes":"कार्यालय रहेको जिल्ला","name":{"en":"Morang","ne":"मोरङ"},"image":null},{"nes_id":"https://jawafdehi.org/entity/location/province/koshi-np01","display_name":"Koshi Province","entity_type":"AdministrativeArea,jawafdehi:Province","type":"location","outcome":null,"notes":"मुद्दा सम्बन्धित प्रदेश","name":{"en":"Koshi Province","ne":"प्रदेश १"},"image":null}],"tags":["CIAA","Corruption","Local Government","Embezzlement","Forged Documents","Public Office Abuse","Koshi","Morang","~3 Lakh 20 Hazar"],"description":"### क) अभियोगदावीको सार\n\nप्रस्तुत मुद्दामा जिल्ला मोरङ, रतुवामाई नगरपालिका वडा नं. ६ को कार्यालयबाट वितरण हुँदै आएको सामाजिक सुरक्षा (जेष्ठ नागरिक) भत्तामा विवरण किर्ते गरी सामाजिक सुरक्षा भत्ता वापतको सरकारी रकम अपचलन गरी भ्रष्टाचार गरिएको भन्ने उजुरी निवेदन परेपछि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अनुसन्धान गरेको थियो। अनुसन्धानबाट रतुवामाई नगरपालिका वडा नं. ६ बाट वितरण हुने सामाजिक सुरक्षा (जेष्ठ नागरिक) भत्ता प्रदान गर्ने क्रममा वडाध्यक्षसमेतको मिलेमतोमा सामाजिक सुरक्षा भत्ता प्राप्त गर्न कानुनबमोजिम योग्य नरहेका व्यक्तिलाई लाभग्राहीको सूचीमा प्रविष्ट गरी/गराई सामाजिक सुरक्षा भत्ता कार्ड जारी गरिएको, नागरिकतामा उल्लेख भएको साविकको जन्ममितिमा बदनियतपूर्वक फेरबदल गरी सामाजिक सुरक्षा (जेष्ठ नागरिक) भत्ता प्राप्त गर्न आवश्यक उमेर नपुगेका व्यक्तिलाई लाभग्राहीको सूचीमा समावेश गराउन नागरिकताको प्रथम प्रतिलिपिका लागि वडा कार्यालयबाट गरिने सिफारिसमा जन्ममिति बढाई गलत व्यहोरासहित किर्ते लिखत तयार गरी सिफारिस गरिएको तथा इलाका प्रशासन कार्यालय रंगेली, मोरङले नागरिकताको प्रथम प्रतिलिपि जारी गर्ने क्रममा पेश भएको अनुसूचीको विवरण यकिन नगरी, सम्बन्धित कार्यालयबाट आवश्यक विवरण माग तथा रुजु नगरी फरक जन्ममितिसहित नागरिकताको प्रतिलिपि जारी गरी बदनियतपूर्ण ढंगले गलत लिखत तयार गरेको पुष्टि भएको अभियोग लगाइएको छ। उक्त किर्ते सिफारिस, गलत लिखत तथा फरक जन्ममितिका आधारमा सामाजिक सुरक्षा (जेष्ठ नागरिक) भत्ता प्राप्त गर्न अयोग्य व्यक्तिहरूलाई समेत लाभग्राही बनाई सरकारी कोषबाट सामाजिक सुरक्षा भत्ता वितरण गराई सरकारी रकम अपचलन गरिएको भन्दै उक्त कार्यमा संलग्न वडाध्यक्ष, वडा कार्यालयका कर्मचारी, इलाका प्रशासन कार्यालयका कर्मचारी तथा अन्य सम्बद्ध व्यक्तिहरूले आफ्नो पदको दुरुपयोग गरी भ्रष्टाचारजन्य कार्य गरेको आरोप लगाइएको छ। अनुसन्धान अधिकृत बसन्त गौतमको प्रतिवेदनका आधारमा नेपाल सरकार वादी भई अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मिति वि.सं. २०८१/०२/३२ मा विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरी भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ बमोजिम सजाय तथा बिगो असुलउपरको मागदाबी गरेको छ।\n\nयस कार्यमा संलग्न देहायका प्रतिवादीहरूउपर देहायबमोजिम सजायको मागदाबी लिइएको:\n\n| प्रतिवादी | भूमिका/अभियोग | बिगो रु. | मागदावी |\n| --------- | ------------- | -------- | ------- |\n| तुलाराम लुइटेल | वडाध्यक्ष, रतुवामाई न.पा. वडा नं. ६ (मुख्य कसुरदार) | १,६०,०००।– | दफा १७ बमोजिमको कसुरमा दफा ३(१)(घ) बमोजिम कैद र बिगोबमोजिम जरिवाना; साथै दफा ९ बमोजिमको कसुरमा कैद र जरिवाना |\n| कल्पना बास्कोटा | तत्कालीन वडा सचिव, वडा नं. ६ | १,४४,०००।– | दफा १७ बमोजिमको कसुरमा दफा ३(१)(घ) बमोजिम कैद र बिगोबमोजिम जरिवाना; साथै दफा ९ बमोजिम कैद र जरिवाना |\n| सुनिल पौडेल | तत्कालीन प्रशासकीय अधिकृत, ईलाका प्रशासन कार्यालय रंगेली | – | गलत लिखतसम्बन्धी दफा ९ बमोजिम कैद र जरिवाना |\n| रमेश कोइराला | तत्कालीन ना.सु., ईलाका प्रशासन कार्यालय रंगेली | – | गलत लिखतसम्बन्धी दफा ९ बमोजिम कैद र जरिवाना |\n| मेगदिप पोखरेल | मतियार (दफा २२) | १,४४,०००।– | दफा ९ र १७ बमोजिमको कसुरको मतियार भई दफा २२ को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशबमोजिम मुख्य कसुरदार सरह सजाय |\n| तारा देवी पोखरेल | मतियार (दफा २२) | १,४४,०००।– | दफा ९ र १७ बमोजिमको कसुरको मतियार भई दफा २२ बमोजिम मुख्य कसुरदार सरह सजाय |\n| भक्त कुमारी लुईटेल | मतियार (दफा २२) | १६,०००।– | दफा ९ र १७ बमोजिमको कसुरको मतियार भई दफा २२ बमोजिम मुख्य कसुरदार सरह सजाय |\n\nआरोपपत्रमा दुई कारोबार उल्लेख छ — (क) तुलसा देवी बरालको नागरिकता (ना.प्र.नं. ५१२४४) मा उमेर \"२०\" वर्षको \"२\" लाई \"३\" बनाई \"३०\" वर्ष केरमेट गरी जेष्ठ नागरिक भत्ता सूचीमा नाम दर्ता गराई बिगो रु. १,४४,०००।–, र (ख) भक्त कुमारी लुईटेलको वास्तविक जन्म मिति वि सं २०१८-१०-०९ भएकोमा प्रतिलिपि नागरिकतामा वि सं २०११-१०-०९ कायम गरी भत्ता सूचीमा प्रविष्ट गराई बिगो रु. १६,०००।–।\n\n### ख) प्रतिवादीको बयानको सार\n\n| क्र.सं | प्रतिवादी | भूमिका | बयानको सार |\n| ------ | --------- | ------ | ---------- |\n| १ | तुलाराम लुइटेल | वडाध्यक्ष | अनुसन्धानमा आफू २०७४ सालदेखि रतुवामाई–६ का वडाध्यक्ष रहेको बताएका छन्। तुलसा देवी बरालको सामाजिक सुरक्षा भत्ता कार्ड गलत उमेरका आधारमा कर्मचारी र सेवाग्राहीले प्रक्रिया पूरा गरी आफूलाई झुक्याएर प्रमाणित गराएको कुरा पछि मात्र थाहा भएको उनले बताए। उक्त भत्ता रकम र जरिबाना फिर्ता भइसकेको उल्लेख गरे। साथै, आफ्नी श्रीमती भक्तकुमारी लुइटेलको नागरिकता सिफारिसमा भुलवश त्रुटि भएको स्वीकार गर्दै प्राप्त एक महिनाको सामाजिक सुरक्षा भत्ता पनि दोब्बर रकमसहित फिर्ता गरिएको बताए।\n| २ | कल्पना बास्कोटा | तत्कालीन वडा सचिव | तुलसा देवीको नाम मिति वि सं २०७५-०५-३० (शनिवार) मा इन्ट्री हुँदा आफू कार्यालयमै नरहेको; मिति वि सं २०७५-०५-२९ मा वि सं २०७५-०५-३१ को विदा स्वीकृत गराएको र इन्ट्री वास्तवमा कार्यालय सहयोगीले गरेको भन्ने जिकिर; इन्कारी बयान। |\n| ३ | सुनिल पौडेल | तत्कालीन प्रशासकीय अधिकृत | प्रतिलिपि नागरिकता प्रमाणित गरेको स्वीकार गरे पनि आधारको रूपमा पेश निवेदनमै जन्म मिति वि सं २०११-१०-०९ उल्लेख थियो र CIMS विवरणसँग मिल्दो रहेको; गृह मन्त्रालयको मिति वि सं २०७५-०९-१२ र वि सं २०७८-०८-१४ का परिपत्रबमोजिम CIMS आधारमा प्रतिलिपि जारी गर्नुपर्ने; उक्त अवधिमा हजारौं नागरिकता जारी भएको भन्दै बदनियत नरहेको जिकिर। |\n| ४ | रमेश कोइराला | तत्कालीन ना.सु. | प्रतिलिपि नागरिकताको प्रक्रियामा संलग्न भए पनि पेश निवेदन र CIMS विवरणकै आधारमा कार्य गरेको, जानीजानी गलत उमेर राखेको नभई बदनियत नरहेको इन्कारी जिकिर। |\n| ५ | मेगदिप पोखरेल | मतियार | इन्कारी; तर तुलसा देवीको नागरिकता सच्याई आफैले अनुसूची-३(क) भरी निवेदन पेश गरेको, बैंकमा इच्छाइएको व्यक्तिमा तारा देवीलाई राखेको र नवीकरण कागजातमा आफ्नै औंठाछाप लगाएको कुरा विधि विज्ञान परीक्षण प्रतिवेदनबाट पुष्टि भएको। |\n| ६ | तारा देवी पोखरेल | मतियार | इन्कारी; तर हकवाला बसी जानीजानी तुलसा देवीको नाउँको भत्ता चेक/स्लिपबाट आफैले बुझी लिएको देखिएको। |\n| ७ | भक्त कुमारी लुईटेल | मतियार | आफू निरक्षर रहेको, प्रतिलिपिको निवेदनमा गलत जन्म मिति श्रीमान तुलाराम लुइटेलले राखी सिफारिस गरेको; खातामा रकम जम्मा भए पनि रकम आफैले नभई तुलाराम लुइटेलले निकालेको हुँदा कुनै लाभ नलिएको जिकिर। |\n\n### ग) विशेष अदालतको फैसलाको सार\n\nविशेष अदालत, काठमाडौंले प्रस्तुत मुद्दामा अभियोजन पक्षले पेश गरेका प्रमाण, कागजात, साक्षीहरूको बयान तथा प्रतिवादीहरूको प्रतिरक्षाको मूल्याङ्कन गरी केही प्रतिवादीलाई दोषी ठहर गरेको छ भने कसुर पुष्टि हुन नसकेका प्रतिवादीलाई सफाइ दिएको छ।\n\nअदालतले तुलाराम लुइटेलले सामाजिक सुरक्षा (जेष्ठ नागरिक) भत्ता प्राप्त गर्न अयोग्य व्यक्तिलाई लाभग्राही बनाउन नागरिकतामा भएको जन्ममिति सच्याइएको कागजात प्रयोग गरेको, वडा सचिवले प्रमाणित गर्नुपर्ने परिचयपत्र आफैंले प्रमाणित गरेको, भक्त कुमारी लुइटेलको नागरिकताको प्रथम प्रतिलिपिका लागि गलत जन्ममिति उल्लेख गरी सिफारिस तयार गरेको तथा आफ्नी निरक्षर पत्नीको बैंक खाताबाट सामाजिक सुरक्षा भत्ताको रकम आफैंले निकालेको तथ्य प्रमाणबाट पुष्टि भएको ठहर गरेको छ। त्यसैले उनलाई भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ९ र दफा १७ अन्तर्गत दोषी ठहर गरी कैद, जरिवाना तथा बिगो बराबरको जरिवाना गर्ने फैसला गरिएको छ।\n\nमेगदिप पोखरेलले तुलसा देवीको नागरिकता सच्याउने प्रक्रिया आफैंले अगाडि बढाएको, सम्बन्धित निवेदन भरेको, बैंक खातासम्बन्धी कागजात तयार गरेको तथा आफ्नै औंठाछाप प्रयोग गरेको तथ्य केन्द्रीय विधि विज्ञान प्रयोगशालाको परीक्षण प्रतिवेदनबाट पुष्टि भएकाले उनलाई मतियारका रूपमा दोषी ठहर गरिएको छ। त्यसैगरी तारा देवी पोखरेलले तुलसा देवीको नाममा प्राप्त हुने सामाजिक सुरक्षा भत्ता हकवालाको रूपमा जानीजानी आफैंले बुझी लिएको प्रमाणित भएकाले उनलाई पनि मतियारका रूपमा दोषी ठहर गरी मुख्य कसुरदारसरह सजाय सुनाइएको छ। यी प्रतिवादीहरूले बिगो रकम पहिले नै दाखिला गरिसकेकाले अदालतले पुनः बिगो असुलउपर नगर्ने आदेश दिएको छ।\n\nअदालतले कल्पना बास्कोटाको हकमा लाभग्राहीको विवरण प्रणालीमा प्रविष्ट भएको समयमा उनी कार्यालयबाट स्वीकृत बिदामा रहेको र वास्तविक विवरण प्रविष्ट गर्ने कार्य उनले नगरेको प्रमाणबाट देखिएको भन्दै आरोप पुष्टि हुन नसकेको निष्कर्ष निकाली सफाइ दिएको छ। त्यस्तै सुनिल पौडेल र रमेश कोइरालाले नागरिकताको प्रतिलिपि प्रमाणित गरेको भए पनि उनीहरूले जानाजानी गलत जन्ममिति कायम गराएको वा लाभग्राहीसँग मिलेमतो गरेको भन्ने कुनै भरपर्दो प्रमाण अभियोजन पक्षले पेश गर्न नसकेको तथा प्रमाणित गरिएको विवरण अभिलेखसँग मेल खाएको देखिएकाले उनीहरूलाई पनि सफाइ दिइएको छ। भक्त कुमारी लुइटेल निरक्षर रहेको, नागरिकताको प्रतिलिपिका लागि गलत विवरण तयार गर्ने कार्य उनका श्रीमान् तुलाराम लुइटेलले गरेको तथा सामाजिक सुरक्षा भत्ताको रकम पनि उनले नभई तुलाराम लुइटेलले निकालेको देखिएकाले उनलाई पनि आरोपबाट सफाइ दिइएको छ।\n\nअदालतले आफ्नो फैसलामा भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ का दफा ९, दफा १७, दफा ३(१)(घ) र दफा २२ को व्याख्या गर्दै भ्रष्टाचारको कसुर स्थापित गर्न केवल गैरकानुनी कार्य (actus reus) भएको मात्र पर्याप्त नहुने, त्यस कार्यमा बदनियत वा आपराधिक नियत (mens rea) समेत प्रमाणित हुनुपर्ने सिद्धान्तलाई जोड दिएको छ। त्यसैगरी प्रतिवादीहरूले पछि सामाजिक सुरक्षा भत्ताको रकम फिर्ता गरेको वा बिगो दाखिला गरेको भए पनि त्यसबाट पहिले गरिएको भ्रष्टाचारजन्य कार्यको फौजदारी दायित्व समाप्त नहुने उल्लेख गरेको छ।\n\n### पुनरावेदन\n\nउक्त फैसला विरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन दर्ता भएको छ। उक्त पुनरावेदन (मुद्दा नं. ०८२-CR-०२०४) हाल सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन रहेको छ।","key_allegations":["रतुवामाई नगरपालिका वडा नं. ६ का वडाध्यक्ष तुलाराम लुइटेलसमेतको मिलेमतोमा सामाजिक सुरक्षा (जेष्ठ नागरिक) भत्ता वितरण प्रणालीमा अयोग्य व्यक्तिहरूलाई लाभग्राही सूचीमा प्रविष्ट गरी तथा नागरिकताको जन्म मिति फेरबदल गरी उमेर नपुगेका व्यक्तिहरूलाई समेत भत्ता उपलब्ध गराई करिब रु. ३ लाख २० हजारभन्दा बढी सार्वजनिक रकम अपचलन गरी भ्रष्टाचार गरेको।","वडा कार्यालयबाट नागरिकताको प्रथम प्रतिलिपिका लागि गरिने सिफारिसमा जन्म मितिको उमेर बढाई बदनियतपूर्ण ढंगले गलत लिखत तयार गरी सामाजिक सुरक्षा भत्ताका लागि अयोग्य व्यक्तिहरूलाई योग्य देखाउने कार्य गरेको।","ईलाका प्रशासन कार्यालय रंगेली, मोरङका तत्कालीन प्रशासकीय अधिकृतसमेतले पेश भएको अनुसूचीको विवरण एकिन तथा सम्बन्धित कार्यालयबाट रुजु नगरी जन्म मिति फरक पारी प्रतिलिपि नागरिकता जारी गरिदिई गलत लिखत तयार गरेको।"],"timeline":[{"date":"1980-01-17","title":"तुलसा देवी बरालको साविक नागरिकता जारी (उमेर २० वर्ष)","date_bs":"2036-10-03","description":"ना.प्र.नं.५१२४४ बमोजिम तुलसा देवी बरालको नागरिकतामा उमेर २० वर्ष उल्लेख थियो; पछि सामाजिक सुरक्षा भत्ताका लागि पेस छायाँ प्रतिमा '२०' को '२' लाई '३' बनाई ३० वर्ष कायम गरिएको आरोप।"},{"date":"1989-06-27","title":"भक्त कुमारी लुईटेलको साविक नागरिकता (वास्तविक जन्म २०१८)","date_bs":"2046-03-13","description":"टोलीबाट लिएको ना.प्र.नं.६१५३-३८१ अनुसार भक्त कुमारी लुईटेलको वास्तविक जन्म मिति २०१८/१०/०९ हो; पछि प्रतिलिपिमा जन्म मिति २०११/१०/०९ राखी उमेर बढाइएको।"},{"date":"2018-08-19","title":"तुलसा देवीको लाभग्राही अनुसूची फारम भरिएको","date_bs":"2075-05-03","description":"सामाजिक सुरक्षा (जेष्ठ नागरिक) भत्ताका लागि तुलसा देवी बरालको अनुसूची फारम मिति २०७५/०५/०३ मा भरिएको।"},{"date":"2018-09-15","title":"तुलसा देवीको नाम लाभग्राही सूचीमा दर्ता","date_bs":"2075-05-30","description":"उमेर नपुगेकी तुलसा देवी बरालको नाम जेष्ठ नागरिक भत्ता लाभग्राही सूचीमा दर्ता गरिएको; डाटाबेस इन्ट्री कार्यालय सहयोगी उमेश प्रसाद साहले गरेको ठहर।"},{"date":"2020-08-28","title":"तुलाराम लुइटेलले भत्ता परिचयपत्र प्रमाणित गरेको","date_bs":"2077-05-12","description":"वडा सचिवले गर्नुपर्नेमा वडाध्यक्ष तुलाराम लुइटेल आफैंले तुलसा देवीको भत्ता परिचयपत्र प्रमाणित गर्दा जन्म मिति २००६/०५/१३ उल्लेख गरेको।"},{"date":"2022-01-25","title":"भक्त कुमारीको प्रथम प्रतिलिपि नागरिकता जारी","date_bs":"2078-10-11","description":"वडा कार्यालयको सिफारिस/अनुसूचीमा जन्म मिति २०११/१०/०९ राखी भक्त कुमारी लुईटेलको प्रथम प्रतिलिपि नागरिकता मिति २०७८/१०/११ मा जारी भई सोही आधारमा भत्ता सूचीमा नाम चढाइएको।"},{"date":"2023-05-24","title":"भक्त कुमारीको खाताबाट तुलारामले रु.४,००० निकालेको","date_bs":"2080-02-10","description":"तुलाराम लुइटेलले भक्त कुमारी लुईटेलको खातामा जम्मा रु.१६,००० मध्ये मिति २०८०/०२/१० मा चेकबाट रु.४,००० निकाली सरकारी कोषमा हानि पुर्‍याएको।"},{"date":"2023-05-26","title":"तुलसा देवीसम्बन्धी बिगो र जरिबाना फिर्ता","date_bs":"2080-02-12","description":"तुलसा देवीको हकमा बिगो रु.१,०८,००० र जरिबाना रु.१,०८,००० गरी जम्मा रु.२,१६,००० मिति २०८०/०२/१२ मा फिर्ता दाखिला; भक्त कुमारीको हकमा रु.४,००० को दोब्बर रु.८,०००।"},{"date":"2023-06-05","title":"अख्तियारमा उजुरी निवेदन दर्ता","date_bs":"2080-02-22","description":"सामाजिक सुरक्षा भत्तामा विवरण किर्ते गरी रकम अपचलन गरेको भन्ने उजुरी (उ.द.नं. C-०६७३२२) मिति २०८०/०२/२२ मा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा दर्ता।"},{"date":"2024-06-14","title":"विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर तथा प्रेस विज्ञप्ति","date_bs":"2081-02-32","description":"तुलाराम लुइटेलसमेत ७ जनाविरुद्ध भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा ९, १७ र २२ अन्तर्गत आरोपपत्र विशेष अदालत, काठमाडौंमा दायर; तुलाराम बिगो रु.१,६०,०००, कल्पना बास्कोटा रु.१,४४,०००। सोही मिति आयोगले प्रेस विज्ञप्ति जारी गरेको।"},{"date":"2024-09-15","title":"विशेष अदालतको फैसला — आंशिक ठहर","date_bs":"2081-05-30","description":"इजलास (टेकनारायण कुँवर, रितेन्द्र थापा) ले तुलाराम लुइटेल, मेगदिप पोखरेल र तारा देवी पोखरेललाई दफा ९ मा ३ महिना कैद+रु.१०,००० र दफा १७ मा ६ महिना कैद+बिगोबमोजिम जरिबाना ठहर्‍याई दोषी कायम; कल्पना बास्कोटा, सुनिल पौडेल, रमेश कोइराला र भक्त कुमारी लुईटेललाई सफाई दिएको।"}],"ai_generated_sections":[],"evidence":[{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/ciaa_press_release/2692","additional_details":"यो प्रेस विज्ञप्ति यस मुद्दामा अख्तियारले विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर गरेको र मागदाबी लिइएको कुरा प्रमाणित गर्ने प्राथमिक अभिलेख हो, जसले नागरिकताको जन्म मिति किर्ते गरी अयोग्य व्यक्तिलाई जेष्ठ नागरिक भत्ता वितरण गरी सार्वजनिक रकम अपचलन गरेको आरोपलाई पुष्टि गर्दछ। यसले प्रत्येक अभियुक्तको बिगो रकम र भ्रष्टाचार निवारण ऐन अन्तर्गतका कसुर–मागदाबीसम्बन्धी विवरण समेत प्रत्यक्ष रूपमा समर्थन गर्ने सरकारी स्रोत हो।","material":{"display_name":"जिल्ला मोरङ, रतुवामाई नगरपालिका वडा नं. ६ का वडाध्यक्ष तुलाराम लुइटेल, ईलाका प्रशासन कार्यालय रंगेली, मोरङका तत्कालीन प्रशासकीय अधिकृत सुनिल पौडेलसमेत ७ जना उपर गलत लिखत एवं सार्वजनिक सम्पत्ति हानीनोक्सानी गरी भ्रष्टाचार गरेको सम्बन्धी आरोप-पत्र दायर।","material_type":"press_release","urls":[{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/2692. जिल्ला मोरङ, रतुवामाई नगरपालिका वडा नं. ६ का वडाध्यक्ष तुलाराम लुइटेल, ईलाका प्रशासन का - 2.pdf","role":"RAW"},{"link":"https://ngm-store.jawafdehi.org/uploads/ciaa/press-releases/files/2692. जिल्ला मोरङ, रतुवामाई नगरपालिका वडा नं. ६ का वडाध्यक्ष तुलाराम लुइटेल, ईलाका प्रशासन का - 1.doc","role":"ALTERNATE"},{"link":"https://ciaa.gov.np/pressrelease/2692","role":"SOURCE_PAGE"}]}},{"material_iri":"https://jawafdehi.org/material/court_order/special.080-cr-0195","additional_details":"यो अदालती लिखत यस मुद्दाका मुख्य आरोपहरू — तुलसा देवी बराल र भक्त कुमारी लुईटेलको नागरिकताको जन्ममिति फेरबदल गरी उमेर नपुगेका व्यक्तिहरूलाई सामाजिक सुरक्षा (जेष्ठ नागरिक) भत्ताको लाभग्राही सूचीमा प्रविष्ट गरी रकम अपचलन गरेको — सम्बन्धी प्राथमिक अभिलेख हो, जसले वडाध्यक्ष तुलाराम लुइटेलसमेत प्रतिवादीहरूको मिलेमतो र प्रशासकीय अधिकृत सुनिल पौडेल/ना.सु. रमेश कोइरालाद्वारा प्रतिलिपि नागरिकता जारी गरिएको आरोपलाई पुष्टि गर्ने अभियोग दाबी, बयान र प्रमाणको आधिकारिक स्रोत प्रदान गर्दछ। यसले आरोपित बिगो रकम, संलग्न व्यक्तिहरूको भूमिका र कानुनी दफाहरूको प्रत्यक्ष आधार बनाउँछ।","material":{"display_name":"Special Court verdict: 080-CR-0195 · Loss and damage","material_type":"court_order","urls":[{"link":"https://s3.jawafdehi.org/case_uploads/court-orders/special/080-CR-0195.1.doc","role":"RAW"}]}}],"notes":"","court_cases":["https://jawafdehi.org/courtcase/special/080-cr-0195","https://jawafdehi.org/courtcase/supreme/082-cr-0204"],"missing_details":"१.प्रस्तुत मुद्दाको अभियोगपत्र । \n२. पुनरावेदनपत्रको प्रतिलिपि । \n३. अन्य आवश्यक प्रमाण ।\n४. प्रस्तुत मुद्दामा उल्लेख भएका विवरण अख्तियारले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्ति र विशेष अदालतको फैसलामा आधारित छन्।","bigo":320000,"weight":0,"versionInfo":{"action":"published","datetime":"2026-08-11T12:17:36.840823+00:00"},"created_at":"2026-05-05T20:42:17.671623+05:45","updated_at":"2026-10-05T17:52:28.302778+05:45"}